Examkin

Question

Difficulty: Hardİdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

Türk idari teşkilatlanmasında 'idarenin bütünlüğü' ilkesini hayata geçiren hiyerarşi ve idari vesayet denetimleri, gerek yetkinin kaynağı gerekse denetimin kapsamı bakımından temel farklılıklara sahiptir. Bu iki denetim türünün yapısal özellikleri dikkate alındığında, hiyerarşi ve idari vesayet arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    İdari vesayet yetkisi, hiyerarşi yetkisi gibi idarenin bünyesinden kaynaklanan genel ve tabii bir yetki olup kanunda açıkça belirtilmesine gerek yoktur.
  2. B
    Hiyerarşik üst, astın işlemlerini sadece hukukilik yönünden denetleyebilirken; idari vesayet makamı denetlediği işlemleri hem hukukilik hem de yerindelik açısından denetleme yetkisine sahiptir.
  3. Hiyerarşi denetimi aynı kamu tüzel kişiliği içinde hem işlemler hem de personel (disiplin, sicil) üzerinde genel bir yetki sunarken; idari vesayet denetimi farklı kamu tüzel kişileri arasında kural olarak sadece işlemlerin hukuka uygunluğu ile sınırlıdır.Answer
  4. D
    İdari vesayet makamı, denetlediği yerinden yönetim kuruluşunun bir işlemini hukuka aykırı bulursa, o işlemin yerine geçerek doğrudan yeni bir işlem tesis etme (ikame yetkisi) hakkına sahiptir.
  5. E
    Valinin, il özel idaresi ve belediyeler üzerindeki denetimi hiyerarşi kapsamında; kaymakamın ilçe idare şube başkanları üzerindeki denetimi ise idari vesayet kapsamında yürütülür.

Answer

Hiyerarşi denetimi aynı kamu tüzel kişiliği içinde hem işlemler hem de personel üzerinde genel bir yetki sunarken; idari vesayet denetimi farklı kamu tüzel kişileri arasında kural olarak sadece işlemlerin hukuka uygunluğu ile sınırlıdır.
Doğru ifade, hiyerarşi ve idari vesayetin en temel yapısal farkını ortaya koymaktadır. Hiyerarşi, devlet tüzel kişiliği gibi tek bir yapı içindeki emir-komuta zincirini ifade ederken; idari vesayet, merkezi idarenin kendi dışındaki özerk kuruluşlar (yerinden yönetimler) üzerindeki, mahalli hizmetlerin bütünlüğünü sağlamaya yönelik sınırlı denetimidir.

Step-by-Step Solution

1
Tüzel kişilik ayrımını analiz etme
Hiyerarşi aynı tüzel kişilik içinde (Örn: Bakan-Genel Müdür), idari vesayet farklı tüzel kişilikler arasında (Örn: Vali-Belediye Başkanı) gerçekleşir.
Denetimin türünü belirleyen ilk kriter, tarafların aynı veya farklı kamu tüzel kişiliğine bağlı olup olmamasıdır.
2
Yetkinin kapsamını (İşlem/Personel) değerlendirme
Hiyerarşide üst, astın hem işlemlerine müdahale edebilir hem de disiplin gibi personel işlemlerini yürütebilir. Vesayette ise yetki kural olarak işlem bazlıdır.
Hiyerarşi idari bir iç denetimdir, vesayet ise yerinden yönetimin özerkliğini korumak adına sınırlı tutulmuş bir dış denetimdir.
3
Yasal dayanak ve yetki sınırlarını kontrol etme
Hiyerarşi genel ve tabii bir yetkiyken, idari vesayet istisnai bir yetkidir ve kanunla sınırlandırılmıştır.
Merkezi yönetimin yerinden yönetimler üzerindeki denetimi, mahalli idarelerin özerkliğine müdahale riski taşıdığı için anayasal ve kanuni sınırlandırmalara tabidir.

Key Concept

İdari Teşkilat İlkeleri: Hiyerarşi ve İdari Vesayet Ayrımı

Practice More

İdari vesayet makamının işlemleri (iptal, onaylama, erteleme) ile hiyerarşik üstün işlemleri (iptal, tashih, ikame) arasındaki farkları içeren bir tablo hazırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 40s
Rate this question

Topics

İdari Teşkilat İlkeleri (Hiyerarşi ve Vesayet)

More questions from this topic