Examkin

Question

Difficulty: Very hardHukukun Kaynakları ve Normlar Hiyerarşisi

Türk hukuk sisteminde normlar hiyerarşisi ilkesi uyarınca, alt basamakta yer alan bir normun üst basamaktaki norma aykırı olamayacağı esastır. Ancak 1982 Anayasası’nın 90. maddesinde yer alan "...temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır." hükmü, bu hiyerarşik yapı içerisinde teknik bir tartışma yaratmaktadır. Bu anayasal düzenleme ışığında, temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmaların normatif değeri ve yargısal denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Kanunlarla hiyerarşik olarak aynı basamakta yer almalarına rağmen, temel haklara ilişkin uyuşmazlıklarda uygulama önceliğine sahiptirler ve anayasallık denetimine tabi tutulamazlar.Answer
  2. B
    Normlar hiyerarşisinde kanunların üzerinde, Anayasa'nın ise altında yer alan müstakil bir 'ara norm' basamağı oluştururlar.
  3. C
    Anayasa'nın 90. maddesiyle tanınan imtiyaz nedeniyle bu antlaşmalar Anayasa hükmü sayıldıklarından, kanunların bu antlaşmalara aykırılığı durumunda Anayasa Mahkemesi ilgili kanunu iptal eder.
  4. D
    Usulüne göre yürürlüğe konulmuş olmaları onları kanun hükmünde kıldığı için, diğer kanunlar gibi Anayasa Mahkemesinde iptal davasına konu edilebilirler.
  5. E
    Bu antlaşmaların kanunlara üstünlüğü mutlak bir hiyerarşik üstünlük olup, temel haklar dışındaki konularda da kanunlarla çatıştıklarında antlaşma hükümleri esas alınır.

Answer

Temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalar hiyerarşik olarak kanun düzeyinde kabul edilir; ancak kanunla çatışma durumunda uygulama önceliğine sahiptirler ve haklarında anayasal denetim yapılamaz.
Doğru ifade, bu antlaşmaların hiyerarşik olarak kanun basamağında olduğunu ancak temel haklar söz konusu olduğunda kanunlara karşı 'uygulama önceliği' kazandığını ve hiçbir şekilde Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olmadıklarını belirtir.

Step-by-Step Solution

1
Normun niteliğini belirle
Temel hak ve özgürlüklere ilişkin usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşma.
Anayasa'nın 90. maddesi bu özel tür antlaşmalar için farklı bir rejim öngörmüştür.
2
Hiyerarşik konumu değerlendir
Hiyerarşik olarak kanunlara eştir (Anayasa m. 90/son).
Anayasa metni 'kanun hükmündedir' ifadesini kullanır, 'kanunların üzerindedir' demez.
3
Çatışma durumundaki hukuki sonucu saptanması
Uygulama önceliği (Lex superior derogat legi inferiori ilkesinin tam karşılığı değildir, özel bir önceliktir).
Kanunla farklı hüküm içermesi durumunda antlaşma hükmü esas alınır, ancak bu kanunu geçersiz kılmaz, sadece o olayda uygulanmamasını sağlar.
4
Yargısal denetimi kontrol et
Anayasal denetim (İptal davası veya İtiraz yolu) kapalıdır.
Anayasa m. 90/son açıkça 'Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz' hükmünü içerir.

Key Concept

Uygulama Önceliği ve Yargı Bağışıklığı

Hints

1
Anayasa'nın 90. maddesindeki 'kanun hükmünde olma' ifadesi ile 'Anayasa Mahkemesine başvurulamama' kuralını birlikte düşünün.

Practice More

Milletlerarası antlaşmaların onaylanma süreci ile TBMM'nin 'uygun bulma kanunu' arasındaki ilişkiyi incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Hukukun Kaynakları ve Normlar Hiyerarşisi

More questions from this topic