Examkin

Question

Difficulty: HardSomut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

1982 Anayasası’na göre, somut norm denetimi (itiraz yolu) sürecinde bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurmasından itibaren beş ay içinde bir karar gelmemesi üzerine mahkemenin davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırması durumunda; yerel mahkeme kararı henüz kesinleşmeden (istinaf veya temyiz aşamasındayken) Anayasa Mahkemesinden bir iptal kararı gelirse bu durumun hukuki sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Anayasa Mahkemesi kararları geriye yürümediği için mahkemenin beş aylık süre sonunda verdiği hüküm bu iptal kararından etkilenmez.
  2. İptal kararı derdest (görülmekte olan) davada uygulanır ve üst mahkemece uyuşmazlığın çözümünde dikkate alınır.Answer
  3. C
    İptal kararı sadece davanın tarafları için değil, yalnızca Resmi Gazete'de yayımından sonra açılacak yeni davalar için sonuç doğurur.
  4. D
    Beş aylık bekleme süresi dolduğu için Anayasa Mahkemesinin bu süreden sonra verdiği iptal kararı o dava bakımından geçersiz sayılır.
  5. E
    Yerel mahkeme kararı beş aylık süre sonunda verildiği için ancak Anayasa Mahkemesi kararı bir 'yargılamanın iadesi' sebebi olarak kullanılabilir.

Answer

İptal kararı derdest (görülmekte olan) davada uygulanır ve üst mahkemece uyuşmazlığın çözümünde dikkate alınır.
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları, kural olarak Resmi Gazete'de yayımlandıkları andan itibaren ileriye dönük sonuç doğurur ve geriye yürümezler. Ancak yargı pratiğinde ve anayasa hukukunda bu kuralın en temel istisnası 'derdest' yani görülmekte olan davalardır. Bir mahkeme beş ay bekleyip kararını verse dahi, bu karar üst mahkemede (istinaf veya temyiz) incelenirken AYM o hükmü iptal ederse, üst mahkeme iptal edilen bu hükmü uyuşmazlığa uygulayamaz. Çünkü anayasaya aykırı olduğu saptanmış bir kurala dayanılarak bir hak ihlali sürdürülemez.

Step-by-Step Solution

1
Davanın durumunu analiz etme
Dava yerel mahkemece karara bağlanmış ancak istinaf/temyiz aşamasında olduğu için henüz kesinleşmemiştir (derdesttir).
Anayasa Mahkemesi kararlarının etkisini belirlemek için uyuşmazlığın 'kesin hüküm' halini alıp almadığı tespit edilmelidir.
2
AYM kararlarının zaman bakımından etkisini değerlendirme
Anayasa Mahkemesi iptal kararları Resmi Gazete'de yayımlandığında derhal yürürlüğe girer ve kural olarak geriye yürümez.
Hukuki güvenlik ilkesi gereği tamamlanmış işlemler etkilenmez.
3
Geriye yürümeme kuralının istisnasını uygulama
Kesinleşmemiş (derdest) davalarda, uyuşmazlığın çözümünde kullanılan hüküm iptal edilmişse, üst mahkeme bu iptal kararına göre karar vermelidir.
Anayasaya aykırılığı tescil edilmiş bir kanun hükmüyle bir vatandaş hakkında kesin hüküm kurulması hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmaz.

Key Concept

İptal Kararlarının Kesinleşmemiş Davalara Etkisi

Hints

1
Anayasa Mahkemesi kararlarının 'kesinleşmemiş' uyuşmazlıklar üzerindeki etkisini düşünün.
2
Bir davanın istinaf veya temyiz aşamasında olması, o davanın henüz hukuksal olarak sonlanmadığı anlamına gelir.
3
Hukuk devleti ilkesi gereği, bir mahkeme anayasaya aykırılığı tescillenmiş bir kuralı uygulayarak nihai bir karar veremez.

Practice More

AYM'nin 'işin esasına girerek' verdiği ret kararından sonraki 10 yıllık yasak kuralını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Somut Norm Denetimi (İtiraz Yolu)

More questions from this topic