Question

Difficulty: MediumSened-i İttifak ve Tanzimat Dönemi Belgeleri

Osmanlı Devleti'nde anayasal düzene geçişin aşamaları olarak kabul edilen belgeler, ortaya çıkış biçimleri ve padişahın iradesi bakımından farklı hukuki karakterlere sahiptir. Bu belgelerden hangisi, padişahın 'kanunların üstünlüğü' ilkesini ilk kez kabul ettiği ve hazırlanan kanunlara kendisinin de uyacağını açıkça ilan ettiği, tek taraflı bir irade beyanı (ihsan) niteliğindeki belgedir?

  1. A
    Sened-i İttifak (18081808)
  2. Tanzimat Fermanı (18391839)Answer
  3. C
    Islahat Fermanı (18561856)
  4. D
    Kanun-i Esasi (18761876)
  5. E
    Teşkilat-ı Esasiye (19211921)

Answer

Padişahın hukukun üstünlüğü ilkesini ilk kez kabul ettiği tek taraflı belge Tanzimat Fermanı'dır (18391839).
Tanzimat Fermanı (18391839), padişahın mutlak yetkilerini kendi rızasıyla ve tek taraflı olarak sınırlandırdığı, kanunların her türlü gücün üstünde olduğunu kabul ettiği ve bizzat kendisinin de bu kurallara uyacağına yemin ettiği ilk belgedir. Bu yönüyle Osmanlı'da 'hukuk devleti' anlayışının ilk somut adımıdır.

Step-by-Step Solution

1
Belgenin hukuki niteliğini analiz etme
Soruda istenen belge 'tek taraflı' (ihsan) ve 'hukukun üstünlüğü' temellidir.
Sened-i İttifak iki taraflı (sözleşme) olduğu için elenir.
2
Tarihsel kronolojide 'hukukun üstünlüğü' ilkesinin ilk çıkışını belirleme
Tanzimat Fermanı'nda padişah 'Ben dahi bu kanunlara uyacağım' diyerek kanun gücünü kendi iradesinin üstünde tutmuştur.
Bu ifade, modern anlamda hukukun üstünlüğü (rule of law) ilkesinin Osmanlı'daki ilk tezahürüdür.

Key Concept

Osmanlı'da Hukukun Üstünlüğü ve Tanzimat Fermanı'nın Niteliği

Hints

1
Belgenin 'tek taraflı' (padişahın lütfu) mı yoksa 'iki taraflı' (sözleşme) mi olduğuna dikkat edin.

Practice More

Sened-i İttifak ile Tanzimat Fermanı arasındaki 'sözleşme vs. tek taraflı irade' farkını gösteren bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question