Türkiye'de Sanayi

Türkiye'de otomotiv sanayisi incelendiğinde; üretim tesislerinin büyük bir bölümünün Bursa, Kocaeli, İstanbul ve İzmir gibi illerde toplandığı görülmektedir. Bu illerin ortak özellikleri dikkate alındığında, otomotiv fabrikalarının bu merkezlerde kurulmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde ham maddeye yakınlık temel bir ilke olsa da; bazı stratejik tesislerin kuruluşunda enerji kaynağına erişim, ulaşım ağları ve pazarlama olanakları çok daha belirleyici bir rol oynamaktadır.

Buna göre, aşağıdaki sanayi tesisi ve bu tesisin kuruluş yerinin belirlenmesindeki birincil faktör eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de şeker pancarı üretimi ile şeker fabrikalarının dağılışı arasında güçlü bir mekânsal ilişki bulunmaktadır. Bu durumun bir sonucu olarak şeker fabrikaları, şeker pancarı ekim alanlarının çevresinde yoğunlaşmıştır. Fabrikaların yer seçimindeki bu zorunluluğun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de faaliyet gösteren sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçiminde etkili olan faktörler farklılık gösterebilmektedir. Aşağıdaki tabloda bazı sanayi tesisleri ve bu tesislerin yer seçiminde öncelikli olan faktörler eşleştirilmiştir:

Tablodaki boşluğa (?), çimento sanayisinin Türkiye'deki coğrafi dağılım özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Türkiye'de demir-çelik sanayisinin iki önemli merkezi olan Karabük ve İskenderun'da ham madde (demir madeni) dışarıdan getirilmektedir. Karabük'te tesisin kuruluş yeri enerji kaynağına (taş kömürü) yakınlığa göre belirlenmişken, İskenderun'daki tesisin kuruluş yerinin belirlenmesinde farklı bir temel kriter esas alınmıştır. Buna göre, İskenderun Demir-Çelik Fabrikası'nın kuruluş yerinin seçiminde etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçimi üzerinde hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım olanakları ve pazar koşulları gibi faktörler belirleyici olmaktadır. Bazı sanayi kolları hammaddenin işlenmesi sırasında büyük oranda suya ihtiyaç duyduğu veya hammaddenin taşınmasının maliyetli olması nedeniyle doğrudan hammadde kaynağının yakınına kurulurken; bazı tesisler ise hammaddeye uzak olmasına rağmen ulaşım avantajları (özellikle liman fonksiyonu) nedeniyle belirli merkezlerde toplanmıştır.

Buna göre, aşağıdaki sanayi tesisi ve bulunduğu merkez eşleştirmelerinden hangisi, hammaddeye yakınlık ilkesinden ziyade ulaşım (liman) faktörüyle açıklanabilir?

Türkiye'de petrol rafinerilerinin yer seçiminde genellikle ulaşım ve pazarlama imkanları etkili olmuştur. Ancak Batman'daki rafinerinin konumu bu genellemeye uymamaktadır. Buna göre, Batman Petrol Rafinerisi'nin kuruluş yeri belirlenirken temel alınan faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım ve pazar gibi faktörler göz önünde bulundurulur. Buna göre, Batman ilimizde petrol rafinerisinin bulunması, sanayi tesislerinin kuruluş yerini etkileyen aşağıdaki faktörlerden hangisi ile doğrudan ilgilidir?

İskenderun Demir-Çelik Fabrikası'nın kuruluş yeri belirlenirken; bölgede demir madeni yatakları veya enerji kaynağı (taş kömürü) bulunmamasına rağmen, deniz yolu ulaşımının ve liman kapasitesinin gelişmiş olması temel alınmıştır. Bu durum, sanayi tesislerinin yer seçiminde aşağıdaki faktörlerden hangisinin öncelikli olduğunu göstermektedir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçimi üzerinde hammaddeye yakınlık, ulaşım olanakları, pazara yakınlık ve enerji kaynağına yakınlık gibi faktörler belirleyici olabilmektedir. Bazı sanayi kollarında hammadde bölge dışından getirilmesine rağmen, üretim aşamasında yoğun enerji ihtiyacı duyulduğu için tesisler enerji kaynağının bulunduğu alanlara kurulmuştur.

Bu duruma örnek olarak gösterilebilecek tesis aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de bazı sanayi kollarının kuruluş yeri seçiminde hammaddeye yakınlıktan ziyade; geniş tüketici kitlesine kolay erişim (pazar), kalifiye eleman temini ve gelişmiş teknolojik altyapı (Ar-Ge) daha belirleyici olmaktadır. Bu tür sanayi kolları genellikle ulaşım ağlarının gelişmiş olduğu büyükşehirlerin çevresinde kümelenmektedir.

