Question

Difficulty: MediumTürk-İslam Devletlerinde Devlet Yönetimi

Büyük Selçuklu Devleti'nde hanedan üyesi melikler, eyaletlere yönetici olarak atandıklarında yanlarına 'atabey' denilen tecrübeli devlet adamları görevlendirilmiştir. Meliklerin geniş yetkileri olmasına rağmen, merkezi otoriteyi korumak amacıyla bazı kısıtlamalara tabi tutulmuşlardır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir meliğin merkezi yönetime karşı güçlenmesini ve bağımsızlık hareketine girişmesini engellemek amacıyla uygulanan kısıtlamalardan biri değildir?

  1. A
    Kendi adlarına para bastırmalarının yasaklanması
  2. B
    Cuma hutbesinde sadece hükümdarın adının zikredilmesi
  3. Savaş zamanlarında sorumlu oldukları eyalet ordularına komuta etmeleriAnswer
  4. D
    Atabeylerin meliklerin idari faaliyetlerini denetlemekle yükümlü tutulması
  5. E
    Komşu devletlerle doğrudan siyasi ve diplomatik ilişki kurmalarının yasaklanması

Answer

Meliklerin savaş zamanlarında eyalet ordularına komuta etmeleri bir kısıtlama değil, aksine onların temel askeri görevidir.
Büyük Selçuklu Devleti'nde melikler, görev yaptıkları eyaletlerin askeri liderleridir. İkta sistemi dahilinde yetişen askerlerin sevk ve idaresinden sorumludurlar. Bu yetkinin kullanılması merkezi otoriteye bir tehdit değil, devletin askeri organizasyonunun bir parçasıdır. Diğer seçeneklerde yer alan para bastırma, hutbe okutma ve dış politika gibi unsurlar ise doğrudan hükümdarlık alameti (siyadet) olduğu için meliklere yasaklanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Melik ve Atabeylik sisteminin amacını belirleme.
Melikler hanedan üyesidir ve eyaletleri yönetirler; Atabeyler ise onları eğitmek ve denetlemekle görevlidir.
Sistemin merkezi otoriteyi koruma ve deneyim kazandırma amaçlarını anlamak için gereklidir.
2
Hükümdarlık alametlerini (egemenlik sembollerini) ayırt etme.
Para bastırmak, hutbe okutmak ve diplomatik ilişki kurmak 'bağımsızlık' göstergesidir.
Meliklere konulan yasakların hangi alanlarda olduğunu saptamak gerekir.
3
Meliklerin askeri sorumluluklarını analiz etme.
Melikler, eyaletlerindeki ikta askerlerinin (sipahiyan-ı eyalet) başkomutanıdır ve sefer emri geldiğinde sultanın ordusuna katılmak zorundadırlar.
Askeri komutanlığın bir yasak değil, idari bir yükümlülük olduğunu teyit etmek için kullanılır.

Key Concept

Büyük Selçuklu Devleti'nde Meliklerin Yetkileri ve Merkezi Otorite

Hints

1
Türk-İslam devletlerinde hükümdarlığa özel bazı semboller (alametler) vardır.
2
Meliklerin eyaletlerdeki en önemli görevlerinden biri orduyu savaşa hazırlamaktır.
3
Para bastırmak ve hutbe okutmak egemenlik hakkıdır; ancak ordu komutanlığı idari bir görevdir.

Practice More

Selçuklu taşra teşkilatında 'İkta Sistemi'nin askeri ve mali sonuçlarını inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question