Examkin

Question

Difficulty: Very hardİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Türk idare hukukunda "idarenin bütünlüğü" ilkesini sağlamaya yönelik temel araçlar olan hiyerarşi ve idari vesayet denetimleri, gerek hukuki kaynakları gerekse denetim yetkisinin kapsamı bakımından keskin farklar içermektedir. Bu iki denetim türüne ilişkin aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi yanlıştır?

  1. A
    Hiyerarşik amirin ast üzerindeki denetim yetkisi makamın doğasından kaynaklanan bir "doğal yetki" iken; idari vesayet yetkisi ancak anayasada öngörülen hallerde ve kanunla açıkça yetki verildiğinde kullanılabilen "istisnai" bir yetkidir.
  2. B
    Hiyerarşik amir, astın işlemlerini hem hukuka uygunluk hem de yerindelik açısından denetleyebilme yetkisine sahipken; idari vesayet makamı denetlediği işlem üzerinde kural olarak sadece hukuka uygunluk denetimi yapabilir.
  3. C
    Hiyerarşik amir, astın kesinleşmemiş bir işlemini bizzat değiştirerek (tashih ederek) onaylama yetkisine sahipken; idari vesayet makamı, kanunda aksine bir düzenleme bulunmadıkça işlemi ancak aynen onaylama veya reddetme yetkisine sahiptir.
  4. Hiyerarşi ilişkisinde amir, astın yerine geçerek (ikame yoluyla) işlem tesis etme yetkisini her zaman kullanabilir; idari vesayet makamı ise "ikame yasağı" ilkesi gereği, kanunla dahi bu tür bir yetkiyle donatılamaz.Answer
  5. E
    Hiyerarşi ilişkisinde üst, ast üzerinde disiplin cezası verme yetkisine sahipken; idari vesayet makamının denetlediği mahalli idare organlarının üyeleri üzerinde doğrudan disiplin cezası verme yetkisi bulunmaz.

Answer

İdari vesayet makamının hiçbir durumda ikame yetkisi kullanamayacağını ve bu yasağın kanunla dahi aşılamayacağını savunan değerlendirme hatalıdır.
Doğru olmayan değerlendirme, idari vesayet makamının kanunla dahi ikame yetkisiyle donatılamayacağını savunan ifadedir. Türk idare hukukunda hiyerarşik amir kural olarak astın yerine geçip işlem tesis edebilirken, idari vesayet makamı için kural 'ikame yasağı'dır. Ancak bu yasak mutlak değildir; kanun koyucu, kamu hizmetinin zorunlu kıldığı hallerde (örneğin Belediye Kanunu m. 57 veya imar planlarındaki yetki aşımları gibi) vesayet makamına ikame yetkisi verebilir. Dolayısıyla 'hiçbir durumda' ifadesi hukuki gerçeklikle bağdaşmaz.

Step-by-Step Solution

1
Hiyerarşi ve idari vesayet yetkilerinin hukuki dayanaklarını analiz edin.
Hiyerarşi "doğal/asli" bir yetki olup kanun aranmaz; idari vesayet ise "istisnai/kanuni" bir yetkidir ve mutlaka bir dayanak gerektirir.
İdarenin bütünlüğü içindeki yetki dağılımının temelini anlamak için bu ayrım şarttır.
2
Denetimin kapsamı olan "yerindelik" ve "hukuka uygunluk" kriterlerini değerlendirin.
Hiyerarşide her iki denetim de yapılabiliyorken, vesayette kural sadece hukuka uygunluktur.
Vesayet denetiminin, yerinden yönetimlerin özerkliğini korumak amacıyla sınırlı tutulduğunu teyit etmek gerekir.
3
Üstün, astın yerine geçerek işlem yapma (ikame) yetkisini inceleyin.
Hiyerarşide üst, astın yerine geçebilir. İdari vesayette ise kural olarak "ikame yasağı" vardır ancak bu yasak mutlak değildir.
İdari hukukta temel kural ve istisna ilişkisini kurmak, zorluk derecesi yüksek soruları çözmek için gereklidir.
4
Kanun koyucunun vesayet makamına istisnai durumlarda ikame yetkisi verip veremeyeceğini sorgulayın.
Anayasa ve ilgili kanunlar (Belediye Kanunu vb.), kamu hizmetinin aksadığı kritik durumlarda merkezi idareye (vesayet makamına) sınırlı bir ikame yetkisi tanıyabilir.
Hatalı seçeneğin "hiçbir durumda" ve "kanunla dahi" ifadelerindeki kesinlik hatasını tespit etmek için bu bilgi kullanılır.

Key Concept

İdari Vesayet ve Hiyerarşide İkame Yasağı İstisnaları

Hints

1
Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde, idari vesayet ise farklı tüzel kişilikler arasında gerçekleşir.

Practice More

Belediye Kanunu'ndaki İçişleri Bakanlığı'nın denetim yetkisi ve 'ikame' durumlarını inceleyerek bu istisnaları somutlaştırabilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

İdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

More questions from this topic