Examkin

Question

Difficulty: Very hardTürk-İslam Devletlerinde Devlet Yönetimi

Türk-İslam devletlerinde (Karahanlılar, Gazneliler ve Büyük Selçuklular) devlet yönetimi, hükümdarın mutlak otoritesini hukuk ve bürokrasi ile dengeleyen karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu yapı içerisinde yer alan 'Divan-ı Mezalim', klasik yargı sisteminin ötesinde siyasi ve idari bir denetim mekanizması olarak çalışmıştır.

Buna göre, Divan-ı Mezalim'in işleyişi ve yetki alanı düşünüldüğünde, aşağıdaki faaliyetlerden hangisinin bu kurumun temel görevleri arasında yer aldığı söylenebilir?

  1. Haksızlığa uğrayan tebaanın şikâyetlerinin bizzat hükümdar başkanlığında dinlenerek karara bağlanmasıAnswer
  2. B
    Ayuki adı verilen yürütme organının üyeleri arasındaki hiyerarşinin ve protokol kurallarının düzenlenmesi
  3. C
    Nişancı tarafından tutulan dirlik kayıtlarının doğruluğunun ve arazi dağıtımının teftiş edilmesi
  4. D
    Ordunun her an savaşa hazır bulunmasını sağlayan mevacib ve ulufelerin dağıtım sürecinin kontrol edilmesi
  5. E
    Reisülküttab yönetimindeki bürokratların dış yazışmalardaki diplomatik üslubunun hukuki açıdan denetlenmesi

Answer

Haksızlığa uğrayan tebaanın şikâyetlerinin bizzat hükümdar başkanlığında dinlenerek karara bağlanması
Türk-İslam devletlerinde Divan-ı Mezalim, halkın şikayetlerini sunduğu, valilerin veya memurların haksızlıklarının hükümdar huzurunda incelendiği en yüksek yargı mercidir. Bu kurum, hükümdarın 'adalet' sıfatının kurumsallaşmış halidir.

Step-by-Step Solution

1
Kavram Analizi
Divan-ı Mezalim'in bir 'üst yargı' ve 'şikayet' mercii olduğunu tespit et.
Soruda Divan-ı Mezalim'in temel görevini bulmamız isteniyor.
2
Dönem Ayrıştırması
Seçeneklerdeki 'Ayuki', 'Nişancı', 'Ulufe' ve 'Reisülküttab' gibi kavramların hangi dönemlere ait olduğunu belirle.
KPSS sorularında dönemler arası kavram karmaşası en büyük çeldiricidir.
3
Kurum Eşleştirmesi
Hükümdarın halkın şikayetlerini bizzat dinlemesi işlevinin Divan-ı Mezalim ile tam olarak örtüştüğünü doğrula.
Mezalim divanı sadece adli değil, siyasi bir denetim mekanizmasıdır.

Key Concept

Divan-ı Mezalim ve Türk-İslam Devlet Teşkilatı

Hints

1
Seçeneklerdeki kavramların hangi döneme (İslamiyet Öncesi, Türk-İslam, Osmanlı) ait olduğuna dikkat edin.
2
'Mezalim' kelimesi 'zulme uğramış olanlar' anlamına gelir ve adaletin en üst düzeyde tecelli ettiği bir divandır.
3
Bu divanın en belirgin özelliği, bizzat hükümdarın başkanlık edebilmesi ve yüksek devlet görevlilerini bile yargılayabilmesidir.

Practice More

Divan-ı İşraf (Denetim) ile Divan-ı Mezalim (Yüksek Adalet) arasındaki farkları içeren bir karşılaştırma tablosu hazırlamak bu konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.

Alternative Method

Öncelikle Osmanlı'ya ait olan 'Nişancı', 'Ulufe' ve 'Reisülküttab' gibi kavramları eleyerek soruyu basitleştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Türk-İslam Devletlerinde Devlet Yönetimi

More questions from this topic