Examkin

Question

Difficulty: HardTürk-İslam Devletlerinde Devlet Yönetimi

Büyük Selçuklu Devleti'nde merkezi otoritenin taşra üzerindeki denetimini artırmak ve yolsuzlukları önlemek amacıyla kurulan; devletin tüm mali ve idari kurumlarını teftiş etme yetkisine sahip olan ancak bağımsız yapıları gereği ordu ve yargı birimlerini denetleme yetkisi dışında tutulan, başında 'Müşrif-i Memalik'in bulunduğu divan aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Divan-ı İstifa
  2. Divan-ı İşrafAnswer
  3. C
    Divan-ı Mezalim
  4. D
    Divan-ı Hümayun
  5. E
    Kurultay

Answer

Türk-İslam devletlerinde (özellikle Büyük Selçuklularda) devletin mali ve idari birimlerini denetlemekle görevli olan kurum Divan-ı İşraf'tır.
Divan-ı İşraf, Türk-İslam devletlerinde merkezi idarenin mali ve idari işlemlerini teftiş eden yüksek kuruldur. Başındaki görevli olan Müşrif-i Memalik, sultan adına denetim yapar. Soru kökündeki 'teftiş' ve 'ordu/yargı hariç' vurgusu bu kurumun spesifik tanımını yapmaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Metindeki anahtar kelime olan 'Teftiş' ve 'Müşrif' unvanlarını analiz etme.
'İşraf' kelimesi Arapça kökenli olup denetleme ve gözetleme anlamına gelir; başkanı olan 'Müşrif' ise denetleyici demektir.
Soruda sorulan kurumun işlevini belirlemek için unvan-görev ilişkisi kurulmalıdır.
2
Kurumun yetki alanındaki 'ordu ve yargı' istisnasını değerlendirme.
Divan-ı İşraf'ın yetkileri sadece sivil bürokrasi ve maliye ile sınırlıdır; askeri denetim Divan-ı Arz'a, hukuki denetim ise kaza kurumuna aittir.
Seçenekler arasındaki 'Divan-ı Mezalim' gibi geniş yetkili kurumlarla karışıklığı önlemek için bu sınırın bilinmesi gerekir.
3
Kronolojik ve kavramsal eleme yapma.
Kurultay (İslamiyet öncesi) ve Divan-ı Hümayun (Osmanlı) seçenekleri dönem dışı oldukları için elenir.
Soru kökünde belirtilen Büyük Selçuklu Devleti bağlamına uygun terminolojiyi seçmek gerekir.

Key Concept

Türk-İslam Devletlerinde Divan-ı Saltanat ve Alt Birimlerinin İşlevsel Ayrımı

Hints

1
Bu kurumun başkanının unvanı olan 'Müşrif', günümüzdeki 'denetçi' veya 'müfettiş' kelimeleriyle aynı kökten gelir.

Practice More

Diğer alt divanlar olan Divan-ı Arz (Askeri) ve Divan-ı İnşa (Yazışma) görevlerini tekrar ederek Selçuklu merkez teşkilatını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türk-İslam Devletlerinde Devlet Yönetimi

More questions from this topic