Türk-İslam devletlerinde (Karahanlılar, Gazneliler, Büyük Selçuklular) egemenlik anlayışı 'Kut' inancına dayanmış ve ülke toprakları 'hanedanın ortak malı' kabul edilmiştir. Bu durumun doğal bir sonucu olarak ortaya çıkan taht kavgaları ve merkezi otoritenin bölünmesi riskine karşı hükümdarlar çeşitli idari, askeri ve bürokratik mekanizmalar geliştirmişlerdir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türk-İslam devletlerinde merkezi otoriteyi güçlendirme veya hanedan üyelerinin yönetimdeki etkisini kısıtlama amacı taşıyan bir uygulama değildir?
- AEyaletlere atanan meliklerin yanına, onları denetlemek ve merkezi hükümetin politikalarını yürütmekle görevli tecrübeli Atabeylerin verilmesi
- BGulam sistemi aracılığıyla yetişen ve hükümdara doğrudan bağlı olan, hanedan dışı kökenli kişilerin yüksek devlet makamlarına ve ordu komutanlıklarına getirilmesi
- CDivan-ı Mezalim aracılığıyla eyaletlerde görev yapan yöneticilerin ve hanedan mensuplarının halk üzerindeki olası baskı ve hukuksuzluklarının hükümdar tarafından doğrudan denetlenmesi
- DBerid teşkilatının kurulmasıyla eyaletlerdeki meliklerin, şihnelerin ve amillerin faaliyetlerinin gizli veya açık raporlar aracılığıyla merkeze düzenli olarak bildirilmesi
- Tahta geçişte 'en yaşlı ve en olgun' üyenin belirlendiği Ekber ve Erşed usulünün uygulanarak veraset sistemindeki belirsizliğe son verilmesiAnswer
Answer
Ekber ve Erşed usulünün uygulanması, Türk-İslam devletlerinde değil, 17. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde uygulanmaya başlanan bir veraset kuralıdır.
Doğru seçenek olan 'Ekber ve Erşed' usulü, Türk veraset sistemindeki belirsizliği gidermek amacıyla 17. yüzyılda Osmanlı padişahı I. Ahmed tarafından uygulamaya konulmuştur. Büyük Selçuklu, Karahanlı veya Gazneli gibi Türk-İslam devletlerinde ise veraset sistemi kesin bir kurala bağlanmamış; 'ülke hanedanın ortak malıdır' anlayışı nedeniyle taht kavgaları devam etmiştir. Diğer seçeneklerdeki Atabeylik, Gulam, Divan-ı Mezalim ve Berid teşkilatları ise bu dönem devletlerinin merkezi otoriteyi ayakta tutmak için kullandığı asli unsurlardır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Türk-İslam devletlerinde veraset sistemi ve merkezi otoriteyi koruma yöntemleri
Hints
1
Türk veraset sistemindeki en büyük değişikliklerden biri olan 'Ekber ve Erşed' kuralının hangi yüzyılda ve hangi devlet tarafından getirildiğini düşünün.
Practice More
Büyük Selçuklu Devleti'nde merkezi otoritenin zayıflamasıyla kurulan 'Atabeylik' devletlerini (Zengiler, İldenizliler vb.) inceleyerek sistemin neden sonuç ilişkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s