Question

Difficulty: HardTürk-İslam Devletlerinde Devlet Yönetimi

Türk-İslam devletlerinde merkezi yönetim ve hukuk sistemi, hükümdarın mutlak otoritesini tesis etmek amacıyla iç içe geçmiş bir yapı sergilemektedir. Bu bağlamda; devlet memurları hakkındaki şikâyetlerin incelenmesi, vakıfların denetlenmesi, halkın maruz kaldığı haksızlıkların giderilmesi ve kadı mahkemelerinde verilen kararlara yapılan itirazların bir üst mahkeme sıfatıyla karara bağlanması gibi geniş yetkilere sahip olan, bizzat hükümdarın başkanlık ettiği kurum aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Divan-ı MezalimAnswer
  2. B
    Divan-ı İşraf
  3. C
    Divan-ı Hümayun
  4. D
    Kurultay
  5. E
    Divan-ı Arz

Answer

Türk-İslam devletlerinde hükümdarın başkanlık ettiği en üst düzey yargı ve denetim organı Divan-ı Mezalim'dir.
Divan-ı Mezalim, 'zulme uğrayanların divanı' anlamına gelir ve hükümdarın bizzat başkanlık etmesiyle diğer divanlardan ayrılır. En önemli özelliği, kadıların (yargı mensuplarının) kararlarını denetleyebilmesi ve yüksek devlet memurlarının görev suistimallerini yargılayabilmesidir.

Step-by-Step Solution

1
Hükümdarın bizzat başkanlık ettiği kurumun tespit edilmesi.
Divan-ı Saltanat'a bağlı alt divanların çoğu vezir veya ilgili görevlilerce yönetilirken, Divan-ı Mezalim doğrudan hükümdar başkanlığında toplanır.
Hükümdarın 'adalet' dağıtma yetkisinin en somut göstergesi bu kurumdur.
2
Kurumun yargısal ve idari fonksiyonlarının analiz edilmesi.
Kurumun sadece bir mahkeme değil, aynı zamanda memurları denetleyen ve vakıfları kontrol eden idari bir yapı olduğu anlaşılır.
Soruda belirtilen 'kadı kararlarına itiraz' (temyiz) ve 'memur şikâyetleri' bu divanın ayırt edici özellikleridir.
3
Dönemsel ve kavramsal çeldiricilerin elenmesi.
Osmanlı dönemi (Divan-ı Hümayun) ve İslamiyet öncesi dönem (Kurultay) kavramları kronolojik olarak elenir.
Soru kökü spesifik olarak Türk-İslam (Karahanlı, Gazneli, Selçuklu) devletlerini hedeflemektedir.

Key Concept

Divan-ı Mezalim'in fonksiyonel yapısı ve temyiz (üst mahkeme) özelliği.

Hints

1
Bu kurum günümüzdeki Danıştay, Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi'nin bazı yetkilerini bünyesinde birleştiren en üst merciidir.

Practice More

İslami dönemdeki 'Şer'i' ve 'Örfi' hukuk ayrımını ve bu hukuk dallarının başındaki görevlileri (Kadılkudat ve Emir-i Dad) tekrar ediniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question