Examkin

Question

Difficulty: Very hardMontrö Boğazlar Sözleşmesi

19231923 tarihli Lozan Boğazlar Sözleşmesi, Boğazlar üzerinde bir Türk başkanlığında da olsa uluslararası bir komisyonun varlığını ve her iki yakada askerden arındırılmış bölgeleri öngörmekteydi. Ancak 19301930’lu yılların başında İtalya'nın Habeşistan'ı işgali, Almanya'nın Ren bölgesini silahlandırması ve Japonya'nın Milletler Cemiyeti'nden çekilmesi gibi gelişmeler, Türkiye'nin güvenlik endişelerini artırmıştır. Türkiye, bu değişen uluslararası konjonktürü gerekçe göstererek mevcut rejimin revize edilmesi için ilgili devletlere bir diplomatik nota göndermiştir.

Bu diplomatik girişimin sonucunda imzalanan **19361936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenlik haklarını tesis etmesini sağlayan hukuki ve idari** en temel değişikliği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Uluslararası Boğazlar Komisyonu’nun kaldırılarak tüm yetki ve görevlerinin Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne devredilmesiAnswer
  2. B
    Boğazlar’ın her iki yakasındaki askerden arındırılmış bölgelerin kaldırılarak Türkiye’ye bölgeyi silahlandırma yetkisinin verilmesi
  3. C
    Savaş gemilerinin Karadeniz'deki toplam tonajı ve kalış süresi üzerinde kıyıdaş olmayan devletlere yönelik sert kısıtlamalar getirilmesi
  4. D
    Sözleşme hükümlerinin Birleşmiş Milletler nezdinde tescil edilerek Türkiye’nin haklarının uluslararası bir güvenlik garantisine kavuşturulması
  5. E
    Boğazlar’ın statüsünün uluslararası bir su yolu niteliğinden tamamen çıkarılarak hukuken Türk iç suyu haline getirilmesi

Answer

Uluslararası Boğazlar Komisyonu’nun kaldırılarak tüm yetki ve görevlerinin Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ne devredilmesi
Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin 2424. maddesi uyarınca, 19231923 Lozan Sözleşmesi ile kurulan ve Türkiye'nin tam bağımsızlığını zedeleyen 'Uluslararası Boğazlar Komisyonu'nun yetkileri tamamen Türkiye Cumhuriyeti'ne devredilmiştir. Bu durum, Boğazlar rejiminin yönetimini uluslararası bir denetimden çıkararak doğrudan Türk devletinin idari otoritesi altına sokmuştur, bu da soruda istenen en temel hukuki ve idari egemenlik değişikliğidir.

Step-by-Step Solution

1
Lozan ve Montrö rejimleri arasındaki farkları analiz et
Lozan'da bir komisyon varken Montrö'de bu komisyon kaldırılmıştır.
Tam egemenlik, bir bölgede yabancı veya uluslararası bir otoritenin bulunmamasını gerektirir.
2
Hukuki ve idari egemenliğin neyi temsil ettiğini belirle
Yönetim (idari) ve kural koyma (hukuki) yetkilerinin tek bir devlette toplanmasıdır.
Komisyonun yetkilerinin Türkiye'ye devri, Boğazlar'ın yönetiminin tamamen Türk bürokrasisine geçmesini sağlar.
3
Çeldiricileri ele
Askeri güç (silahlandırma) ile idari yönetim (komisyon) ayrımı yapılır.
Silahlandırma fiziksel kontrol sağlarken, komisyonun kaldırılması siyasi-hukuki bağımsızlığı tesciller.

Key Concept

Tam Egemenlik ve Uluslararası Komisyonun Kaldırılması

Hints

1
Lozan'da egemenliği kısıtlayan en büyük engel 'idari' bir organdı.
2
Türkiye'nin Boğazlar'da kendi başına kural koyup yönetmesini engelleyen komisyonu hatırlayın.
3
Montrö ile asker çıkarma hakkı kazanıldı ama 'komisyonun' varlığına son verilmesi siyasi egemenliğin tescilidir.

Practice More

Montrö Sözleşmesi'nin Karadeniz'e kıyısı olan ve olmayan devletler arasındaki tonaj farklarını inceleyen bir tabloya göz atın.

Alternative Method

Soruya 'misak-ı milli' perspektifinden bakarak 'kısıtlanmış egemenlik' (komisyon) ile 'tam egemenlik' (komisyonsuz dönem) arasındaki farkı değerlendirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

More questions from this topic