Türkiye'nin kış mevsimi iklim koşulları üzerinde belirleyici rol oynayan iki ana basınç sistemi aşağıda özetlenmiştir:
* Sistem X: Kuzeydoğu yönünden sokulan, Asya'nın iç kesimlerindeki aşırı soğumaya bağlı gelişen termik kökenli yüksek basınçtır.
* Sistem Y: Kuzeybatı yönünden sokulan, enlemleri çevresinde oluşan dinamik kökenli alçak basınçtır.
Bu sistemlerin Türkiye'deki kış şartlarına etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
- ASistem X etkili olduğunda bulutluluk oranı azaldığı için radyasyon kaybı artar ve dondurucu soğuklar (ayaz) yaşanır.
- Sistem Y'nin baskın olduğu kış dönemlerinde Türkiye genelinde hava sıcaklıkları Sistem X'e göre daha düşük ve hava daha kuraktır.Answer
- CSistem X'te hava kütleleri alçalıcı hareket yaparken, Sistem Y'de yükselici hava hareketleri görülür.
- DSistem Y'nin oluşumunda Dünya'nın eksen etrafındaki dönüşü etkiliyken, Sistem X'in oluşumunda mevsimsel sıcaklık değişimleri ve karasallık etkilidir.
- ESistem Y, yıl boyunca varlığını sürdüren bir basınç kuşağına aitken; Sistem X, sadece kış mevsiminde ortaya çıkan mevsimsel bir basınç merkezidir.
Answer
İzlanda dinamik alçak basıncının (Sistem Y) etkili olduğu dönemlerde hava sıcaklıklarının Sibirya termik yüksek basıncına (Sistem X) göre daha düşük ve kurak olacağını belirten ifade yanlıştır.
İzlanda Dinamik Alçak Basıncı (Sistem Y), okyanusal kökenli olduğu için Türkiye'ye kış mevsiminde nemli ve nispeten ılık bir hava taşır. Sibirya Termik Yüksek Basıncı (Sistem X) ise karasal kökenli olduğu için aşırı soğuk ve dondurucu kuru bir hava (ayaz) getirir. Dolayısıyla İzlanda'nın Sibirya'dan daha soğuk ve kurak olduğunu savunan ifade hatalıdır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türkiye'yi Etkileyen Basınç Merkezlerinin Kökenleri ve Mevsimsel Karakteristikleri
Hints
1
Basınç merkezlerinin isimlerini (Sibirya ve İzlanda) belirleyerek başlayın.
2
Denizel (İzlanda) ve karasal (Sibirya) kütlelerin kışın sıcaklık ve nem bakımından farklarını düşünün.
3
Ayazın hangi basınç türünde (yüksek/alçak) ve hangi hava koşulunda (açık/bulutlu) oluştuğunu hatırlayın.
Practice More
Yaz mevsiminde etkili olan Asor ve Basra basınç merkezlerini benzer bir karşılaştırma ile çalışabilirsiniz.
Alternative Method
Termik/Dinamik ayrımı üzerinden giderek, dinamik merkezlerin (İzlanda) yıl boyu okyanus üzerinde aktif olduğunu, termiklerin (Sibirya) ise kışın kara soğumasıyla 'mevsimlik' bir güç kazandığını hatırlamak seçenekleri elemeye yardımcı olur.
Estimated Time:2m 0s