Buna göre, aşağıdaki sanayi kollarından hangisinin Türkiye'deki coğrafi dağılışı bu duruma örnek olarak gösterilebilir?

Türkiye’de tarımsal verimliliği artırmak amacıyla kullanılan suni gübre sanayisinin ham maddesi olan fosfat ve azotun önemli bir kısmı yurt dışından ithal edilmektedir. Bu durum, ülkemizdeki suni gübre fabrikalarının kuruluş yerinin belirlenmesinde belirli faktörlerin ön plana çıkmasına neden olmuştur.

Buna göre, Türkiye'deki suni gübre fabrikalarının büyük bir kısmının kıyı kuşağındaki şehirlerde (Mersin, İskenderun, Bandırma, Samsun vb.) yoğunlaşması, aşağıdaki kuruluş yeri faktörlerinden hangisiyle en güçlü şekilde açıklanabilir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yerinin belirlenmesinde hammadde, enerji kaynağı, ulaşım ve pazarlama gibi faktörler temel rol oynamaktadır. Bazı sanayi kollarının belirli merkezlerde yoğunlaşması tek bir temel faktörle açıklanabilirken, bazılarında ise bu faktörlerin kombinasyonu söz konusudur.

Aşağıdaki tabloda Türkiye'de bulunan üç önemli sanayi merkezi ve bu merkezlerdeki tesislerin kuruluşunda rol oynayan birincil (temel) faktörler numaralandırılarak boş bırakılmıştır:

Buna göre, tablodaki boşluklara getirilmesi gereken faktörler aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Aşağıdaki tabloda Türkiye'deki bazı sanayi tesisleri ve bu tesislerin bulundukları şehirlere kurulmasında rol oynayan birincil faktörler eşleştirilmiştir:

Tabloda yer alan eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye'de ham maddesi tarıma dayalı olan sanayi kollarında, üretim miktarı büyük ölçüde o yılın iklim koşullarına (özellikle yağış rejimine) bağlıdır. Ham madde üretimindeki yıllık dalgalanmalar, sanayideki üretim kapasitesini ve maliyetleri doğrudan etkilemektedir.

Buna göre, aşağıdaki sanayi kollarından hangisinde üretim miktarının yıllara göre iklim koşullarından daha az etkilenmesi beklenir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde hammaddeye yakınlık, ulaşım, enerji kaynağına yakınlık ve pazarlama gibi faktörler belirleyici olmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki sanayi merkezlerinin hangisinde tesisin kurulmasında hammaddeye yakınlık temel faktör olarak kabul edilemez?

Türkiye'de sanayi tesislerinin yer seçiminde hammaddeye yakınlık, ulaşım olanakları, enerji kaynağına yakınlık ve pazarlama gibi faktörler temel rol oynamaktadır. Bazı sanayi kolları, hammaddenin çabuk bozulabilir olması veya taşıma maliyetinin yüksekliği nedeniyle doğrudan üretim alanlarının yakınına kurulur.

Buna göre, aşağıda verilen merkez ve sanayi tesisi eşleştirmelerinden hangisinin kuruluş yerinin belirlenmesinde hammaddeye yakınlık faktörü etkili olmamıştır?

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken hammaddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım ve pazarlama gibi faktörler temel alınmaktadır. Bazı tesisler, hammaddesi bölge dışından gelmesine rağmen enerji kaynağına yakın olduğu için belirli merkezlerde toplanmıştır. Buna göre; Karabük ve Ereğli'de demir-çelik fabrikalarının kurulmasında etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de sanayi tesislerinin kuruluş yeri belirlenirken ham maddeye yakınlık, enerji kaynağına yakınlık, ulaşım ve pazarlama olanakları gibi farklı kriterler göz önünde bulundurulur. Örneğin; Elazığ'da bulunan ferro-krom tesisi ham maddeye (Guleman yatakları) yakınlığı nedeniyle orada kurulmuşken, Antalya'daki ferro-krom tesisinin yer seçiminde Muğla'dan gelen cevherin liman üzerinden pazarlanabilmesi ve dış ticaret avantajları (ulaşım) etkili olmuştur.

Buna göre, aşağıda verilen sanayi tesislerinden hangisinin yer seçiminde etkili olan temel faktör, Antalya'daki ferro-krom tesisinin kuruluş gerekçesiyle benzerlik gösterir?

Türkiye'de zeytinyağı üretim tesislerinin büyük bir bölümünün Ege ve Güney Marmara kıyılarında yoğunlaşmış olması, sanayi tesislerinin kuruluş yeri seçimini etkileyen aşağıdaki faktörlerden hangisiyle daha çok ilgilidir?