Question

Difficulty: MediumTürkiye'yi Etkileyen Basınç Merkezleri

Türkiye'nin iklim özelliklerini belirleyen basınç sistemleri, kökenlerine ve etkili oldukları dönemlere göre farklılık gösterir. 30° kuzey enlemi çevresindeki dinamik yüksek basınç kuşağının bir uzantısı olan ve yıl boyunca varlığını koruyan bir basınç merkezi; kışın Sibirya yüksek basıncıyla birleştiğinde Türkiye üzerinden Avrupa'ya doğru bir yüksek basınç koridoru oluşturarak şiddetli ayazlara neden olur. Yazın ise etki alanını kuzeye genişleterek Akdeniz iklim kuşağındaki yaz kuraklığının temel belirleyicisi haline gelir.

Yukarıda temel özellikleri verilen basınç merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    İzlanda Dinamik Alçak Basıncı
  2. B
    Sibirya Termik Yüksek Basıncı
  3. Asor Dinamik Yüksek BasıncıAnswer
  4. D
    Basra Termik Alçak Basıncı
  5. E
    Asor Termik Alçak Basıncı

Answer

Asor Dinamik Yüksek Basıncı
Doğru yanıt olan Asor Dinamik Yüksek Basıncı, 30° kuzey enlemlerindeki dinamik yüksek basınç kuşağının bir parçasıdır. Yıl boyunca etkisini sürdüren bu sistem, kışın Sibirya Termik Yüksek Basıncı ile birleşerek Türkiye üzerinden Avrupa'ya uzanan bir basınç köprüsü oluşturur ve nemli hava kütlelerinin girişini engelleyerek 'ayaz' dediğimiz kuru soğuklara neden olur. Yazın ise Akdeniz havzasında genişleyerek alçalıcı hava hareketlerine bağlı olarak sıcak ve kurak hava koşullarını belirler.

Step-by-Step Solution

1
Soru metnindeki oluşum kökenine dair ipucunu (30° enlemi ve dinamik köken) analiz etmek.
Sistemin 'dinamik' kökenli bir 'yüksek basınç' merkezi olduğu saptanır.
30° enlemleri, Dünya'nın günlük hareketine bağlı olarak havanın sürekli alçaldığı dinamik yüksek basınç alanlarıdır.
2
Sistemin mevsimsel etkilerini (kışın Sibirya ile etkileşimi ve yazın kuraklığa etkisi) değerlendirmek.
Yıl boyu etkili olan ve Akdeniz iklimindeki yaz kuraklığının temel nedeni olan sistemin Asor olduğu belirlenir.
Asor sistemi yıl boyu mevcuttur; yazın etki alanını kuzeye genişleterek Türkiye genelinde yağışı engeller ve havayı ısıtır.
3
Tanımlanan tüm özellikleri tek bir basınç merkezinde birleştirmek.
Asor Dinamik Yüksek Basıncı doğru seçenek olarak işaretlenir.
Soru kökünde belirtilen dinamik köken, 30° enlemi, kışın ayaz etkisi ve yaz kuraklığı özellikleri sadece Asor sistemi ile tam uyumludur.

Key Concept

Türkiye'yi Etkileyen Basınç Sistemlerinin Kökenleri ve Etki Mekanizmaları

Hints

1
Sistemin oluşum kökeni Dünya'nın günlük hareketine dayanmaktadır.
2
Bu basınç merkezi 30° enlemlerindeki subtropikal kuşaktan köken almaktadır.
3
Yaz mevsiminde Akdeniz havzasında havanın alçalarak ısınmasına ve yağışın engellenmesine yol açan temel sistemdir.

Practice More

Türkiye'yi kışın etkileyen İzlanda ve Sibirya basınç merkezlerinin karşılaştırmalı özelliklerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question