Question

Difficulty: EasyBirleşik Kelimelerin Yazımı

Türkçede "alt, üst ve üzeri" sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler; şayet somut olarak bir yer bildirmiyorsa bitişik, somut olarak bir yer bildiriyorsa ayrı yazılır.

Bu kurala göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı yapılmıştır?

  1. A
    Akşamüzeri serinlik çöktüğünde bahçede çay içmek çok keyiflidir.
  2. Yapılan son araştırmalar, insan psikolojisinde bilinç altı süreçlerin önemini ortaya koymaktadır.Answer
  3. C
    Olağanüstü toplantı için tüm kurul üyeleri acilen genel merkeze çağrıldı.
  4. D
    Mağaranın derinliklerindeki yer altı nehri, keşif ekibini oldukça heyecanlandırdı.
  5. E
    Su altı dünyasının gizemlerini keşfetmek için profesyonel dalış eğitimi alıyor.

Answer

İnsan psikolojisindeki süreçleri ifade eden ve somut bir yer bildirmeyen 'bilinçaltı' kelimesinin bitişik yazılması gerekirken ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.
Türk Dil Kurumu kurallarına göre; somut olarak yer bildirmeyen 'alt, üst ve üzeri' sözlerinin sona getirilmesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. 'Bilinçaltı' kelimesi de somut bir yerin altını değil, zihinsel bir durumu ifade ettiği için bitişik yazılmalıdır. Cümlede ayrı yazılarak hata yapılmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Cümlelerdeki 'alt, üst, üzeri' ile kurulan birleşik kelimeleri tespit et.
Akşamüzeri, bilinç altı, olağanüstü, yer altı, su altı.
Kuralın hangi kelimelere uygulanacağını belirlemek gerekir.
2
Bu kelimelerin somut bir yer bildirip bildirmediğini kontrol et.
'Bilinçaltı' soyut bir kavramdır; 'yer altı' ve 'su altı' somut yerlerdir; 'akşamüzeri' ve 'olağanüstü' soyut/zaman anlamlıdır.
Yazım şekli (bitişik/ayrı) bu ayrım üzerine kuruludur.
3
Kuralı uygula: Somut yer bildirmeyenler bitişik olmalı.
'Bilinç altı' ayrı yazıldığı için yanlıştır, 'bilinçaltı' olmalıdır.
TDK kurallarına göre soyut anlamlı 'alt/üst' kelimeleri bitişik yazılır.

Key Concept

Alt, Üst ve Üzeri Sözlerinin Yazımı

Hints

1
Cümlelerde geçen 'alt' ve 'üst' sözcüklerine odaklanın.
2
Kelimelerden hangisi gerçekten bir yerin (fiziksel olarak) altını veya üstünü belirtmiyor?
3
'Bilinç' somut bir yer değildir; dolayısıyla 'bilinçaltı' ifadesi de somut bir yerin altını göstermez.

Practice More

Benzer bir kural olan 'ara yönlerin (güneybatı, kuzeydoğu vb.)' her zaman bitişik yazıldığını unutmayın.

Alternative Method

Ezberlemek yerine mantık yürütün: Elinizi o bölgeye fiziksel olarak koyabiliyorsanız (yer altı, su altı gibi) genellikle ayrı; koyamıyorsanız (bilinçaltı, akşamüstü, olağanüstü gibi) bitişik yazılır.
Estimated Time:45s
Rate this question