Examkin

Question

Difficulty: HardTürkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

Aşağıdaki tabloda Türkiye'deki iki farklı kırsal yerleşme dokusuna ait özellikler karşılaştırılmıştır:

ÖzellikI. Yerleşme DokusuII. Yerleşme Dokusu
Yerleşme BiçimiEvler bir hat (akarsu, yol, vadi) boyunca sıralanmıştır.Evler merkezi bir meydan veya su kaynağı etrafında halkalar oluşturur.
Gelişim YönüBoyuna ve iki taraflı genişleme görülür.Merkezden çevreye doğru dairesel bir genişleme görülür.
Yaygın Olduğu AlanlarKuzey Anadolu Dağları'ndaki dar vadiler ve ulaşım güzergahları.Aydın-Atça gibi planlı yerleşmeler veya düz ova tabanları.

Buna göre, I. ve II. yerleşme dokularının isimleri ve bu dokuların oluşmasındaki birincil kısıtlayıcı veya yönlendirici faktör eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. A
    I: Işınsal (Yol kavşak noktası) - II: Çizgisel (Kıyı şeridi uzanışı)
  2. B
    I: Dağınık (Su kaynaklarının bolluğu) - II: Toplu (Yer şekillerinin sadeliği)
  3. I: Çizgisel (Topografik sınırlama) - II: Dairesel (Geometrik merkezli planlama)Answer
  4. D
    I: Çizgisel (Ulaşım ağına bağlılık) - II: Işınsal (Yükselti ve eğim sınırı)
  5. E
    I: Küme (Güvenlik ihtiyacı) - II: Dairesel (Tarım arazilerinin darlığı)

Answer

I numaralı yerleşme dokusu 'Çizgisel' (Topografik sınırlama), II numaralı yerleşme dokusu ise 'Dairesel' (Geometrik merkezli planlama) olarak tanımlanmalıdır.
I numaralı alanda, özellikle Kuzey Anadolu Dağları'ndaki dar vadilerde yer şekillerinin (topografya) zorlamasıyla yerleşmeler doğrusal bir hat izlemek zorundadır, bu da çizgisel dokuyu oluşturur. II numaralı alanda ise, Aydın-Atça örneğinde olduğu gibi düz arazilerde merkezi bir planlama veya bir meydan odağı etrafında dairesel bir gelişim söz konusudur. Bu durum yerleşmenin dairesel doku olarak adlandırılmasını sağlar.

Step-by-Step Solution

1
I. Yerleşme Dokusunu Analiz Et
Evlerin vadi veya yol gibi bir hat boyunca sıralanması 'çizgisel' (hat) dokuyu gösterir.
Dar vadi tabanları veya dik yamaçlar gibi yer şekilleri, yerleşmenin ancak doğrusal bir hat üzerinde büyümesine izin verir (Topografik kısıtlama).
2
II. Yerleşme Dokusunu Analiz Et
Merkezi bir meydan veya odak etrafında halkalar oluşturarak genişleyen yapı 'dairesel' dokuyu ifade eder.
Düz ovalarda, yerleşme planlı bir şekilde (Aydın-Atça örneği gibi) veya merkezi bir su kaynağı/meydan odağında her yöne eşit genişleyerek bu formu alır.
3
Faktör ve İsim Eşleştirmesini Doğrula
C seçeneğindeki eşleştirme hem isim hem de coğrafi neden bakımından tabloyla tam uyumludur.
Diğer seçeneklerde ya doku isimleri yanlış verilmiş ya da dokunun oluşumuna neden olan kısıtlayıcı faktör (örneğin dağınık yerleşme için su bolluğu gibi) tablodaki verilerle örtüşmemektedir.

Key Concept

Türkiye'de Kırsal Yerleşme Dokuları (Geometrik Sınıflandırma)

Hints

1
Tablodaki 'hat boyunca sıralanma' ve 'merkezi meydan etrafında halkalar' ifadelerine odaklanın.
2
Aydın-Atça yerleşmesi Türkiye coğrafyasında dairesel dokunun en bilinen ve planlı örneğidir.
3
Yerleşme dokularını belirleyen ana unsurlar yer şekilleri (topografya) ve su kaynaklarının yanında beşerî planlamadır.

Practice More

Karadeniz'deki dağınık yerleşmeler ile İç Anadolu'daki toplu yerleşmelerin 'doku yoğunluğu' (sık veya gevşek olması) arasındaki farkları inceleyin.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Türkiye'de Kırsal Yerleşmeler ve Yerleşme Dokuları

More questions from this topic