Question

Difficulty: HardHükümsüzlük ve Türleri (Yokluk, Butlan)

Türk hukukunda bir hukuki işlemin kurucu unsurlarındaki eksiklik, emredici kurallara aykırılık veya irade sakatlığı gibi durumlarda karşılaşılan geçersizlik halleri (hükümsüzlük) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Hâkim, nisbi butlanla sakat bir işlemin geçersizliğini davanın her aşamasında kendiliğinden (re'sen) dikkate almak zorundayken; mutlak butlanın varlığı ancak taraflarca ileri sürüldüğünde hüküm doğurur.
  2. B
    Hukuki işlemin emredici hukuk kurallarına, ahlaka veya kamu düzenine aykırı olması 'yokluk' sonucunu doğururken; işlemin kurucu unsurlarından birinin eksik olması 'mutlak butlan' sonucunu doğurur.
  3. Mutlak butlan ile sakat bir işlemin geçersizliğini ileri sürme hakkı herhangi bir hak düşürücü süreye tabi değilken; nisbi butlanla sakat bir işlemde, iptal hakkının kanunda öngörülen süreler içinde kullanılması gerekir.Answer
  4. D
    Yokluk ile malul olan bir hukuki işlem, tarafların sonradan icazet (onay) vermesiyle baştan itibaren geçerli hale gelebilirken; butlanla sakat işlemlere hiçbir şekilde sonradan geçerlilik kazandırılamaz.
  5. E
    Mevcut evliliği devam eden bir kimsenin yaptığı ikinci evlilik 'yokluk' yaptırımına tabi iken; resmi evlendirme memuru huzurunda gerçekleştirilmeyen evlilik 'mutlak butlan' yaptırımına tabidir.

Answer

Mutlak butlan ile sakat işlemlerde geçersizlik her zaman ileri sürülebilirken, nisbi butlanda iptal hakkı kanuni sürelere tabidir.
Türk hukukunda mutlak butlan (kesin hükümsüzlük) sebepleri kamu düzenini yakından ilgilendirdiği için, bu geçersizlik iddiası hiçbir zaman süreden dolayı düşmez ve hâkim tarafından davanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alınır. Buna karşın nisbi butlan (iptal edilebilirlik) hallerinde (hata, hile, korkutma gibi), işlem sakat olmasına rağmen iptal hakkı kullanılana kadar geçerli bir işlemin tüm sonuçlarını doğurur. İptal hakkı kanunda belirtilen süreler (öğrenme veya korkunun geçmesinden itibaren 1 yıl ve herhalde 10 yıl) içinde kullanılmazsa işlem tamamen geçerli hale gelir.

Step-by-Step Solution

1
Hükümsüzlük türlerinin süre yönünden etkisini analiz et.
Mutlak butlan kamu düzenini ilgilendirdiği için süre sınırı yoktur; nisbi butlan kişisel menfaatleri ilgilendirdiği için hak düşürücü sürelere tabidir.
Geçersizlik hallerinin korunma amacına göre süreler farklılık gösterir.
2
Hâkimin ve tarafların yetkilerini değerlendir.
Hâkim mutlak butlanı ve yokluğu kendiliğinden gözetir, nisbi butlanı ise sadece ilgili taraf ileri sürebilir.
Hukuki işlemin sakatlığının ağırlığı, müdahale yetkisini belirler.
3
İşlemlerin 'iyileşme' veya 'düzelme' kapasitesini kontrol et.
Nisbi butlanla sakat işlemler süre geçmesiyle veya icazetle geçerli hale gelebilir; yokluk ve mutlak butlan baştan itibaren ölü doğmuştur.
İşlemin sakatlığı kurucu unsur veya emredici kural düzeyindeyse düzelme mümkün değildir.

Key Concept

Hükümsüzlük Türlerinin Hukuki Sonuçları ve Usul Farklılıkları

Hints

1
İşlemin sakatlığı kamu düzenini mi yoksa sadece tarafları mı ilgilendiriyor?
2
Hangi geçersizlik halinde işlemin 'ölü doğduğu' ve hangisinde sonradan 'iptal edilebildiği' ayrımına dikkat edin.
3
Mutlak butlan her zaman ileri sürülebilirken, nisbi butlanın (iptal edilebilirlik) süreli bir hak olduğunu hatırlayın.

Practice More

İrade sakatlıkları (hata, hile, ikrah) ile butlan halleri arasındaki farkları gösteren bir tablo hazırlayın.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question