Examkin

Question

Difficulty: HardSevr Barış Antlaşması

I. Dünya Savaşı sonrasında İtilaf Devletleri ile Osmanlı Hükûmeti arasında 10 Ağustos 1920 tarihinde imzalanan Sevr Antlaşması, hukuki niteliği ve uygulanabilirliği bakımından Türk ve dünya tarihinde özgün bir yere sahiptir.

Sevr Antlaşması'nın hukuki geçerliliği ve bu antlaşmaya karşı sergilenen kurumsal tutumlar dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    Antlaşma metninin San Remo Konferansı yerine Paris Barış Konferansı'nda hazırlanmış olması uluslararası meşruiyeti engellemiş; TBMM doğrudan düzenli ordu birlikleriyle Boğazlar bölgesini kuşatmıştır.
  2. Kanun-i Esasi'ye göre Mebusan Meclisi'nin onayından geçmediği için hukuken ölü doğmuş; TBMM ise antlaşmayı imzalayan ve onaylayanları vatan haini ilan etmiştir.Answer
  3. C
    Antlaşmanın bizzat Padişah VI. Mehmed Vahdettin tarafından mühürlenmemesi geçersizlik sebebi sayılmış; TBMM bu durumu protesto amacıyla Londra Konferansı'na delege göndermeyi reddetmiştir.
  4. D
    Saltanat Şurası üyelerinin tamamının antlaşmayı reddetmesi üzerine yürürlük durdurulmuş; Temsil Heyeti ise İstanbul ile tüm resmi haberleşmeyi keserek Amasya Genelgesi'ni yayımlamıştır.
  5. E
    Ayastefanos Antlaşması'nda olduğu gibi bir denge devletinin arabuluculuk yapmaması yürürlüğü engellemiş; İstanbul Hükûmeti antlaşma maddelerini uygulamak için Kuva-yı İnzibatiye'yi lağvetmiştir.

Answer

Kanun-i Esasi'ye göre Mebusan Meclisi'nin onayından geçmediği için hukuken ölü doğmuş; TBMM ise antlaşmayı imzalayan ve onaylayanları vatan haini ilan etmiştir.
Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin yürürlükteki anayasası olan Kanun-i Esasi'nin amir hükmü uyarınca Mebusan Meclisi'nin onayından geçmek zorundaydı. İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u resmen işgali sonrası Meclis-i Mebusan kapatıldığı için antlaşma parlamentoda onaylanamamış, anayasal karşılığı olmayan Saltanat Şurası tarafından kabul edilmiştir. Bu durum antlaşmayı hukuken geçersiz kılmıştır. Ankara'daki TBMM Hükûmeti ise 19 Ağustos 1920'de aldığı kararla antlaşmayı kesinlikle tanımadığını açıklamış, antlaşmayı imzalayan ve onaylayanları 'vatan haini' (Hâin-i Vatan) ilan etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Sevr Antlaşması'nın hukuki altyapısını ve Kanun-i Esasi hükümlerini analiz etme
Osmanlı Anayasası (Kanun-i Esasi) madde 7'ye göre barış antlaşmalarının yürürlüğe girebilmesi için meclis (Heyet-i Mebusan) onayı zorunludur.
11 Nisan 1920'de Mebusan Meclisi feshedilmiş olduğu için antlaşma meclis onayına sunulamamış, bu nedenle hukuken 'ölü doğmuş' ve geçersiz sayılmıştır.
2
Antlaşmanın Osmanlı yürütme organınca kabul edilme biçimini değerlendirme
Padişah Vahdettin ve Damat Ferit Paşa, antlaşmayı meclis yerine anayasal yetkisi bulunmayan 'Saltanat Şurası'na onaylatmıştır (Topçu Feriki Ali Rıza Paşa hariç şura üyeleri onaylamıştır).
Saltanat Şurası yasal bir yasama organı olmadığı için aldığı kararlar antlaşmaya hukuki geçerlilik kazandıramamıştır.
3
Antkara'daki TBMM'nin kurumsal ve hukuki tepkisini belirleme
TBMM, 19 Ağustos 1920 tarihli oturumunda Sevr Antlaşması'nı imzalayanları (Hadi Paşa, Rıza Tevfik, Reşat Halis) ve onaylayan Saltanat Şurası üyelerini 'vatan haini' ilan etmiştir.
TBMM, Türk milletinin tek meşru temsilcisi olarak Misak-ı Milli'ye tamamen aykırı olan bu antlaşmayı ve imzalayanları Hıyanet-i Vataniye Kanunu kapsamında cezalandırma kararı almıştır.

Key Concept

Sevr Antlaşması'nın Hukuki Niteliği (Mebusan Meclisi Onayı Eksikliği) ve TBMM'nin Hıyanet-i Vataniye Kararı

Hints

1
Bir antlaşmanın Osmanlı hukuk sistemine göre yürürlüğe girebilmesi için hangi yasama organının onayı gerektiğini hatırlayınız.
2
16 Mart 1920'de İstanbul işgal edilmiş ve ardından Mebusan Meclisi kapatılmıştır; dolayısıyla onay makamı fiilen mevcut değildir.
3
TBMM 19 Ağustos 1920'de Sevr'i imzalayan Bağdatlı Hadi Paşa, Rıza Tevfik ve Reşat Halis ile Saltanat Şurası üyeleri hakkında Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu işletmiştir.

Practice More

Sevr Antlaşması'nı imzalamayı reddeden heyet başkanı Damat Ferit öncesi Sadrazam Tevfik Paşa'nın gerekçeleri ve San Remo Konferansı kararları üzerine çalışılabilir.

Alternative Method

Hukuki geçerlilik (de jure) ile fiili uygulama (de facto) ayrımı üzerinden gidilerek, Mebusan Meclisi onayı taşımayan belgelerin anayasal olarak geçersiz sayıldığı kuralı doğrudan hatırlanabilir.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Sevr Barış Antlaşması

More questions from this topic