Question

Difficulty: Very hardBirleşik Kelimelerin Yazımı

Türkçede 'ön' sözcüğüyle kurulan birleşik kelimeler genellikle ayrı yazılırken, bazı sözcükler anlamca kalıplaştığı için bitişik yazılmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcüklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    Kitabın ön sözünde yazar, eserin hazırlanma sürecine katkı sunan meslektaşlarına teşekkürlerini iletmiştir.
  2. B
    Toplumsal barışı sağlamak için bireylerin birbirine karşı beslediği temelsiz ön yargılardan arınması şarttır.
  3. C
    Tecrübeli yöneticinin olayları önceden kestiren güçlü önsezileri, şirketin büyük bir zarardan kurtulmasını sağladı.
  4. Ülkemizde sanayileşme hamlesinin başlamasına ön ayak olan isimlerin hayat hikâyeleri, gelecek kuşaklar için ilham verici birer örnektir.Answer
  5. E
    Bilim heyetinin sunduğu rapor, iklim değişikliği konusunda yapılan öngörülerin ne kadar ciddi olduğunu ortaya koydu.

Answer

D seçeneğinde yer alan 'ön ayak' ifadesi, 'öncülük eden, yol açan' anlamında kullanıldığı için 'önayak' şeklinde bitişik yazılmalıdır.
Türkçede 'ön' sözcüğünün başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelimeler genellikle ayrı yazılır (ön söz, ön yargı, ön ad vb.). Ancak 'önsezi', 'öngörü' ve 'önayak' (öncülük etmek anlamında) sözcükleri bu kuralın istisnasıdır ve bitişik yazılmaları gerekir. Doğru cevabın bulunduğu cümlede 'öncülük eden' anlamındaki sözcüğün ayrı yazılması bir yazım hatasıdır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerde geçen 'ön' sözcüğüyle kurulmuş birleşik yapıları tespit etmek.
'ön söz', 'ön yargı', 'önsezi', 'ön ayak' ve 'öngörü' ifadeleri belirlenmiştir.
Sorunun odaklandığı birleşik kelime grubunu analiz etmek için gereklidir.
2
TDK'nin 'ön' sözcüğüyle ilgili genel kuralını ve istisnalarını hatırlamak.
Genel kural 'ön' ile kurulanların ayrı yazılmasıdır (ön söz, ön yargı gibi). Ancak 'önsezi', 'öngörü' ve 'önayak' kalıplaşmış istisnalardır.
Kural ve istisna ayrımını yaparak hatalı kullanımı bulmak için gereklidir.
3
Hatalı seçenekteki sözcüğün anlamını ve yazımını kontrol etmek.
'Önayak' sözcüğü mecaz anlamda (öncü) kullanıldığında bitişik; gerçek anlamda (hayvan ayağı) kullanıldığında ayrı yazılır. Cümlede mecaz anlamda kullanılmıştır.
Bağlam üzerinden doğru yazım biçimine karar vermek için gereklidir.

Key Concept

Ön sözcüğü ile kurulan kalıplaşmış birleşik kelimelerin (önsezi, öngörü, önayak) yazımı.

Practice More

Benzer şekilde 'iç', 'dış' ve 'sıra' sözcükleriyle kurulan (yasa dışı, hafta içi, yanı sıra) birleşik kelimelerin yazım kurallarını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question