Question

Difficulty: Hardİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Türk idare hukukunda idarenin bütünlüğü ilkesini gerçekleştirmek üzere öngörülen hiyerarşi ve idari vesayet denetimleri, denetim yetkisinin kaynağı, kapsamı ve işlemlere müdahale biçimi bakımından önemli farklılıklar içermektedir.

Buna göre, hiyerarşi ve idari vesayet makamlarının yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    İdari vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşunun işlemlerini hem hukukilik hem de yerindelik yönünden denetleyerek bu işlemleri değiştirip onaylama yetkisine sahiptir.
  2. B
    Hiyerarşi yetkisi, idari vesayet yetkisinde olduğu gibi sadece kanunda açıkça belirtilen durumlarda kullanılabilen istisnai ve sınırlı bir yetkidir.
  3. Hiyerarşik üst, astın işlemlerini denetlerken yerindenlik (yerindelik) denetimi yapabilir ve işlemi değiştirebilir; ancak idari vesayet makamı kural olarak denetlediği kararı değiştirerek onaylayamaz.Answer
  4. D
    Merkezî idare, idari vesayet yetkisine dayanarak yerinden yönetim kuruluşunun personeline doğrudan disiplin cezası verme ve yerlerine hiyerarşik bir amir gibi atama yapma yetkisine sahiptir.
  5. E
    Hiyerarşi denetimi farklı kamu tüzel kişileri arasındaki eş güdümü sağlarken; idari vesayet denetimi aynı kamu tüzel kişiliği içerisindeki ast-üst hiyerarşisini düzenler.

Answer

Hiyerarşik üstün işlemleri yerindelik açısından denetleyip değiştirebilmesi, ancak idari vesayet makamının kural olarak kararı değiştirerek onaylayamaması ifadesi doğrudur.
Türk idare hukukunda hiyerarşi, bir kamu tüzel kişisi içindeki ast-üst ilişkisini ifade eder ve üst, astın işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik (hizmetin gerekliliği, zamanlaması vb.) açısından denetleyip bu işlemleri değiştirebilir veya iptal edebilir. Buna karşın idari vesayet, merkezî idarenin yerinden yönetim kuruluşları (belediyeler, köyler, üniversiteler vb.) üzerindeki denetimidir. Yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini korumak adına, vesayet makamı kural olarak yerindelik denetimi yapamaz ve denetlediği kararı değiştirerek onaylayamaz (ya onaylar ya da gerekçesiyle reddeder).

Step-by-Step Solution

1
Denetim türlerinin tüzel kişilik yapısını belirle.
Hiyerarşi aynı kamu tüzel kişiliği (örn. Bakanlık), İdari Vesayet farklı kamu tüzel kişileri (örn. Bakanlık ve Belediye) arasındadır.
Denetimin hukuki temelini anlamak için tüzel kişilik ayrımı kritiktir.
2
Denetimin kapsamını (hukukilik/yerindelik) analiz et.
Hiyerarşide hem hukukilik hem yerindelik denetimi varken, idari vesayette kural sadece hukukilik denetimidir.
İdari vesayetin yerinden yönetim kuruluşlarının özerkliğini korumak amacıyla sınırlı tutulduğunu saptamak gerekir.
3
İşlem üzerindeki yetkileri (onama, iptal, değiştirme) karşılaştır.
Hiyerarşik üst işlemi değiştirebilir (tashih) ve yerine karar verebilir (ikame); idari vesayet makamı ise kural olarak sadece onar veya reddeder, içeriği değiştiremez.
İki denetim türü arasındaki en teknik ve belirleyici fark budur.

Key Concept

Hiyerarşi ve İdari Vesayet Yetkilerinin Kapsam ve Müdahale Farkı

Hints

1
Denetleyen ve denetlenenin aynı veya farklı 'kamu tüzel kişisi' olup olmadığına dikkat edin.

Practice More

Vali ile Belediye Başkanı arasındaki denetimin niteliği ile Vali ile Kaymakam arasındaki denetimin niteliğini karşılaştıran soruları inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question