Question

Difficulty: HardOran ve Orantı

Toplam 1.170 TL tutarındaki bir prim, performans puanları 3, 4 ve 6 olan üç personel arasında, puanları ile ters orantılı olacak şekilde paylaştırılmıştır. Eğer bu prim, puanlar ile doğru orantılı olarak paylaştırılsaydı, ilk durumda en yüksek primi alan personelin eline geçen miktar nasıl değişirdi?

  1. 250 TL azalırAnswer
  2. B
    280 TL artar
  3. C
    250 TL artar
  4. D
    30 TL azalır
  5. E
    270 TL azalır

Answer

İlk durumda en yüksek primi alan personelin payı 250 TL azalır.
Soruda iki farklı paylaşım senaryosu kıyaslanmaktadır. İlk senaryoda (Ters Orantı), paylar 3, 4 ve 6 ile ters orantılı olduğu için payda eşitlemesiyle sırasıyla 4k, 3k ve 2k oranları bulunur. 1170 TL, 9 parçaya bölündüğünde parça başı 130 TL düşer; en yüksek payı 4k (520 TL) ile 3 puanlı personel alır. İkinci senaryoda (Doğru Orantı), paylar 3m, 4m ve 6m olur. 1170 TL, 13 parçaya bölündüğünde parça başı 90 TL düşer; aynı personel 3m (270 TL) alır. Aradaki fark 520 - 270 = 250 TL'dir ve miktar azalmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Ters orantı hesabını yap
Paylar k/3, k/4 ve k/6 ile orantılıdır. Paydalar 12'de eşitlenirse paylar sırasıyla 4, 3 ve 2 kat olur. Toplam kat: 4k + 3k + 2k = 9k.
Ters orantıda sayılar çarpım durumundadır (3a = 4b = 6c). En küçük ortak katları 12 olduğundan a=4k, b=3k, c=2k olur.
2
İlk durumdaki payları hesapla
9k = 1170 ⇒ k = 130. Paylar: 4x130=520 TL, 3x130=390 TL, 2x130=260 TL. En yüksek payı alan: 520 TL ile 3 puanlı personel.
Toplam tutarı toplam birim sayısına bölerek birim değeri buluruz.
3
Doğru orantı hesabını yap
Paylar 3, 4 ve 6 ile doğru orantılıdır. Toplam kat: 3m + 4m + 6m = 13m.
Doğru orantıda sayılar bölüm durumundadır.
4
İkinci durumdaki payları hesapla
13m = 1170 ⇒ m = 90. Paylar: 3x90=270 TL, 4x90=360 TL, 6x90=540 TL.
Aynı personel (3 puanlı) bu durumda 3m = 270 TL alır.
5
Değişimi hesapla
İlk durum: 520 TL. İkinci durum: 270 TL. Fark: 520 - 270 = 250 TL azalır.
Soruda belirtilen 'ilk durumda en yüksek payı alan' kişi için kıyaslama yapılır.

Key Concept

Ters ve Doğru Orantı İlişkisi

Hints

1
Ters orantı kurarken sayıların çarpımının sabit (k) olduğunu hatırlayın: 3a = 4b = 6c = k.
2
Ters orantı için katsayıları bulmak adına 3, 4 ve 6'nın en küçük ortak katını (EKOK) kullanın. Doğru orantı için ise sayıları direkt katsayı olarak toplayın.
3
İlk durumda toplam pay 9 birim (4+3+2), ikinci durumda 13 birimdir (3+4+6). Her iki durumda da toplam para 1.170 TL'dir.

Practice More

Benzer bir soruyu, toplam miktar verilmeden 'payın yüzde kaçı değişirdi?' şeklinde sorarak yüzde problemlerini tekrar edebilirsiniz.

Alternative Method

Payların oranlarını kesir olarak yazıp farkı bulabilirsiniz: İlk durumda A kişisi toplamın 4/9'unu, ikinci durumda 3/13'ünü alır. Fark: 1170 x (4/9 - 3/13) işlemiyle de bulunabilir.
Estimated Time:2m 30s
Rate this question