19. yüzyıl Osmanlı modernleşme sürecinde iktidarın sınırlandırılması ve hukukun üstünlüğü yolunda atılan adımlar farklı hukuki belgelerle şekillenmiştir. Sened-i İttifak, Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı bu sürecin temel taşlarını oluşturmaktadır.
Bu belgelerin hukuki nitelikleri, hazırlanış süreçleri ve tarafları dikkate alındığında; 1808 tarihli Sened-i İttifak’ı, Tanzimat ve Islahat Fermanlarından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
- ABelgenin hazırlanmasında ve ilan edilmesinde Avrupalı devletlerin doğrudan diplomatik baskısının belirleyici olması
- BPadişahın kendi yetkilerini kendi iradesiyle, tek taraflı (subjektif) bir biçimde sınırlandırmış olması
- Merkezi otorite ile yerel güç odakları (ayanlar) arasında gerçekleşen, karşılıklı yükümlülükler içeren bir 'misak' niteliğinde olmasıAnswer
- DCan, mal, namus güvenliği ve mülkiyet hakkı gibi temel hakların din farkı gözetmeksizin tüm tebaa için genel bir güvenceye bağlanması
- ETürk hukuk tarihinde padişahın, kanun gücünün kendi gücünün üstünde olduğunu ilk kez açıkça kabul ettiği belge olması
Answer
Sened-i İttifak'ın diğer belgelerden temel farkı, devlet otoritesi ile ayanlar arasında imzalanan karşılıklı bir sözleşme (misak) niteliği taşımasıdır.
Sened-i İttifak, Türk anayasa tarihinde bir 'misak' (sözleşme) olarak kabul edilen tek belgedir. Padişah ile taşradaki güç odakları (Ayanlar) arasında karşılıklı taahhütler içerir. Oysa Tanzimat ve Islahat fermanları, padişahın tek taraflı iradesiyle (ferman yoluyla) ilan edilmiş ve hukuki nitelik bakımından birer sözleşme değil, anayasal nitelikli padişah emirleridir.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Sözleşme (Misak) vs. Ferman (Tek Taraflı İşlem) Ayrımı
Hints
1
Belgenin tarafları arasındaki ilişkiye odaklanın: Padişah bu kararı tek başına mı aldı yoksa biriyle mi anlaştı?
2
'Misak' ve 'Ferman' kavramları arasındaki farkı hatırlayın; biri iki taraflı sözleşme, diğeri tek taraflı irade beyanıdır.
3
Sened-i İttifak'ın Ayanlar ile Padişah arasında imzalanmış olması, onu hukuki anlamda bir 'sözleşme' (Magna Carta benzeri) yapar.
Practice More
Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı arasındaki 'haklar' ve 'gayrimüslimlere tanınan ayrıcalıklar' farkını inceleyen bir soru çözebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s