Hükümet sistemleri; yasama ve yürütme organlarının birbirleriyle olan hukuki ve siyasi ilişkilerine, yetki paylaşımlarına ve organların göreve geliş yöntemlerine göre farklı modeller altında incelenmektedir. Bu bağlamda parlamenter sistem, başkanlık sistemi ve yarı başkanlık sistemi, kuvvetler ayrılığı prensibinin farklı yorumlanmasıyla ortaya çıkmış temel modellerdir.
Bu hükümet sistemlerinin ayırt edici yapısal ve işleyişsel özellikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- ABaşkanlık sisteminde yasama ve yürütme organları doğrudan halk tarafından seçildikleri için meşruiyetleri eşittir; bu durum organların birbirinin hukuki varlığına son veremediği 'sert' bir kuvvetler ayrılığı modelini doğurur.
- BParlamenter sistemde yürütme organı düalist (iki başlı) bir yapıya sahiptir; bu yapıda devlet başkanı kural olarak sorumsuzken, hükümet politikalarını belirleyen ve yürüten bakanlar kurulu meclise karşı kolektif siyasi sorumluluk taşır.
- CMeclis hükümeti sisteminde kuvvetler birliği 'yasama' organı lehine gerçekleşir; yürütme, meclisin içinden seçilen ve meclisin her zaman azledebileceği bir kurul niteliği taşır.
- DYarı başkanlık sisteminde, yürütme organının yapısı parlamenter sistemdeki gibi düalisttir; ancak cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi ve anayasal olarak geniş icrai yetkilerle donatılmış olması sistemi parlamenter modelden ayırır.
- Yarı başkanlık sisteminde cumhurbaşkanı halk tarafından seçildiği için, bu sistemde görev yapan başbakan ve bakanlar kurulu meclise karşı değil, sadece cumhurbaşkanına karşı sorumludur ve meclis tarafından güvensizlik oyu ile düşürülemez.Answer
Answer
Yarı başkanlık sisteminde hükümetin (bakanlar kurulunun) meclise karşı siyasi sorumluluğunun bulunmadığı ve güvensizlik oyuyla düşürülemeyeceği ifadesi yanlıştır.
Yarı başkanlık sistemi, parlamenter sistem ile başkanlık sisteminin özelliklerini bünyesinde barındıran hibrid bir modeldir. Bu sistemde yürütme organı iki başlıdır (düalist). Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi onu başkanlık sistemine yaklaştırırken; başbakan ve bakanlar kurulunun yasama organı (parlamento) karşısında siyasi sorumluluğunun bulunması ve parlamentonun güvensizlik oyu ile hükümeti düşürebilmesi parlamenter sistem özelliğidir. Dolayısıyla, hükümetin meclise karşı sorumlu olmadığını söylemek sistemin tanımına aykırıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Hükümet Sistemlerinde Yürütmenin Sorumluluğu
Hints
1
Yürütmenin 'tek başlı' mı yoksa 'iki başlı' mı olduğunu düşünün.
2
Yarı başkanlık sisteminde 'hükümetin' (bakanlar kurulu) kurulabilmesi için parlamentonun güvenine ihtiyaç olup olmadığını hatırlayın.
3
Fransa'daki 1958 Anayasası uygulamasını göz önüne getirin; hükümet parlamentoya karşı sorumludur.
Practice More
1982 Anayasası'nda yapılan 2017 değişiklikleri ile geçilen 'Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin bu modellerden hangisine daha yakın olduğunu (monizm-düalizm açısından) analiz ediniz.
Estimated Time:1m 30s