Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Türkiye'de bir merkezin ölçülen sıcaklığına "gerçek sıcaklık", bu merkezin yükseltisi yok sayılarak sıcaklığın deniz seviyesine uyarlandığı değere ise "indirgenmiş sıcaklık" denir. Bu iki sıcaklık değeri arasındaki fark, o merkezin deniz seviyesinden olan yüksekliği ile doğru orantılıdır.

Buna göre, Türkiye'nin topografik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki alanların hangisinde gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın en az olması beklenir?

  1. A
    Erzurum-Kars Platosu
  2. B
    Güneydoğu Anadolu'daki yüksek platolar
  3. Marmara Denizi kıyısındaki alçak düzlüklerAnswer
  4. D
    Toros Dağları'nın yüksek zirveleri
  5. E
    İç Anadolu'nun volkanik dağ kütleleri

Answer

Marmara Denizi kıyısındaki alçak düzlükler
Gerçek sıcaklık ile deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın temel nedeni yükseltidir. Türkiye'de yükseltinin en az olduğu yerler deniz kıyıları ve özellikle yükselti ortalamasının en düşük olduğu Marmara Bölgesi'nin alçak düzlükleridir. Bu alanlarda yükselti sıfıra yakın olduğu için her 200200 metrede bir derece ekleme kuralı uygulanınca ortaya çıkan fark diğer bölgelere göre çok daha az olur.

Step-by-Step Solution

1
Gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki ilişkiyi belirle.
Fark = Yu¨kselti200\frac{\text{Yükselti}}{200} formülüyle hesaplanır.
Atmosferde yükseldikçe sıcaklık her 200200 metrede ortalama 1C1^\circ C azalır.
2
Verilen merkezlerin ortalama yükseltilerini karşılaştır.
Marmara kıyıları 050\approx 0-50 m, Erzurum 2000\approx 2000 m, Toros zirveleri >2500> 2500 m.
Farkın en az olması için merkezin deniz seviyesine (sıfır metreye) en yakın olması gerekir.
3
En düşük yükseltiye sahip merkezi seç.
Marmara kıyıları farkın en az olduğu yerdir.
Yükselti azaldıkça gerçek ve indirgenmiş değerler birbirine yaklaşır.

Key Concept

İndirgenmiş Sıcaklık ve Yükselti İlişkisi

Hints

1
Gerçek ve indirgenmiş sıcaklık farkı sadece yükselti ile ilgilidir.
2
Farkın en az olması için, merkezin deniz seviyesine (0 metreye) en yakın olması gerekir.
3
Türkiye'de yükselti ortalaması en düşük olan bölge Marmara'dır. Deniz kıyısındaki düzlükleri düşünün.

Practice More

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında hangi faktörün etkisinin tamamen yok sayıldığını ve bunun haritadaki izoterm eğrilerini nasıl değiştirdiğini inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Haritada bir merkezin yükseltisini 200200'e bölerek farkı bulabilirsiniz. Örneğin 20002000 m yükselti için fark 2000/200=10C2000/200 = 10^\circ C iken, 2020 m yükselti için 20/200=0.1C20/200 = 0.1^\circ C olur.
Estimated Time:45s
Rate this question