Examkin

Question

Difficulty: HardMontrö Boğazlar Sözleşmesi

19361936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin 2121. maddesi, Türkiye’ye kendisini "pek yakın bir savaş tehlikesi" tehdidi altında görmesi durumunda Boğazlar’ı kapatma yetkisi tanımıştır. Ancak sözleşme, Türkiye'nin bu yetkiyi tek taraflı bir keyfiyete dönüştürmemesi için denetleyici bir mekanizma öngörmüştür.

Buna göre, Türkiye’nin "savaş tehdidi" gerekçesiyle Boğazlar’ı kapatma kararı alması durumunda, bu kararın uluslararası meşruiyetini koruması ve devam ettirebilmesi için yerine getirmesi gereken temel prosedür aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kararı Milletler Cemiyeti Konseyine ve sözleşmeyi imzalayan devletlere bildirmekAnswer
  2. B
    Uluslararası Boğazlar Komisyonunun salt çoğunlukla onayını almak
  3. C
    Karadeniz’e kıyıdaş devletlerin tamamının oy birliğiyle rızasını almak
  4. D
    Ticaret gemilerinin geçişini tamamen durdurup sadece dost savaş gemilerine izin vermek
  5. E
    Kısıtlama kararının uygulanabilmesi için resmen savaş ilan edildiğini duyurmak

Answer

Türkiye, savaş tehdidi durumunda aldığı kısıtlama kararını Milletler Cemiyeti Konseyine ve sözleşmeye taraf olan devletlere bildirmekle yükümlüdür.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin 2121. maddesine göre; Türkiye kendisini pek yakın bir savaş tehlikesi tehdidi altında sayarsa, Boğazlar üzerinde savaş hali hükümlerini uygulama (Boğazlar'ı kapatma) hakkına sahiptir. Ancak bu hakkın kullanımı kötüye kullanılmasın diye Türkiye, bu kararını Milletler Cemiyeti Konseyine ve sözleşmeyi imzalayan devletlere derhal bildirmek zorundadır. Milletler Cemiyeti Konseyi bu kararı yerinde bulmazsa Türkiye aldığı önlemleri geri çekmek durumundadır.

Step-by-Step Solution

1
Sözleşmenin 21. maddesinin kapsamını belirlemek.
Maddenin Türkiye'ye 'yakın savaş tehlikesi' durumunda Boğazlar'ı kapatma yetkisi verdiği anlaşıldı.
Montrö, Türkiye'nin güvenliğini korumak için ona 'fiili savaş hali' yetkileri tanır.
2
Bu yetkinin sınırlayıcı ve denetleyici şartlarını incelemek.
Alınan kararın uluslararası topluma (imzacılar ve o dönemin çatı örgütü olan Milletler Cemiyeti) bildirilmesi gerektiği tespit edildi.
Sözleşmenin dengeli yapısı, Türkiye'nin egemenliğini tanırken aynı zamanda uluslararası hukuk denetimine açık bir prosedür sunar.
3
Mekanizmanın sonucunu değerlendirmek.
Eğer Milletler Cemiyeti Konseyi (üçte iki çoğunlukla) veya imzacıların çoğunluğu kararı haksız bulursa, Türkiye'nin önlemleri kaldırması gerektiği görüldü.
Bu prosedür, Montrö'nün hem bir egemenlik belgesi hem de bir denge antlaşması olduğunu gösterir.

Key Concept

Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin 21. Maddesi ve Türkiye'nin Egemenlik Hakları

Hints

1
Montrö ile Lozan arasındaki en büyük fark, Boğazlar üzerindeki yönetimin kime geçtiğidir.
2
Türkiye'nin yetkileri artmış olsa da, bu yetkiler dönemin uluslararası barış örgütünün denetimine tabi tutulmuştur.
3
Sözleşmenin 2121. maddesi 'tehdit' durumunda bildirim ve onay mekanizmasını Milletler Cemiyeti üzerinden yürütür.

Practice More

Lozan Boğazlar Sözleşmesi ile Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ni; komisyonun varlığı, askersiz bölge durumu ve Türkiye'nin savaş sırasındaki yetkileri açısından karşılaştıran bir tablo hazırlayınız.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

More questions from this topic