Türkiye'de Tarım

Aşağıdaki tabloda Türkiye'de yer alan bir tarım bölgesinin son yirmi yıllık süreçteki bazı tarımsal göstergelerindeki değişim verilmiştir.

Tablodaki veriler ve bu verilerin temsil ettiği yapısal değişim dikkate alındığında, söz konusu bölge ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi söylenemez?

Türkiye'de yetiştirilen bazı tarım ürünlerinin doğal ekim alanı, iklim ve toprak seçiciliğinin fazla olması nedeniyle oldukça dardır. Buna göre, çay tarımının yalnızca Doğu Karadeniz kıyı kuşağında (Rize, Artvin, Trabzon) yapılabilmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de tarımsal üretimde modern (intensif) yöntemlerin yaygınlaşması, üretimin doğal koşullara olan bağımlılığını azaltırken birim alandan alınan verimi artırmayı hedefler. Geleneksel (ekstansif) tarımda ise üretim miktarı, büyük oranda o yılki yağış miktarına ve doğal verimliliğe bağlı olarak şekillenir.

Buna göre, Türkiye'de bir yörede tarımsal faaliyetlerin modern (intensif) yöntemlerle yürütüldüğünü kanıtlamak isteyen bir araştırmacı için aşağıdaki verilerden hangisi bu durumun en güçlü kanıtıdır?

Türkiye'de tarımsal verimliliği artırmak amacıyla uygulanan modern (intensif) yöntemlerde sulama, gübreleme ve makineleşme gibi faktörler ön plana çıkar. Ancak bazı tarım ürünlerinin ekim alanlarının belirlenmesinde, bu modern tekniklerin uygulanabilirliğinden ziyade devletin uyguladığı özel denetim ve sağlık politikaları daha belirleyici olmaktadır. Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin ekim alanlarının sınırlandırılmasında 'salgın hastalıkların yayılmasını önleme' amacı temel gerekçedir?

Türkiye'de tarım ürünlerinin dağılışı üzerinde iklim özellikleri ve toprak yapısı belirleyici bir rol oynar. Bazı ürünler farklı iklim koşullarına uyum sağlayarak geniş alanlarda yetişebilirken, bazıları sadece çok özel şartların sağlandığı dar alanlarda yetişme imkanı bulur.

Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin Türkiye'deki doğal yetişme alanı, iklim seçiciliğinin daha fazla olması nedeniyle diğerlerine göre daha dardır?

Türkiye'de tarımsal faaliyetlerin bir kısmı doğal koşulların sınırlandırmasıyla yürütülürken, bir kısmı da devletin belirlediği stratejik, ekonomik veya sosyal politikalar çerçevesinde denetlenmektedir. Bu denetimlerin amacı halk sağlığını korumak, güvenlik risklerini önlemek veya ürünün ticari prestijini sürdürmek olabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin ekim alanlarının devlet tarafından sınırlandırılmasındaki temel gerekçe ürün kalitesini korumak ve dünya pazarındaki standartları sürdürmektir?

Türkiye'de tarım topraklarının verimini artırmak için çeşitli yöntemler uygulanmaktadır. Ancak bazı bölgelerde su yetersizliği nedeniyle toprak $1$ yıl ekilir, $1$ yıl ise mineral ve nem biriktirmesi için boş bırakılır. Bu yönteme "nadas" adı verilir. Buna göre, Türkiye'de nadas uygulamasının en yaygın olduğu bölgelerin temel ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de tarımsal faaliyetlerde modern (intensif) yöntemlerin kullanılması, üretimin iklim koşullarına olan bağımlılığını azaltmakta ve birim alandan alınan verimi artırmaktadır. Özellikle sulama, gübreleme ve makineleşme imkanlarının gelişmesiyle pek çok sanayi bitkisinin üretim miktarı ve ekim alanı hızla yükselmiştir. Ancak bazı ürünlerin toplam üretim miktarının belirlenmesinde, teknik imkanların uygulanabilirliğinden ziyade devletin sosyal, siyasi veya güvenlik gerekçeleriyle uyguladığı yasal kotalar ve alan sınırlamaları daha belirleyici olmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki tarım ürünlerinden hangisinin yıllık toplam üretim miktarındaki değişim üzerinde modern tarım tekniklerinin (sulama, ilaçlama, ıslah vb.) yaygınlaşmasının etkisi diğerlerine göre daha sınırlıdır?

