Question

Difficulty: Very hardBireysel Başvuru

19821982 Anayasası ve 62166216 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, Anayasa Mahkemesine yapılacak olan "bireysel başvuru" (Anayasa şikâyeti) kurumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi, mahkemenin "konu" ve "kişi" bakımından yetki sınırları dikkate alındığında doğrudur?

  1. A
    Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerin tamamı, herhangi bir ek sınırlamaya tabi olmaksızın bireysel başvuruya konu edilebilir.
  2. B
    Kamu tüzel kişileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, mülkiyet hakkı veya adil yargılanma hakkı ihlal edildiğinde bireysel başvuruda bulunabilirler.
  3. Özel hukuk tüzel kişileri sadece tüzel kişiliğe ait haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle başvurabilir; ancak dernek ve vakıf gibi kuruluşlar üyeleri adına topluluk başvurusu yapamazlar.Answer
  4. D
    Yabancılar, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan ve Anayasa'da yer alan tüm temel haklar için vatandaşlarla eşit şartlarda başvuru yapabilirler.
  5. E
    Yasama işlemleri ile düzenleyici idari işlemler, bireylerin haklarını doğrudan ve güncel olarak etkilediği durumlarda tek başına bireysel başvuruya konu edilebilir.

Answer

Özel hukuk tüzel kişilerinin sadece kendi hakları için başvurabileceği ve üyeleri adına toplu başvuru yapamayacağı ifadesi doğrudur.
Bireysel başvuru usulünde özel hukuk tüzel kişilerinin (şirketler, dernekler vb.) sadece kendi tüzel kişiliklerine ait mülkiyet, ifade hürriyeti gibi hakları için başvurabileceği, ancak üyelerinin haklarını korumak amacıyla 'topluluk başvurusu' yapamayacağı ilkesi 6216 sayılı Kanun'un 46. maddesinde açıkça düzenlenmiş ve AYM içtihatlarıyla kesinleşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Konu bakımından yetki sınırını belirle.
Başvurunun konusu; Anayasa'da yer alan temel haklardan AİHS ve ek protokoller (Türkiye'nin taraf olduğu) kapsamına giren haklar olmalıdır (Ortak Koruma Alanı).
Anayasa m. 148 ve 6216 sayılı Kanun m. 45 uyarınca kapsam bu şekilde sınırlandırılmıştır.
2
Kişi bakımından yetki (başvuru ehliyeti) şartlarını incele.
Gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri başvurabilir; kamu tüzel kişileri başvuramaz.
6216 sayılı Kanun'un 46. maddesi kamu gücünü kullanan yapıların mağdur sıfatıyla başvuru yapmasını engellemiştir.
3
Özel hukuk tüzel kişilerinin sınırlarını analiz et.
Dernek, vakıf veya şirketler sadece bizzat tüzel kişiliğin mağdur olduğu durumlarda başvurabilir; menfaat birliği olsa dahi üyelerini temsil edemezler.
Bireysel başvuru bir dava türü değil, kişisel bir hak arama yoludur.
4
İstisnai ve hariç tutulan durumları kontrol et.
Yasama işlemleri, düzenleyici işlemler ve AYM kararları doğrudan başvuru konusu olamaz; yabancılar siyasi haklar için başvuramaz.
Kanun koyucu bu alanları bireysel başvurunun denetim alanı dışında bırakmıştır.

Key Concept

Bireysel Başvuruda Ehliyet ve Konu Sınırları
Rate this question