Osmanlı Devleti'nde hukuk sistemi; İslam hukukuna dayanan 'şer'i' ve padişahın yasama yetkisine dayanan 'örfi' olmak üzere iki temel kaynaktan beslenmiştir. Bu iki kaynak arasındaki ilişki, örfi hukukun şer'i prensiplere aykırı olmaması şartıyla, kamu düzeni ve idari gereklilikler çerçevesinde geniş bir hareket alanı bulmasını sağlamıştır. Bu bağlamda, şer'i hukukta cezai karşılığı 'had' veya 'kısas' olarak kesin çizgilerle belirtilmemiş olan, ancak kamu otoritesi tarafından suç kabul edilen fiiller için padişahın veya hakimin takdirine bırakılan cezalandırma usulüne 'tazir' denilmiştir. Bu yetki ve sistemin işleyişi dikkate alındığında, Osmanlı hukukundaki 'tazir' uygulamalarıyla ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?
- ATazir cezalarının miktar ve uygulama biçimi, padişahın çıkardığı kanunnamelerle 'örfi' bir nitelik kazanarak yasallaşmıştır.
- Tazir uygulamaları, Osmanlı hukuk sisteminin İslam hukukundan tamamen koparak laik bir temele oturtulduğunun kesin bir kanıtıdır.Answer
- CBu yetki, devletin kamu düzenini korumak amacıyla şer'i hukukun sabit bırakmadığı alanlarda esnek bir ceza politikası izlemesine olanak sağlamıştır.
- DMahkemelerdeki kadılar, tazir gerektiren suçlarda padişahın ferman ve kanunnamelerinde belirtilen usullere göre hüküm kurmakla yükümlüdür.
- ETazir yetkisinin kullanımı, suçun niteliğine ve işlendiği dönemin şartlarına göre 'maslahat' (kamu yararı) ilkesi gereğince değişkenlik gösterebilir.
Answer
Tazir uygulamalarının sistemi laik bir temele oturttuğu yorumu yanlıştır; çünkü Osmanlı hukukunda örfi hukuk, şer'i hukukun bir tamamlayıcısıdır ve ona aykırı olamaz.
Osmanlı Devleti'nde hukuk sistemi dini bir temele (teokratik yapı) dayanır. Padişahın 'tazir' cezaları belirlemesi veya kanunnameler yayımlaması, modern anlamda bir laikleşme hareketi değil; şer'i hukukun 'kamu düzeni' (örf) alanını idareye bırakmasından kaynaklanan bir 'tamamlayıcılık' özelliğidir. Dolayısıyla sistemin laikleştiğini söylemek tarihsel bir hatadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Osmanlı Hukukunda Şer'i-Örfi Uyum ve Tazir Yetkisi
Hints
1
Osmanlı hukukunda 'örfi hukuk' ile 'şer'i hukuk' arasında bir hiyerarşi ve uyum zorunluluğu olduğunu hatırlayın.
2
Tazir cezaları, şeriatın 'yöneticinin takdirine bıraktığı' cezalar olarak kabul edilir, bu yüzden sistem dışı değildir.
3
Osmanlı Devleti teokratik unsurları güçlü bir devlettir; hukuk sisteminde yapılacak bir düzenlemenin sistemi 'tamamen laik' yapması mümkün değildir.
Practice More
İlmiye sınıfının yargıdaki hiyerarşisini pekiştirmek için 'Kazasker' ve 'Şeyhülislam' görevlerini karşılaştırın.
Estimated Time:1m 30s