Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Türkiye'de kırsal yerleşme dokularının şekillenmesinde fiziki faktörler birincil rol oynar. Genellikle yer şekillerinin engebeli, su kaynaklarının bol ve tarım arazilerinin parçalı olduğu alanlarda "dağınık yerleşme" dokusu görülür. Ancak bazı istisnai sahalarda, yer şekilleri oldukça sade (düz) olmasına rağmen suyun her noktada kolayca temin edilebilmesi (yüksek taban suyu, akarsu ağının yoğunluğu vb.) meskenlerin birbirinden uzak inşa edilmesine neden olmuştur. Aşağıdaki coğrafi alanların hangisinde görülen dağınık yerleşme dokusu, yer şekillerinin engebeliliği ile değil, su kaynaklarının yaygınlığı ile açıklanabilir?

  1. A
    Menteşe Yöresi
  2. B
    Doğu Karadeniz kıyı kuşağı
  3. C
    Yıldız Dağları çevresi
  4. Çarşamba OvasıAnswer
  5. E
    Konya Ovası

Answer

Doğru cevap 'Çarşamba Ovası' ifadesinin yer aldığı seçenektir.
Çarşamba Ovası, bir delta ovası olduğu için yer şekilleri oldukça sadedir (düzdür). Normalde düz alanlarda su kıtlığı nedeniyle toplu yerleşme beklenirken, Karadeniz Bölgesi'nin genel nemli iklimi ve deltanın hidrografik özellikleri (yüksek taban suyu, sulama kanalları) suyun her noktada bulunmasını sağlar. Bu durum, insanların meskenlerini su aramak için bir araya toplamak yerine kendi tarım arazilerinin üzerine dağınık şekilde inşa etmelerine olanak tanımıştır.

Step-by-Step Solution

1
Yerleşme dokusunu etkileyen faktörleri analiz et.
Dağınık yerleşme için temel iki şart; engebeli arazi ve bol su kaynağıdır.
Genel kuralın istisnasını bulmak için bu şartların nasıl değişebileceğini anlamak gerekir.
2
Sorudaki özel koşulu (sade yer şekli + dağınık doku) değerlendir.
Yer şekli düz (sade) ise normalde toplu yerleşme beklenir; ancak su her yerde varsa (istisna) doku yine dağınık olabilir.
Soruda 'yer şekilleri sade olmasına rağmen' vurgusu yapılarak bir istisna aranmaktadır.
3
Seçeneklerdeki alanların yer şekilleri ve yerleşme dokularını eşleştir.
Menteşe, Doğu Karadeniz ve Yıldız Dağları engebelidir. Konya Ovası düzdür ama toplu yerleşme hakimdir. Çarşamba Ovası ise düz bir delta ovası olmasına rağmen dağınık dokuya sahiptir.
Çarşamba ve Bafra gibi Karadeniz deltaları, düz arazide su bolluğu nedeniyle dağınık yerleşmenin görüldüğü tipik örneklerdir.
4
Sonuca ulaş.
Çarşamba Ovası'ndaki dağınıklığın sebebi engebe değil, suyun her noktada erişilebilir olmasıdır.
Fiziki coğrafya ve beşeri coğrafya etkileşimindeki bu özel durum Master KPSS düzeyinde kritik bir bilgidir.

Key Concept

Kırsal Yerleşme Dokularında Yer Şekilleri ve Su Kaynakları İlişkisi

Hints

1
Dağınık yerleşme denince akla hemen 'dağlık alan' gelmesi genel bir kuraldır, ancak deltaları bir düşünün.
2
Bir yerin Karadeniz'de olması her zaman engebeli olduğu anlamına gelmez; Bafra ve Çarşamba gibi ovalar düzdür.

Practice More

Karadeniz deltalarındaki dağınık yerleşme ile İç Anadolu ovalarındaki toplu yerleşmeyi 'su kaynaklarına erişim' açısından karşılaştıran soruları çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

More questions from this topic