Question

Difficulty: MediumTürkiye'de Sıcaklık ve İzotermler

Bir araştırmacı, Türkiye'nin temmuz ayı sıcaklık verilerini incelerken yükselti faktörünü dışarıda bırakmak amacıyla tüm ölçüm istasyonlarının verilerini deniz seviyesine (00 metre) uyarlamış ve yeni bir dağılış haritası oluşturmuştur. Ortaya çıkan bu haritada, en yüksek sıcaklık adacıklarının Güneydoğu Anadolu'da konumlandığı dikkati çekmektedir.

Oluşturulan bu özel haritada Güneydoğu Anadolu'nun ülkenin en sıcak alanı olarak belirmesinde aşağıdaki faktörlerden hangisinin herhangi bir payı yoktur?

  1. A
    Bölgenin matematik konumundan kaynaklanan enlem derecesi
  2. B
    Denizel etkilerden yoksun olmanın getirdiği şiddetli karasallık
  3. Bölgedeki yer şekillerinin deniz seviyesinden yüksekliğiAnswer
  4. D
    Basra termik alçak basıncının bölge üzerindeki yaz etkinliği
  5. E
    Güneyden bölgeye sokulan Samyeli gibi yerel rüzgarların taşıdığı ısı

Answer

Bölgedeki yer şekillerinin deniz seviyesinden yüksekliği
Araştırmacının yükselti faktörünü dışarıda bırakarak istasyon verilerini deniz seviyesine uyarlamasıyla oluşturduğu haritalara 'indirgenmiş sıcaklık haritası' denir. Bu özel haritalarda istisnasız her yer deniz seviyesinde (00 metre) kabul edildiği için, bölgelerin gerçek fiziki yükseltilerinin sıcaklık dağılışı üzerinde hiçbir etkisi kalmaz. Güneydoğu Anadolu'nun bu haritada en sıcak yer olarak belirmesinin nedeni Ekvator'a yakınlık (enlem), şiddetli karasallık ve güneyden gelen sıcak hava akımlarıdır; arazinin kendi yüksekliği değildir.

Step-by-Step Solution

1
Haritanın niteliğini analiz et
Araştırmacı istasyon verilerini 00 metreye uyarladığı için, bahsedilen harita bir 'indirgenmiş sıcaklık haritası'dır.
Haritanın özelliğini bilmek, hangi değişkenlerin dışarıda bırakıldığını anlamak için temel şarttır.
2
İndirgenmiş sıcaklık kavramının temel kuralını hatırla
İndirgenmiş sıcaklık değerleri bulunurken bir merkezin gerçek yükseltisi yoksayılır ve sıcaklığı düşürücü etkisi hesaplamadan tamamen çıkarılır.
Bu haritaların yegane amacı sıcaklık üzerindeki yükselti faktörünü saf dışı bırakıp diğer etmenleri (enlem, karasallık vb.) görebilmektir.
3
Faktörleri bu kurala göre eleyerek doğru cevabı bul
Enlem, karasallık, rüzgar ve basınç gibi faktörlerin tamamı indirgenmiş haritalarda sıcaklığı belirlerken, 'yükselti' faktörünün bu haritada herhangi bir etkisi olamaz.
Yükselti değişkeni veriler haritaya dökülmeden önce zaten matematiksel olarak sıfırlanmıştır.

Key Concept

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında yükselti faktörünün tamamen ortadan kaldırılması

Hints

1
Sorudaki kilit ifade, araştırmacının verileri 'deniz seviyesine (00 metre)' uyarlamış olmasıdır. Bu işlem haritanın türünü belirler.
2
Bir sıcaklık haritasında tüm Türkiye 00 metrede kabul ediliyorsa, sıcaklığı etkileyen faktörlerden hangisi mecburen hesaplama dışı kalmış olur?
3
Her yerin eşit ve deniz seviyesinde olduğu varsayılan bir senaryoda, arazilerin fiziki olarak sahip olduğu dağlık ya da ovalık yapıların (yükseltinin) bir önemi kalmaz.

Practice More

İndirgenmiş sıcaklık haritalarında sadece yükseltinin dışarıda bırakıldığını pekiştirmek için Türkiye'nin yıllık indirgenmiş izoterm haritalarını inceleyerek enlem etkisine ters düşen durumları araştırabilirsiniz.

Alternative Method

Sıcaklığı etkileyen faktörleri (enlem, karasallık, basınç, rüzgar, yükselti) zihninizde listeleyin. 'Deniz seviyesine uyarlama' eyleminin bu faktörlerden yalnızca bir tanesini tamamen etkisiz hale getireceğini fark ederek doğru cevaba doğrudan ulaşabilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Rate this question