Türkiye'nin iklimini etkileyen basınç sistemleri, oluşum kökenlerine göre dinamik ve termik olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Bu sistemlerin dikey yönlü hava hareketleri, etki süreleri ve Türkiye üzerindeki mevsimlik hakimiyet alanları coğrafi karakterlerini belirler.
Basınç merkezlerinin oluşum mekanizmaları ve Türkiye'deki atmosferik yansımaları dikkate alındığında, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
- Dinamik kökenli olan Asor ve İzlanda merkezleri, Dünya'nın günlük hareketine bağlı olarak ve enlemlerinde oluştuğu için yıl boyunca varlıklarını korurken; Sibirya ve Basra merkezleri sıcaklık değişimlerine bağlı olarak sadece belirli mevsimlerde etkili olurlar.Answer
- BSibirya termik yüksek basıncı, kutup üzerinden gelen hava kütlelerinin dinamik alçalmasıyla oluştuğu için kış mevsiminde Türkiye'nin tamamında bulutluluğu ve bağıl nemi artırarak ılıman bir hava sağlar.
- CAsor dinamik yüksek basıncı, kış mevsiminde Sibirya termik merkezi ile birleşerek 'Alçak Basınç Oluğu' oluşturur ve bu durum Türkiye'de kış boyunca bol yağışlı ve fırtınalı bir dönemin yaşanmasını sağlar.
- DBasra termik alçak basıncı, Muson sisteminin bir parçası olarak yazın Türkiye'ye güneydoğudan sokulur ve dikey yönlü alçalıcı hava hareketleri nedeniyle Güneydoğu Anadolu'da şiddetli buharlaşmaya yol açar.
- Eİzlanda dinamik alçak basıncı, enlemi çevresindeki termik çökmeyle oluştuğu için kışın Türkiye'ye batıdan sokulduğunda sıcaklığı mevsim normallerinin çok altına düşürerek kuru soğuklara neden olur.
Answer
Dinamik kökenli basınçların Dünya'nın günlük hareketine bağlı olarak yıl boyu aktif olması, termik basınçların ise sıcaklık değişimlerine göre mevsimlik etkili olması doğru bir çıkarımdır.
Türkiye'yi etkileyen basınç sistemlerinden Asor ve İzlanda, Dünya'nın günlük hareketine (Coriolis etkisi) bağlı olarak oluşan dinamik kuşakların bir parçasıdır. Bu nedenle bu merkezler yıl boyunca mevcuttur. Ancak Sibirya yüksek basıncı sadece kışın aşırı soğuma ile, Basra alçak basıncı ise sadece yazın aşırı ısınma ile oluştuğu için termik kökenlidir ve mevsimlik etkiye sahiptir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Basınç Merkezlerinin Oluşum Kökeni (Dinamik vs. Termik) ve Süreklilik İlişkisi
Hints
1
Hangi basınç merkezlerinin Dünya'nın günlük hareketine, hangilerinin sadece sıcaklığa bağlı olduğunu düşünün.
2
Alçak basınç sistemlerinin yükselici, yüksek basınç sistemlerinin alçalıcı hava hareketine sahip olduğunu hatırlayın.
3
İzlanda ve Asor'un dinamik (yıl boyu aktif), Sibirya ve Basra'nın termik (mevsimlik aktif) olduğunu fark etmek cevabı netleştirir.
Practice More
Türkiye'yi etkileyen yerel rüzgarların (Lodos, Poyraz vb.) bu basınç merkezleri arasındaki hava akımıyla nasıl oluştuğunu inceleyebilirsiniz.
Alternative Method
Basınç merkezlerini yönlerine göre harita üzerinde hayal edin: Kuzeybatı (İzlanda) ve Güneybatı (Asor) dinamiktir; Kuzeydoğu (Sibirya) ve Güneydoğu (Basra) termiktir.
Estimated Time:2m 0s