Question

Difficulty: MediumTürkiye'yi Etkileyen Basınç Merkezleri

Türkiye'nin kış mevsimindeki hava koşulları üzerinde Sibirya basınç merkezi oldukça etkilidir. Bu merkez ülkemize kuzeydoğu yönünden sokulduğunda dondurucu soğuklar ve bulutsuz, açık hava şartları (ayaz) görülür. Sibirya basınç merkezinin kış mevsiminde bu denli şiddetli etkiler yapması ve termik kökenli bir yüksek basınç alanı olarak oluşması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

  1. A
    Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki günlük hareketine bağlı olarak oluşan merkezkaç kuvvetinin etkisi
  2. B
    30° enlemleri çevresindeki kalıcı yüksek basınç kuşağının kuzeye doğru genişlemesi
  3. Geniş Asya kara kütlesinin kış mevsiminde aşırı soğuyarak üzerindeki hava kütlesini ağırlaştırmasıAnswer
  4. D
    Türkiye'nin ortalama yükseltisinin fazla olması nedeniyle havanın dikey yönde soğuması
  5. E
    İzlanda alçak basınç merkezinin zayıflayarak kutup rüzgarlarının önünü açması

Answer

Geniş Asya kara kütlesinin kış mevsiminde aşırı soğuyarak üzerindeki hava kütlesini ağırlaştırması
Doğru cevap, Sibirya'nın termik kökenini karasallık ve soğuma ilişkisiyle açıklamaktadır. Kış mevsiminde karalar denizlere göre daha fazla soğur. Asya kıtasının kuzey iç kesimleri (Sibirya) aşırı derecede soğuduğu için buradaki hava kütlesi sıkışır, ağırlaşır ve yüzeye doğru çöker. Bu dikey yönlü alçalıcı hareket, havanın açık olmasını sağlarken dondurucu soğukların (ayaz) yaşanmasına neden olan yüksek basıncı oluşturur.

Step-by-Step Solution

1
Basınç merkezinin kökenini analiz etme
Sibirya basınç merkezi 'termik' kökenli bir sistemdir.
Soruda belirtilen termik kavramı, basınç oluşumunun sıcaklık (ısı) değişimine dayandığını gösterir.
2
Termik yüksek basıncın oluşum mekanizmasını hatırlama
Hava soğudukça yoğunluğu artar, ağırlaşır ve dikey yönde alçalıcı hareket yapar.
Alçalan hava yüzeye daha fazla ağırlık uyguladığı için yüksek basınç (antistat) alanı oluşur.
3
Sibirya bölgesinin coğrafi özelliklerini kış mevsimiyle ilişkilendirme
Kışın güneş ışınlarını dar açıyla alan ve karasallık nedeniyle hızla soğuyan Asya içleri devasa bir yüksek basınç alanına dönüşür.
Kara kütlelerinin denizlere göre daha çabuk ve fazla soğuması bu termik sistemin temel motorudur.

Key Concept

Termik Basınç Oluşumu ve Karasallık

Hints

1
'Termik' kelimesinin sıcaklık (ısı) ile ilgili olduğunu ve soğuyan havanın ağırlaşıp çökeceğini düşünün.
2
Kışın büyük bir kara parçasının (Asya gibi) denize göre nasıl bir sıcaklık değişimi göstereceğini hatırlayın.
3
Yüksek basınç alanlarında havanın dikey yönde alçaldığını, bunun da bulutları dağıtarak gökyüzünü açtığını (ayaz) göz önünde bulundurun.

Practice More

Basınç merkezlerinin hangi yönden (kuzeybatı, güneydoğu vb.) sokulduğunu harita üzerinde çalışmak bu konudaki netliğinizi artıracaktır.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question