Question

Difficulty: MediumTürk-İslam Devletlerinde Devlet Yönetimi

Türk-İslam devletlerinde merkezi yönetimde hükümdardan sonra en yetkili kurum olan Divan-ı Saltanat (Büyük Divan), devlet işlerinin daha sistemli yürütülmesi amacıyla çeşitli alt dallara ayrılmıştır. Bu teşkilatlanma yapısı içerisinde; devletin gelir-gider hesaplarını tutan, arazi kayıtlarını tanzim ederek bütçeyi hazırlayan ve başında "Müstevfi" unvanlı bir görevlinin bulunduğu mali mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Divan-ı İstifaAnswer
  2. B
    Divan-ı Arz
  3. C
    Divan-ı İşraf
  4. D
    Divan-ı İnşa
  5. E
    Divan-ı Hümayun

Answer

Türk-İslam devletlerinde mali işlerden sorumlu olan ve Müstevfi tarafından yönetilen birim Divan-ı İstifa'dır.
Türk-İslam devletlerinde 'Divan-ı İstifa', maliye teşkilatının merkezidir. Gelirlerin toplanması, harcamaların yapılması ve bütçenin denkleştirilmesi bu divanın ana görevleridir. Bu kurumun en üst düzey yöneticisine ise 'Müstevfi' denir. Bu terim, Osmanlı dönemindeki 'Defterdar' makamının Selçuklu tarihindeki karşılığıdır.

Step-by-Step Solution

1
Divan-ı Saltanat'ın (Büyük Divan) işleyişini analiz etme
Merkezi yönetimin alt uzmanlık alanlarına (mali, askeri, yazışma, denetim) ayrıldığı görülür.
Soruda istenen 'mali' uzmanlık alanını diğerlerinden ayırt etmek gerekir.
2
Müstevfi unvanını ve görev tanımını eşleştirme
Müstevfi unvanının bütçe ve gelir-gider işlerini yürüten görevli olduğu tespit edilir.
Unvan-görev eşleşmesi doğru birimi bulmada en güçlü ipucudur.
3
Seçenekler arasından mali birimi belirleme
Divan-ı İstifa'nın devletin maliye teşkilatı olduğu sonucuna varılır.
Diğer divanların (Arz, İşraf, İnşa) farklı devlet fonksiyonlarını temsil etmesi nedeniyle elenmesi gerekir.

Key Concept

Divan-ı Saltanat ve Alt Birimleri

Hints

1
Bu divan devletin 'ekonomik' ve 'mali' kalbidir.
2
Bu birimin başındaki görevli olan 'Müstevfi', Osmanlı'daki 'Defterdar' ile benzer görevlere sahiptir.
3
Kelime kökeni 'istifa' (borcunu ödetme/tahsil etme) ile ilgilidir ve hazine kayıtlarını tutar.

Practice More

Büyük Selçuklu Devleti'nde mali işleri denetleyen (Divan-ı İşraf) ile doğrudan yürüten (Divan-ı İstifa) arasındaki ayrımı çalışmak kavramları pekiştirecektir.

Alternative Method

Soru çözümünde 'eleme yöntemi' kullanılabilir. 'Arz' askeriyeyi (Orduyu Arz etme), 'İnşa' yazışmayı (metin inşa etme), 'İşraf' ise denetimi (müşrif/müfettiş) çağrıştırdığı için geriye mali seçenek kalmaktadır.
Estimated Time:50s
Rate this question