Examkin

Question

Difficulty: MediumMontrö Boğazlar Sözleşmesi

19301930’lu yıllarda İtalya’nın yayılmacı politikaları ve Almanya’nın mevcut antlaşmaları ihlal ederek silahlanmaya başlaması, Avrupa’daki güç dengelerini sarsmıştır. Türkiye, bu istikrarsız ortamda Boğazların güvenliğini sağlamak amacıyla diplomatik bir atak başlatmış ve 19361936 yılında Montrö Boğazlar Sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmede yer alan aşağıdaki hükümlerden hangisi, Boğazlar üzerinde Lozan Antlaşması ile kurulan "sınırlı egemenlik" statüsünün sona ererek yerini "tam egemenliğe" bıraktığının en temel kanıtıdır?

  1. Uluslararası Boğazlar Komisyonu’nun kaldırılarak görev ve yetkilerinin tamamen Türk Hükümetine devredilmesiAnswer
  2. B
    Boğazların her iki yakasında bulunan 1515 kilometrelik sahil şeridinin askerden arındırılmış (gayri askeri) statüsünün korunması
  3. C
    Boğazlar üzerindeki denetimin, başkanlığını bir Türk delegenin yaptığı uluslararası bir kurul tarafından yürütülmesi
  4. D
    Savaş gemilerinin geçişi sırasında uygulanacak güvenlik denetiminin Milletler Cemiyeti'nin doğrudan onayına tabi tutulması
  5. E
    Karadeniz’e kıyısı olan devletlerin savaş gemilerine, tonaj ve süre sınırı olmaksızın geçiş serbestisi tanınması

Answer

Uluslararası Boğazlar Komisyonu’nun kaldırılarak yetkilerin Türkiye’ye devredilmesi maddesi, Boğazlar üzerinde tam egemenliğin sağlandığını gösteren en temel hükümdür.
Lozan Antlaşması'nda Boğazlar'ın yönetimi uluslararası bir komisyona bırakılmıştı ve kıyılarda asker bulundurmak yasaktı. Bu durum Türkiye'nin kendi toprakları üzerindeki egemenliğini kısıtlıyordu. Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile bu komisyon tamamen kaldırılmış ve tüm yetkiler Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne devredilmiştir. Bu durum, Türkiye'nin Boğazlar üzerinde 'tam egemen' bir güç haline geldiğinin en somut kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
Lozan Antlaşması'ndaki Boğazlar rejimini analiz etme
Lozan'da Boğazlar; başkanı Türk olan uluslararası bir komisyon tarafından yönetiliyor ve kıyılar askerden arındırılmış durumdaydı.
Egemenlik kısıtlamalarının neler olduğunu belirlemek için Lozan statüsünü bilmek gerekir.
2
Montrö Sözleşmesi ile gelen değişiklikleri değerlendirme
Komisyon kaldırılmış, Türkiye Boğazlar'da asker bulundurma hakkını kazanmış ve tam yetkili hale gelmiştir.
Değişikliğin egemenlik üzerindeki etkisini saptamak.
3
Tam egemenlik kavramı ile hükmü eşleştirme
Bir devletin kendi topraklarında yabancı bir kurulun (komisyonun) varlığına son vermesi, egemenliğin kayıtsız şartsız o devlete geçtiğini kanıtlar.
Doğru sonuca ulaşmak için hukuki statüyü yorumlamak.

Key Concept

Misak-ı Milli ve Tam Egemenlik

Hints

1
Lozan Antlaşması ile Montrö Boğazlar Sözleşmesi arasındaki en temel farkı hatırlayın.
2
Bir devletin egemenliğini kısıtlayan en büyük unsur, kendi topraklarındaki yönetimin başka bir kurula (komisyona) ait olmasıdır.
3
Montrö ile kaldırılan kurumun yetkilerinin kime geçtiğine odaklanın.

Practice More

Boğazlar rejiminin değişiminde etkili olan dış gelişmeleri (İtalya ve Almanya'nın tutumu) tekrar ediniz.

Alternative Method

Soruya 'Misak-ı Milli'den verilen hangi taviz Montrö ile geri alınmıştır?' penceresinden de bakılabilir.
Estimated Time:50s
Rate this question

Topics

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

More questions from this topic