Examkin

Question

Difficulty: MediumMeridyenler ve Boylam Etkileri

Türkiye'nin matematik konumu gereği meridyenler arası kuş uçuşu mesafe güneyden kuzeye gidildikçe daralmaktadır. Örneğin, 36∘36^\circ Kuzey paralelinde ardışık iki meridyen arası mesafe yaklaşık 9090 km iken, 42∘42^\circ Kuzey paralelinde bu mesafe yaklaşık 8383 km'ye düşmektedir. Buna rağmen, ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkı Türkiye'nin en kuzeyi ile en güneyinde değişmeyerek 44 dakika olarak ölçülmektedir.

Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Meridyenlerin kutup noktalarında birleşmesi
  2. Dünya'nın ekseni etrafındaki açısal hızının her yerde aynı olmasıAnswer
  3. C
    Çizgisel hızın Ekvator'dan kutuplara doğru azalması
  4. D
    Türkiye'nin başlangıç meridyeninin doğusunda yer alması
  5. E
    Yerel saat hesaplamalarında Güneş'in en tepe noktasının esas alınması

Answer

Zaman farkının her yerde aynı olmasının temel nedeni Dünya'nın açısal hızının sabit olmasıdır.
Dünya, kendi ekseni etrafındaki bir tam dönüşünü (360∘360^\circ) 24 saatte tamamlar. Bu durum, Dünya üzerindeki her noktanın birim zamanda aynı açıyı taradığı anlamına gelir ki buna 'açısal hız' denir. 1∘1^\circ lik meridyen farkı her zaman 44 dakikaya karşılık gelir. Türkiye'nin kuzeyinde meridyenler arası mesafenin daralması çizgisel hızın azalmasıyla ilgilidir, ancak açısal hız değişmediği için zaman farkı her enlemde aynı kalır.

Step-by-Step Solution

1
Açısal hız ve çizgisel hız arasındaki farkı tanımlama
Açısal hız, birim zamanda katedilen açıdır (360∘/24360^\circ / 24 saat). Çizgisel hız ise birim zamanda katedilen yoldur.
Zaman farkı açısal bir değer olan meridyen derecesine bağlıdır.
2
Meridyenler arası zaman farkını hesaplama
24 saat=1440 dakika24 \text{ saat} = 1440 \text{ dakika}. 1440/360∘=4 dakika/derece1440 / 360^\circ = 4 \text{ dakika/derece}.
Dünya üzerindeki tüm noktalar 11 tam dönüşü aynı sürede tamamlar.
3
Enlem etkisini değerlendirme
Kuzeye gidildikçe çizgisel hız azaldığı için katedilen yol (mesafe) kısalır, ancak taranan açı (1∘1^\circ) değişmez.
4 dakikalık fark, mesafeye değil, Dünya'nın dönüş açısına bağlıdır.

Key Concept

Dünya'nın açısal hızı her enlemde aynı olduğu için meridyenler arası zaman farkı (44 dakika) sabittir.

Hints

1
Zaman farkı mesafeye mi yoksa dönüş açısına mı bağlıdır?
2
Dünya üzerindeki her nokta bir günde 360 derecelik bir dönüş yapar; bu açısal bir hızdır.
3
Çizgisel hız enlemlere göre değişirken, açısal hızın Dünya'nın her yerinde sabit olduğunu hatırlayın.

Practice More

Aynı meridyen üzerindeki farklı şehirlerin (örneğin Samsun ve Çorum) yerel saat ve Güneş'in doğuş saatlerini karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Mantıksal olarak; eğer zaman farkı mesafeye bağlı olsaydı, kutup noktalarında tüm meridyenler birleştiği için zaman farkının sıfıra inmesi gerekirdi. Ancak kutuplarda bile bir meridyenden diğerine geçmek için Dünya'nın aynı açıyı dönmesi beklenir.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question

Topics

Meridyenler ve Boylam Etkileri

More questions from this topic