Question

Difficulty: HardMontrö Boğazlar Sözleşmesi

1930'lu yıllarda İtalya'nın Habeşistan'ı işgali ve Almanya'nın antlaşmaları ihlal ederek Ren bölgesini silahlandırması gibi revizyonist hareketler, Türkiye'yi Boğazlar rejiminin değiştirilmesi konusunda harekete geçirmiştir. Bu diplomatik süreç sonunda imzalanan 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile sağlanan aşağıdaki kazanımlardan hangisi, Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki siyasi ve hukuki bağımsızlığını "uluslararası denetimden" tamamen kurtararak milli egemenliği pekiştirmiştir?

  1. A
    Boğazlar ve çevresindeki askerden arındırılmış bölgelerin kaldırılarak Türkiye'nin bölgeyi tahkim etme hakkını alması
  2. B
    Savaş gemilerinin geçişinde Karadeniz'e kıyısı olan ve olmayan devletler arasında tonaj ve süre farkı gözetilmesi
  3. Uluslararası Boğazlar Komisyonu'nun tüm görev ve yetkilerinin tamamen Türk makamlarına devredilmesiAnswer
  4. D
    Boğazlar'ın güvenliği için Milletler Cemiyeti'nin verdiği genel garantinin yeterli görülerek savunma bütçesinin artırılması
  5. E
    Ticaret gemilerinin barış zamanında tam geçiş serbestisinin sadece Türk kılavuz kaptan kullanımı şartına bağlanması

Answer

Uluslararası Boğazlar Komisyonu'nun kaldırılarak yetkilerinin Türk Devleti'ne devredilmesi, Boğazlar üzerindeki uluslararası denetimi sona erdirmiş ve tam egemenliği sağlamıştır.
Lozan Boğazlar Sözleşmesi'ne göre Boğazlar'ın yönetimi, başkanı Türk olan ancak uluslararası üyelerden oluşan bir komisyona bırakılmıştı. Bu durum Türkiye'nin kendi toprakları üzerindeki hükümranlık hakkını kısıtlamaktaykti. 1936 Montrö Sözleşmesi ile bu komisyon tamamen kaldırılarak tüm yetki Türk Devleti'ne geçmiştir.

Step-by-Step Solution

1
1930'lardaki küresel gelişmeleri analiz etme
Almanya ve İtalya'nın saldırgan (revizyonist) tutumlarının Lozan'daki mevcut statükoyu tehdit ettiği görüldü.
Türkiye, Lozan'daki silahsızlanma hükümlerinin güvenlik açığı yarattığını savunarak uluslararası topluma başvurmuştur.
2
Lozan ve Montrö arasındaki hukuki/idari farkı belirleme
Lozan'da yönetim 'uluslararası bir komisyon'dayken, Montrö'de bu komisyon kaldırılmıştır.
Komisyonun varlığı, Türk toprağı olan Boğazlar üzerinde başka devletlerin söz sahibi olması anlamına geldiği için egemenlik kısıtlamasıydı.
3
Kazanımın niteliğini sınıflandırma
Komisyonun kaldırılması 'siyasi ve hukuki bağımsızlık', asker çıkarma hakkı ise 'güvenlik' kazanımıdır.
Soru kökünde özellikle 'uluslararası denetimden kurtulma' vurgulandığı için doğru cevap yönetim organıyla ilgili olmalıdır.

Key Concept

Montrö Boğazlar Sözleşmesi ve Tam Egemenlik

Practice More

Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin Karadeniz'e kıyısı olmayan devletlerin (özellikle İngiltere ve ABD gibi) savaş gemilerine getirdiği sınırlamaları inceleyerek Türkiye'nin denge politikasını analiz edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question