Examkin

Question

Difficulty: MediumMondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

Mütareke metninin 24. maddesinde geçen 'Vilâyât-ı Sitte' (Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Sivas) tabiri, İtilaf Devletleri tarafından hazırlanan resmî İngilizce ve Fransızca metinlere 'Altı Ermeni Vilayeti' (Six Armenian Provinces) şeklinde dâhil edilmiştir.

İtilaf Devletleri'nin 7. maddenin genel işgal yetkisiyle yetinmeyip Doğu Anadolu vilayetlerini 24. madde ile ayrı ve özel bir hüküm altında düzenlemelerinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Bölgede faaliyet yürüten ayrılıkçı azınlık cemiyetlerinin silah bırakmasını sağlayarak kamu asayişini tesis etmek
  2. B
    Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin toplayacağı bölgesel kongrelerin hukuki meşruiyetini engellemek
  3. Bölgede uluslararası desteğe sahip bağımsız bir Ermeni devletinin kurulmasına hukuki ve fiilî zemin hazırlamakAnswer
  4. D
    Doğu Cephesi'ndeki askerî mücadeleyi sonlandıran Gümrü Antlaşması hükümlerinin uygulanmasını sağlamak
  5. E
    Osmanlı Devleti'nin Kafkasya ve İran sınırında daha önce kaybettiği toprakları geri alma politikasını desteklemek

Answer

Bölgede uluslararası desteğe sahip bağımsız bir Ermeni devletinin kurulmasına hukuki ve fiilî zemin hazırlamak
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 24. maddesinde Doğu Anadolu'daki 6 ilin (Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Sivas) yabancı metinlerde 'Ermeni Vilayetleri' olarak geçirilmesi, İtilaf Devletleri'nin bu bölgede ileride kurulacak bağımsız bir Ermenistan devletine zemin hazırlamak istediklerinin en açık göstergesidir. 7. madde tüm Anadolu'yu işgale açık hâle getirirken, 24. madde doğrudan Doğu Anadolu'da Ermeni devleti kurdurma projesine hizmet etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. ve 24. maddeleri arasındaki kapsam farkını analiz etme
7. madde İtilaf Devletleri'ne güvenliklerini tehdit eden herhangi bir stratejik noktayı işgal etme hakkı tanıyan genel bir hükümdür; 24. madde ise yalnızca Doğu Anadolu'daki 6 ili (Vilâyât-ı Sitte) kapsayan özel bir hükümdür.
Genel bir işgal maddesi varken belirli bir bölge için özel bir maddenin eklenmesi, o bölgeye dönük özel bir siyasi projenin varlığını gösterir.
2
Maddedeki diplomatik terminolojiyi (Altı Ermeni Vilayeti / Six Armenian Provinces) yorumlama
Mütareke metninin yabancı dildeki nüshalarında bu illerin açıkça 'Ermeni Vilayetleri' olarak adlandırılması, bölgede etnik bir egemenlik alanı inşa edilmek istendiğini kanıtlar.
Uluslararası antlaşmalardaki bölgesel isimlendirmeler, gelecekte kurulması planlanan siyasi yapıların diplomatik meşruiyetini oluşturmak için kullanılır.
3
Tarihsel amacı ve sonucu belirleme
İtilaf Devletleri 24. madde ile Doğu Anadolu'da Ermeni çetelerinin çıkaracağı kargaşaları işgal gerekçesi yaparak bölgede bağımsız bir Ermenistan Devleti kurulmasına zemin hazırlamayı hedeflemiştir.
Mondros'un 24. maddesi Sevr Antlaşması'ndaki Ermenistan projesinin ilk hukuki basamağını oluşturmaktadır.

Key Concept

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 24. Maddesi ve Vilâyât-ı Sitte'de Ermeni Devleti Kurma Amacı

Hints

1
Mütareke metninde geçen 'Six Armenian Provinces' ifadesinin hangi etnik grup ve siyasi hedef adına kullanıldığını düşününüz.
2
7. madde genel bir işgal kılıfıyken, 24. maddenin özellikle Doğu Anadolu'daki 6 il için özel olarak kaleme alınmış olmasının Doğu politikasındaki hedefini sorgulayınız.
3
Vilâyât-ı Sitte maddesi, Sevr Antlaşması'nda da yer alan Doğu Anadolu'da bağımsız bir devlet kurulması planının hukuki temelidir.

Practice More

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından Doğu Anadolu'daki Ermeni iddialarına karşı bölge halkının kurduğu Vilâyât-ı Şarkiye Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti'nin faaliyetlerini inceleyiniz.

Alternative Method

Madde analizi yöntemi: Mondros'un en tehlikeli iki maddesi 7 ve 24'tür. 7. madde 'Tüm yurdu işgale açık hâle getirme', 24. madde ise 'Doğu'da bir Ermeni Devleti kurma' amacını taşır. Bu kodlama doğrudan doğru cevaba ulaştırır.
Estimated Time:50s
Rate this question

Topics

Mondros Ateşkes Antlaşması ve İşgaller

More questions from this topic