Türkiye’yi etkileyen basınç merkezleri; oluşum mekanizmaları (termik/dinamik), kaynak bölgeleri ve mevsimsel karakteristikleri bakımından oldukça karmaşık bir etkileşim içindedir. Bu merkezlerin Türkiye iklimi üzerindeki etkileri ve birbirleriyle olan ilişkileri dikkate alındığında, aşağıdaki teknik değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Yaz mevsiminde Türkiye genelinde görülen kuzey sektörlü rüzgarların (Etezyen vb.) sürekliliği ve hızı, Avrupa üzerindeki Asor Dinamik Yüksek Basınç sırtı ile Basra körfezi merkezli Termik Alçak Basınç oluğu arasındaki basınç gradyanının derinliğine bağlıdır.Answer
- BKış mevsiminde Türkiye'ye en soğuk günlerini yaşatan Sibirya merkezi, 60° enlemleri çevresindeki dinamik alçak basınç kuşağının bir uzantısı olarak dikey hava hareketlerini destekler ve bol yağış bırakır.
- Cİzlanda Dinamik Alçak Basınç merkezinin kış aylarında Sibirya Termik Yüksek Basınç merkezine karşı üstünlük kurduğu yıllarda, Türkiye'de hava sıcaklıkları mevsim normallerinin altına düşerek şiddetli don olayları yaşanır.
- DAsor ve İzlanda merkezleri yıl boyunca etkili olan termik kökenli sistemler olup, Türkiye'nin yıllık yağış rejimindeki düzensizliğin ve iç bölgelerdeki konveksiyonel yağışların temel kaynağıdırlar.
- EBasınç merkezlerinin Türkiye'yi etkileme süresi ve şiddeti, sadece ülkenin matematik konumuna bağlı olup; yer şekilleri ve denizellik-karasallık gibi özel konum şartları bu sistemlerin yayılışını etkilemez.
Answer
Yaz mevsiminde Türkiye'deki kuzey sektörlü rüzgarların şiddeti, Asor yüksek basıncı ile Basra alçak basıncı arasındaki gradyana (basınç farkına) bağlıdır.
Doğru olan değerlendirme, yaz mevsimindeki hava hareketlerini Asor ve Basra arasındaki basınç farkına dayandırır. Asor yüksek basıncı ile Basra alçak basıncı arasında oluşan basınç gradyanı, Türkiye üzerinden kuzeybatıdan güneydoğuya doğru sürekli bir hava akışına neden olur. Bu durum, özellikle Ege ve Doğu Akdeniz'de 'Etezyen' olarak bilinen rüzgarların temel sebebidir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Basınç Gradyanı ve Hava Kütlesi Taşınımı
Hints
1
Basınç merkezlerini oluşum nedenlerine (Dünyanın günlük hareketi vs. Sıcaklık) göre gruplandırmayı deneyin.
2
Hangi basınç merkezlerinin 30° ve 60° enlemlerinde, hangilerinin ise karasal ısınma/soğuma ile oluştuğunu hatırlayın.
3
Rüzgarın oluşması için bir yüksek basınç alanı ile bir alçak basınç alanının eş zamanlı aktif olması gerektiğini, yazın bu durumun Asor ve Basra arasında gerçekleştiğini düşünün.
Practice More
Basınç merkezlerinin hakim olduğu dönemlerde Türkiye'deki yağış tiplerini (cephesel, konveksiyonel) inceleyerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 30s