Dünya'nın şekli ve güneş ışınlarının geliş açısına bağlı olarak Ekvator'dan kutuplara doğru sıcaklıkların genel bir şekilde azalması kuralına enlem etkisi denir. Türkiye'de de sıcaklık dağılışında bu kuralın belirgin etkileri görülmektedir. Ancak denizellik, karasallık ve yükselti gibi yöresel şartlar, bazı yerlerde bu genel kuralın dışına çıkılmasına zemin hazırlar.
Buna göre, sıcaklık dağılışı üzerinde özel konum şartlarının enlem etkisine ağır bastığını (enleme ters düştüğünü) gösteren durum aşağıdakilerden hangisidir?
- AAkdeniz kıyılarındaki yıllık buharlaşma şiddetinin Karadeniz kıyılarından belirgin şekilde fazla olması
- BToros Dağları'nın güneye bakan yamaçlarında karların kuzey yamaçlara göre daha erken erimesi
- Kış mevsiminde Sinop'un ortalama sıcaklığının Ankara'dan daha yüksek olmasıAnswer
- DÇukurova'da yetiştirilen tarım ürünlerinin Bafra Ovası'na göre daha erken hasat edilmesi
Answer
Kış mevsiminde Sinop'un ortalama sıcaklığının Ankara'dan daha yüksek olması durumu, özel konumun enlem etkisini bastırdığını gösterir.
Enlem kuralına göre, Ekvator'dan uzaklaşıldıkça (kuzeye gidildikçe) sıcaklıkların azalması beklenir. Sinop, Ankara'dan daha kuzeyde yer almasına rağmen kış mevsiminde ortalama sıcaklığı Ankara'dan daha yüksektir. Bu durumun nedeni Sinop'un deniz kıyısında (ılımanlaştırıcı etki altında), Ankara'nın ise karasal ve daha yüksek bir konumda olmasıdır. Dolayısıyla bu durum enlem (mutlak konum) kuralıyla açıklanamaz; özel konum şartlarının enlem etkisine ters düşmesine klasik bir örnektir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
İklimde Mutlak ve Göreceli Konum Etkisi
Hints
1
Enlem etkisine göre, Ekvator'dan uzaklaştıkça (kuzeye gidildikçe) sıcaklıkların düzenli olarak azalması beklenir.
2
Seçeneklerdeki şehirlerin veya bölgelerin birbirlerine göre kuzey-güney konumlarını karşılaştırarak kimin daha sıcak olması gerektiğini düşünün.
3
Kuzeyde olmasına rağmen kış aylarında denizellik etkisiyle güneydeki karasal bir şehirden daha sıcak olan merkezi bulmalısınız.
Practice More
Bakı etkisinin enlem (mutlak konum) ile olan ilişkisini tam kavradığınızdan emin olmak için, dağların kuzey ve güney yamaç sıcaklıklarını karşılaştıran farklı soru tiplerini de incelemeniz faydalı olacaktır.
Alternative Method
Özel konum (denizellik, karasallık, yükselti) faktörlerinin güçlü olduğu yerleri tespit edip, bu faktörlerin enlem kuralını (kuzeye gidildikçe soğuma kuralını) bozup bozmadığını kontrol edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s