Examkin

Question

Difficulty: MediumMontrö Boğazlar Sözleşmesi

19231923 Lozan Boğazlar Sözleşmesi'nde yer alan "Boğazlar'ın her iki yakasının askerden arındırılması" ve "yönetimin başkanı Türk olan uluslararası bir komisyona bırakılması" gibi hükümler, Türkiye'nin egemenlik haklarını ve milli güvenliğini kısıtlayan temel unsurlar olarak görülmekteydi. 19361936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile bu sınırlamalar tamamen ortadan kaldırılmıştır.

Bu bilgilere dayanarak Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin Türkiye'ye sağladığı en temel siyasi kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Boğazlar üzerindeki kısıtlayıcı unsurların kaldırılarak tam egemenliğin ve milli güvenliğin tesis edilmesiAnswer
  2. B
    Lozan Antlaşması'nda belirlenen "askersiz bölge" statüsünün korunarak uluslararası güvence altına alınması
  3. C
    Uluslararası Boğazlar Komisyonu'nun yetkilerinin genişletilerek Türkiye'nin denetim gücünün artırılması
  4. D
    Karadeniz'e kıyısı olan ve olmayan devletlerin savaş gemileri için tonaj sınırlamasının tamamen kaldırılması
  5. E
    Boğazlar meselesinin Lozan Antlaşması’ndaki statüko çerçevesinde dondurulması

Answer

Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlar üzerindeki kısıtlayıcı unsurlar kaldırılmış, tam egemenlik ve milli güvenlik sağlanmıştır.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Lozan'dan kalan ve Türkiye'nin kendi toprakları üzerindeki denetimini sınırlayan 'Uluslararası Komisyon' engelini kaldırmıştır. Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın yürüttüğü başarılı diplomasi sonucunda, Türkiye Boğazlar'da asker bulundurma hakkını elde ederek milli güvenliğini sağlamış ve 'tam bağımsızlık' ilkesini bu bölgede de tam olarak hayata geçirmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Lozan rejimindeki kısıtlamaları analiz etme
Lozan'da Boğazlar'ın her iki yakasının askerden arındırılması ve yönetimin bir komisyona bırakılması Türkiye'nin egemenliğini kısıtlıyordu.
Milli güvenlik ve tam bağımsızlık ilkesiyle çelişen durumların saptanması gerekir.
2
Montrö ile gelen değişiklikleri değerlendirme
Uluslararası Boğazlar Komisyonu kaldırıldı ve Türk ordusuna Boğazlar'a yerleşme hakkı tanındı.
Bu iki temel değişiklik, Boğazlar üzerindeki doğrudan Türk kontrolünü simgeler.
3
Siyasi ve hukuki kazanımı sentezleme
Türkiye, Boğazlar üzerinde mutlak bir egemenlik kurarak Lozan'dan kalan son kısıtlamadan kurtulmuştur.
Uluslararası alanda Türkiye'nin jeopolitik ağırlığı ve tam bağımsızlığı pekişmiştir.

Key Concept

Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Tam Egemenlik

Hints

1
Lozan'daki 'komisyon' ve 'askersiz bölge' kavramlarının egemenliği nasıl etkilediğini düşünün.
2
Montrö ile bir uluslararası kurumun kaldırılıp tüm yetkinin Türk Devleti'ne verildiğini hatırlayın.
3
Tam bağımsızlık, bir devletin kendi topraklarında başka hiçbir güce (komisyon vb.) ihtiyaç duymadan karar verebilmesidir.

Practice More

Boğazlar Komisyonu'nun kaldırılmasının ardından Türkiye'nin II. Dünya Savaşı sırasında izlediği tarafsızlık politikasını bu yetkiler üzerinden inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Lozan ve Montrö hükümlerini 'egemenlik' açısından karşılaştıran bir tablo zihninizde oluşturarak farkı netleştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

More questions from this topic