Question

Difficulty: HardTürkiye'de Kentsel Yerleşmeler ve Şehirlerin Fonksiyonları

Türkiye'deki kentsel yerleşmelerin gelişiminde ve fonksiyonel çeşitlilik kazanmasında coğrafi faktörlerin etkisi büyüktür. Özellikle sanayi fonksiyonuna sahip şehirlerin kuruluş yeri seçilirken hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım imkânları ve pazarlama olanakları gibi farklı kriterler göz önünde bulundurulur. Bir kentin temel fonksiyonu, o kentin kuruluşundan itibaren büyüme hızını ve mekânsal dokusunu belirleyen en önemli unsurdur.

Buna göre, aşağıdaki şehirlerden hangisinin bir 'sanayi şehri' kimliği kazanarak hızla büyümesinde 'enerji kaynağına yakınlık' ilkesi en temel belirleyici faktör olmuştur?

  1. KarabükAnswer
  2. B
    İskenderun
  3. C
    Seydişehir
  4. D
    Kocaeli
  5. E
    Samsun

Answer

Karabük şehri, demir-çelik sanayisinin kuruluşunda enerji kaynağı olarak kullanılan taş kömürüne yakınlığı esas alan bir sanayi şehridir.
Karabük, Türkiye'nin ilk ağır sanayi merkezlerinden biridir. Bu kentin bir sanayi şehri olarak gelişmesinin temelinde, yakın çevresinde (Zonguldak havzasında) bulunan taş kömürü yatakları yatmaktadır. Demir-çelik üretimi için gerekli olan yüksek enerji, bu kömürden sağlandığı için fabrika hammaddeye değil, enerji kaynağına yakın kurulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Şehirlerin baskın ekonomik fonksiyonlarını tanımla.
Seçeneklerdeki tüm şehirler sanayi fonksiyonuna sahiptir ancak kuruluş nedenleri farklıdır.
Fonksiyonel sınıflandırmada 'neden' sorusu, şehrin gelişim mantığını açıklar.
2
Sanayi tesislerinin kuruluş yeri ilkelerini karşılaştır.
Hammadde (Seydişehir), Ulaşım/Liman (İskenderun, Samsun), Pazarlama (Kocaeli) ve Enerji (Karabük) faktörlerini gruplandır.
ÖSYM'nin sıklıkla sorduğu demir-çelik sanayisi üzerinden enerji ve ulaşım farkını ayırt etmek gerekir.
3
Enerji kaynağına yakınlık faktörünü doğrula.
Karabük'e demir madeni Sivas-Divriği'den gelirken, fabrikasnın orada kurulma sebebi Zonguldak'taki taş kömürüdür.
Taş kömürü demirin eritilmesi için gereken yüksek enerjiyi sağlayan temel unsurdur.

Key Concept

Sanayi Şehirlerinde Kuruluş Yeri Faktörleri: Enerjiye Yakınlık

Hints

1
Sanayi şehirlerinin yer seçiminde madenin kendisi (hammadde) ile o madeni işlemek için gereken güç (enerji) arasındaki farka dikkat edin.
2
Türkiye'de demir-çelik fabrikalarının konumlarını düşünün: Karabük, Ereğli ve İskenderun. Bunlardan hangisi kömür havzasına en yakındır?
3
Karabük ve Ereğli tesisleri, Zonguldak taş kömürüne yakın oldukları için orada kurulmuşlardır; bu duruma 'enerji kaynağına yakınlık' denir.

Practice More

Demir-çelik sanayisinde 'ulaşım' faktörünün en iyi örneği olan İskenderun Limanı ile ilgili soruları inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

Şehirleri 'neden burası?' sorusuyla gruplandırabilirsiniz: Samsun/İskenderun = Liman, Seydişehir/Batman = Hammadde, Karabük/Ereğli = Enerji.
Estimated Time:1m 15s
Rate this question