Examkin

Question

Difficulty: MediumSened-i İttifak ve Tanzimat Dönemi Belgeleri

18391839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı, Türk anayasa tarihinde 'kanun gücünün üstünlüğü' ilkesinin resmen kabul edildiği ilk belge olarak büyük bir öneme sahiptir. Bu ferman, kendisinden önceki anayasal gelişmelerden farklı olarak belirli bir zümrenin çıkarlarını değil, tüm Osmanlı tebaasının can, mal ve namus güvenliğini güvence altına almayı hedeflemiştir. Buna göre Tanzimat Fermanı’nın, 18081808 tarihli Sened-i İttifak’tan ayrılan en temel yönü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Padişahın yetkilerini bir sözleşme (misak) ile değil, kendi iradesiyle kanun gücü karşısında sınırlamasıAnswer
  2. B
    Yabancı devletlerin baskısıyla sadece gayrimüslim tebaaya ayrıcalıklar tanıyarak toplumsal eşitliği bozması
  3. C
    Padişahın yürütme yetkisini halk tarafından seçilen bir meclis ile paylaşarak parlamenter sisteme geçişi sağlaması
  4. D
    Ayan adı verilen yerel güç odaklarının varlığını tanıyarak devlet otoritesini bu kesimlerle paylaşması
  5. E
    Mutlak monarşi düzeninden tamamen vazgeçerek halk egemenliğine dayalı yeni bir anayasal düzen kurması

Answer

Tanzimat Fermanı'nın Sened-i İttifak'tan en temel farkı, padişahın yetkilerini bir sözleşme ile değil, kendi tek taraflı iradesiyle kanun gücü önünde sınırlandırmış olmasıdır.
Tanzimat Fermanı (18391839), padişahın herhangi bir dış baskı veya iç pazarlık (sözleşme) zorunluluğu olmadan, kendi iradesiyle 'bundan sonra kanunlara uyacağını' beyan etmesidir. Bu durum hukuk literatüründe 'otolimitasyon' olarak adlandırılır. 18081808 Sened-i İttifak ise padişah ile yerel güçler (Ayanlar) arasında imzalanan karşılıklı bir sözleşme (misak) niteliğindedir.

Step-by-Step Solution

1
Belgelerin taraflarını analiz etme
Sened-i İttifak padişah ile Ayanlar arasında yapılan ikili bir sözleşmedir; Tanzimat Fermanı ise padişahın halka tek taraflı vaadidir.
Belgenin hukuki niteliğini (misak/ferman ayrımı) belirlemek için.
2
Hukukun üstünlüğü ilkesini değerlendirme
Tanzimat Fermanı'ndaki 'Ben dahi bu kanunlara uymayı taahhüt ederim' ifadesiyle kanun gücü padişahın üstünde tutulmuştur.
Türk anayasa tarihindeki anayasalcılık aşamasını tespit etmek için.
3
Kapsam karşılaştırması yapma
Sened-i İttifak yerel bir güç odağını kapsarken, Tanzimat tüm Osmanlı vatandaşlarını (tebaasını) kapsar.
Hakların genelliği ve eşitliği ilkesini vurgulamak için.

Key Concept

Tanzimat Fermanı'nın 'Otolimitasyon' (Kendi Kendini Sınırlama) ve 'Hukuk Devleti' Başlangıcı Niteliği

Hints

1
Belgenin tek taraflı mı yoksa iki taraflı mı olduğuna dikkat edin.
2
Tanzimat'ta 'kanun gücünün üstünlüğü' vurgusu vardır, bu padişahın kendi rızasıyla attığı bir adımdır.
3
Sened-i İttifak bir 'Misak' (Pact) iken, Tanzimat bir 'Ferman'dır (Edict).

Practice More

Tanzimat Fermanı ile getirilen 'Müsadere' (el koyma) usulünün kaldırılmasının özel mülkiyet ve miras hakkı açısından önemini inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question

Topics

Sened-i İttifak ve Tanzimat Dönemi Belgeleri

More questions from this topic