Question

Difficulty: Very hardHükümet Sistemleri ve Demokrasi Modelleri

1982 Anayasası'na göre 2017 değişiklikleri ile hayata geçirilen mevcut hükümet sisteminde, yasama ve yürütme organlarının karşılıklı olarak seçimleri yenileme yetkisiyle donatılması 'sert kuvvetler ayrılığı' modelinden belirli bir sapma teşkil eder. Bu yenileme mekanizmasının demokrasi modelleri ve Cumhurbaşkanının adaylık şartları üzerindeki hukuki etkisi dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi anayasal olarak doğru bir bilgidir?

  1. A
    Saf temsilî demokrasi ilkesi gereği, TBMM seçimlerin yenilenmesine karar verdiğinde sadece yasama organı yenilenir; yürütme organının meşruiyet süreci bu karardan etkilenmez.
  2. Yarı doğrudan demokrasi aracı olan halk oylamasıyla kabul edilen bu sistemde; TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimleri yenilerse, ikinci dönemindeki Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabilir.Answer
  3. C
    Doğrudan demokrasi unsuru olan halk teşebbüsü yoluyla seçmenlerin belirli bir çoğunluğunun imza toplaması durumunda, Cumhurbaşkanı ve Meclis seçimleri kendiliğinden yenilenmiş sayılır.
  4. D
    Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar vermesi 'kanun' niteliğinde bir tasarruf olduğu için, bu kararın yürürlüğe girmesi için TBMM Genel Kurulu tarafından salt çoğunlukla onaylanması gerekir.
  5. E
    Meclis tarafından alınan yenileme kararı sonucunda seçilen yeni Cumhurbaşkanı ve TBMM, sadece bir önceki dönemin kalan süresini tamamlamak üzere göreve gelirler.

Answer

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimleri yenilemesi durumunda, Cumhurbaşkanı ikinci döneminde olsa dahi bir kez daha aday olabilir.
Doğru olan seçenek, TBMM'nin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (360 vekil) seçimleri yenilemesi halinde, ikinci döneminde olan Cumhurbaşkanının bir kez daha aday olabileceğini belirtir. Bu hüküm, 1982 Anayasası'nın 116. maddesinin 3. fıkrasında açıkça düzenlenmiş, hükümet sisteminin 'denge ve denetleme' unsuru olarak kurgulanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Hükümet sistemindeki seçim yenileme usullerinin tespit edilmesi
Anayasa'nın 116. maddesine göre seçimlerin yenilenmesine hem TBMM (3/5 çoğunlukla) hem de Cumhurbaşkanı karar verebilir.
Mevcut sistemde organların karşılıklı olarak birbirlerinin hukuki varlığına son verebilmesi 'eş zamanlılık' ilkesine bağlanmıştır.
2
Cumhurbaşkanının görev süresi ve adaylık sınırlamasının analiz edilmesi
Normal şartlarda bir kimsenin en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebileceği ancak bir istisna olduğu saptanır.
Anayasa'nın 116/3. fıkrası, Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesi durumunda görevdeki Cumhurbaşkanına üçüncü bir dönem için adaylık yolu açmaktadır.

Key Concept

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Karşılıklı Fesih ve Görev Süresi İstisnası
Estimated Time:2m 0s
Rate this question