Question

Difficulty: MediumTürkiye'de İklimi Etkileyen Faktörler

Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de ve orta kuşakta yer alması nedeniyle, dağların güney yamaçlarının güneş ışınlarını daha büyük açıyla alması ve daha fazla ısınması beklenir. Ancak kış mevsiminde Kuzey Anadolu Dağları'nın denize bakan kuzey yamaçlarındaki sıcaklık ortalamalarının, iç kesime bakan güney yamaçlardan daha yüksek olduğu ve karın yerde kalma süresinin daha kısa olduğu görülmektedir.

Bu durumun ortaya çıkmasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Bakı etkisinin kış mevsiminde kuzey yamaçlarda daha fazla hissedilmesi
  2. Denizelliğin etkisiyle nem miktarının artması ve bulutluluğun ısı kaybını azaltmasıAnswer
  3. C
    Karadeniz üzerinden gelen hava kütlelerinin kuzey yamaçlarda fön etkisi yaratması
  4. D
    Enlem etkisine bağlı olarak kuzey yamaçların Ekvator'a daha yakın olması
  5. E
    Kuzey yamaçlarda yükselti değerlerinin güney yamaçlara göre çok daha fazla olması

Answer

Denizelliğin etkisiyle nem miktarının artması ve bulutluluğun ısı kaybını azaltması
Kuzey Anadolu Dağları'nın kuzey yamaçları denize baktığı için nem oranı yüksektir. Nem, kış mevsiminde karasallığın şiddetli olduğu iç kesimlerin aksine, aşırı ısı kaybını (yerden ışımayı) engelleyerek kışların daha ılık geçmesini sağlar. Bu durum, coğrafyada 'bakı etkisine ters durum' veya 'enlem etkisine aykırılık' olarak adlandırılır.

Step-by-Step Solution

1
Bakı ve enlem etkisinin analiz edilmesi
Normal şartlarda Türkiye'de güney yamaçların (bakı) ve güneydeki yerlerin (enlem) daha sıcak olması gerekir.
Türkiye Kuzey Yarım Küre'dedir ve güneş ışınlarını güneyden alır.
2
Özel konum (göreceli konum) faktörlerinin değerlendirilmesi
Deniz kıyısında nem oranı yüksektir. Nem, gündüz aşırı ısınmayı, gece ise aşırı soğumayı (ışıma) engeller.
Su buharı ısıyı tutma özelliğine sahiptir.
3
Çelişkinin nedenini belirleme
Kuzey yamaçların daha ılık olması, denizelliğin (göreceli konum) bakı etkisine (matematik konum) baskın geldiğini gösterir.
Karadeniz'in ılımanlaştırıcı etkisi kışın dondurucu soğukların iç kesimlerdeki kadar etkili olmasını önler.

Key Concept

Denizellik ve Nemliliğin Sıcaklık Üzerindeki Düzenleyici Etkisi

Hints

1
Güneş ışınları güneyden gelmesine rağmen kuzeyin daha sıcak olması, matematik konumla açıklanamayan bir durumdur.
2
Kıyı bölgelerinde kışın havanın çok soğumamasının nedeni, havadaki nemin ısıyı tutma kapasitesidir.

Practice More

Karadeniz kıyılarında sıcaklık farklarının az olması ile İç Anadolu'da fazla olması arasındaki ilişkiyi 'nemlilik' açısından inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question