Question

Difficulty: Very hardİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Türk idari teşkilat yapısında idarenin bütünlüğünü sağlamak amacıyla kullanılan hiyerarşi ve idari vesayet denetimleri arasındaki temel farklar dikkate alındığında; bir valinin, emri altındaki bir kaymakam üzerindeki 'hiyerarşi' yetkisi ile il sınırları içindeki bir belediye üzerindeki 'idari vesayet' yetkisi karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi bu iki denetim türü arasındaki farklardan biri olarak gösterilemez?

  1. A
    Hiyerarşi yetkisinin aynı kamu tüzel kişiliği (Devlet) içinde, idari vesayetin ise farklı kamu tüzel kişilikleri (Devlet ve Belediye) arasında kullanılması
  2. B
    Valinin, kaymakamın bir işlemini hem hukukilik hem de yerindelik yönünden denetleyebilirken; belediye işlemleri üzerindeki denetiminin kural olarak hukukilik denetimi ile sınırlı olması
  3. C
    Hiyerarşi yetkisinin kanunda açıkça belirtilmesine gerek duyulmayan genel ve doğal bir yetki olmasına karşın, idari vesayet yetkisinin ancak kanunda açıkça öngörülen sınırlı durumlarda kullanılabilmesi
  4. Valinin her iki denetim türünde de denetlediği işlemin mevzuata ve hukuka uygun olup olmadığını (hukukilik) inceleme yetkisine sahip olmasıAnswer
  5. E
    Valinin hiyerarşik üst olarak kaymakama emir ve talimat verebilmesine karşın, vesayet makamı olarak belediyeye kural olarak emir ve talimat verememesi

Answer

Her iki denetim türünde de (hiyerarşi ve idari vesayet) denetleyen makamın, denetlenen işlemin hukuka uygunluğunu (hukukilik denetimi) inceleme yetkisine sahip olması, bu iki denetim türü arasındaki bir fark değil; her iki denetimin de paylaştığı ortak bir özelliktir.
İdarenin bütünlüğü ilkesini gerçekleştirmek için kullanılan her iki araçta da (hiyerarşi ve idari vesayet) ortak olan temel yetki, üst veya merkezi makamın alt veya yerinden yönetim kuruluşunun işleminin hukuka uygun olup olmadığını denetleyebilmesidir. Bu durum bir fark değil, her iki denetim türünün de asli ve ortak fonksiyonudur.

Step-by-Step Solution

1
Hiyerarşi ve idari vesayet kavramlarını tüzel kişilik bakımından analiz etme
Hiyerarşi aynı kamu tüzel kişiliği içinde (Devlet bünyesinde), idari vesayet ise farklı kamu tüzel kişilikleri arasında (Merkezi İdare ve Mahalli İdareler) gerçekleşir.
Tüzel kişilik ayrımı, hiyerarşi ve vesayet ayrımının en temel yapısal kriteridir.
2
Denetimin içeriğini (hukukilik ve yerindelik) karşılaştırma
Hiyerarşi hem hukukilik hem yerindelik denetimini kapsar; idari vesayet ise kural olarak sadece hukukilik denetimi ile sınırlıdır. Ancak 'hukukilik denetimi' her ikisi için de geçerlidir.
Hukukilik denetimi, hukuk devleti ilkesi gereği idarenin tüm denetim faaliyetlerinin asgari ve ortak şartıdır.
3
Yetkinin kaynağını (genellik ve kanunilik) değerlendirme
Hiyerarşi teşkilatın doğasından gelen genel bir yetkidir; idari vesayet ise kanunla açıkça yetki verilmiş olmasını gerektiren istisnai bir denetim yoludur.
Anayasa'nın 127. maddesi gereği vesayet yetkisi ancak kanunla ve belirtilen sınırlarda kullanılabilir.

Key Concept

İdarenin Bütünlüğü: Hiyerarşi ve İdari Vesayet Arasındaki Farklar

Hints

1
Hiyerarşi ve idari vesayet arasındaki farkları analiz ederken, her ikisinin de 'idarenin bütünlüğünü' sağlamaya çalışan denetim yolları olduğunu hatırlayın.
2
Bir özelliğin 'fark' olabilmesi için birinde bulunup diğerinde bulunmaması gerekir. Hem hiyerarşik amir hem de vesayet makamı, denetlediği işlemin hukuka uygunluğunu mutlaka inceler mi?
3
Hukuk devleti ilkesi gereği, idarenin her türlü denetim makamı 'hukukilik' (mevzuata ve hukuka uygunluk) incelemesi yapma yetkisine doğal olarak sahiptir.

Practice More

İdari vesayet makamının yerinden yönetim kuruluşunun işlemini 'onaylamama' yetkisi ile 'değiştirerek onaylama' (düzeltme) yetkisi arasındaki farkı araştırarak ikame yasağını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question