Osmanlı Devleti’nde mutlak monarşinin sınırlandırılması ve hukuk devleti yolunda atılan ilk adımlar olarak kabul edilen 1808 tarihli Sened-i İttifak ile 1839 tarihli Tanzimat Fermanı'nın hukuki mahiyetleri ve iktidarın kaynağı bakımından karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Sened-i İttifak, padişahın yetkilerini yerel bir güç odağıyla paylaşan ikili bir sözleşme (pakt) niteliği taşırken; Tanzimat Fermanı, padişahın kendi yetkilerini tek taraflı bir irade beyanıyla hukuk kurallarına tabi kıldığı bir belgedir.Answer
- BSened-i İttifak halkın talepleri ve temsili bir meclisin onayıyla hazırlanan demokratik bir anayasa metniyken; Tanzimat Fermanı padişahın yetkilerini mutlaklaştıran bir düzenlemedir.
- CHer iki belge de Avrupalı devletlerin doğrudan askeri müdahalesi ve dış baskısı sonucunda uluslararası bir komisyon tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulmuştur.
- DTanzimat Fermanı sadece gayrimüslim tebaanın haklarını düzenleyen bir imtiyaz belgesiyken; Sened-i İttifak tüm Osmanlı vatandaşlarına eşit haklar tanıyan hukuki bir metindir.
- ESened-i İttifak ile Osmanlı Devleti'nde ilk kez parlamenter sisteme geçiş yapılmış; Tanzimat Fermanı ile ise padişahın veto yetkisi genişletilerek yasama organı denetim altına alınmıştır.
Answer
Sened-i İttifak ikili bir sözleşme niteliğindeyken, Tanzimat Fermanı padişahın tek taraflı iradesiyle hukukun üstünlüğünü tanıyan bir belgedir.
Sened-i İttifak, Osmanlı tarihinde padişahın yetkilerini ilk kez sınırlayan belge olup bir pakt/sözleşme niteliğindedir. Tanzimat Fermanı ise hukukun üstünlüğünü tanıyan, padişahın tebaasına yönelik tek taraflı bir ihsanı/fermanıdır. Bu temel ayrım, belgelerin hukuki mahiyetini belirler.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Osmanlı Anayasalcılık Belgelerinin Hukuki Niteliği
Hints
1
Belgelerin kimler arasında veya kimin iradesiyle ortaya çıktığına odaklanın.
2
Sözleşme (pakt) kavramı birden fazla taraf gerektirirken, ferman tek taraflı bir emirdir.
3
Padişahın yetkilerini ayanlara karşı mı yoksa hukuk kurallarına karşı mı sınırladığına dikkat edin.
Practice More
Islahat Fermanı ile Tanzimat Fermanı arasındaki 'yabancı devlet etkisi' farkını çalışmanız konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:2m 0s