Doğal yetişme ortamı Karadeniz iklim kuşağı olan mısır bitkisi, Türkiye'de her mevsimin yağışlı geçtiği alanlarda sulamaya ihtiyaç duymadan yetişebilmektedir. Buna karşın, Türkiye'nin toplam mısır üretimi verileri incelendiğinde Karadeniz Bölgesi'nin payının oldukça düşük olduğu; üretimin Akdeniz, Marmara ve son yıllarda Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaştığı görülmektedir.

Karadeniz Bölgesi'nde doğal yetişme koşulları uygun olmasına rağmen, mısırın ticari üretiminde bölgenin payının diğer bölgelerin gerisinde kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Tarımsal üretimde bilimsel tekniklerin ve teknolojinin yoğun olarak kullanıldığı, doğa koşullarına olan bağımlılığın en aza indirildiği yönteme modern (intensif) tarım denir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi modern tarım yöntemlerinin uygulandığı bir yörede yapılması beklenen uygulamalardan biri değildir?

Türkiye'de zeytin tarımı; kış ılıklığı isteği ve don olaylarına karşı duyarlılığı nedeniyle Akdeniz ikliminin etkili olduğu kıyı kesimlerinde karakteristik bir üretim yapısına sahiptir. Akdeniz kıyı kuşağı (Antalya, Mersin, Adana), zeytin bitkisinin ekolojik isteklerine ve termik şartlarına en uygun bölge olmasına rağmen, Türkiye'nin toplam zeytin üretiminde Ege ve Güney Marmara bölümleri çok daha büyük bir paya sahiptir. Bu durum, Akdeniz kıyı kuşağında zeytin tarımının doğal potansiyelinin tam olarak kullanılmadığını göstermektedir.

Akdeniz kıyı kuşağında zeytin tarımının, ekolojik olarak daha az avantajlı olan Ege ve Marmara kıyılarına oranla daha sınırlı alanlarda yapılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye’de ayçiçeği tarımı geleneksel olarak Marmara Bölgesi'ndeki Ergene Havzası ile özdeşleşmiş bir faaliyet olmasına rağmen, son yıllardaki üretim verileri incelendiğinde Konya ve çevresinin (İç Anadolu) toplam üretim miktarında ilk sıraya yerleştiği görülmektedir. Bu bölgesel değişimde etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de Konya Ovası Projesi (KOP) ve Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) gibi büyük ölçekli sulama yatırımlarının hayata geçirilmesiyle birlikte, bu bölgelerde geleneksel (ekstansif) tarım yöntemlerinden modern (intensif) tarım yöntemlerine geçiş süreci hızlanmıştır. Bu dönüşüm sonucunda ekim nöbeti uygulamaları yaygınlaşmış; mısır, şeker pancarı ve pamuk gibi su isteği yüksek endüstri bitkilerinin üretiminde ciddi artışlar kaydedilmiştir.

Buna göre, söz konusu bölgelerde yaşanan bu tarımsal dönüşümün aşağıdakilerden hangisine yol açması beklenmez?

Türkiye'de tarım yöntemleri; yer şekillerine, iklim özelliklerine ve ekonomik gelişmişlik düzeyine göre farklılık gösterir. Yer şekillerinin sade olduğu alanlarda modern (intensif) tarım yöntemleri ve makine kullanımı yaygınken, engebeli arazilerde insan ve hayvan gücüne dayalı geleneksel (ekstansif) yöntemler zorunlu olarak tercih edilebilmektedir. Buna göre, aşağıdaki yörelerin hangisinde yer şekillerinin engebeli olması, modern tarım yöntemlerinin (özellikle makineleşme) uygulanmasını diğerlerine göre daha fazla kısıtlamaktadır?

Türkiye'de tarımsal faaliyetlerde makine kullanımı; iş gücüne duyulan ihtiyacı azaltmakta, hasat süresini kısaltmakta ve verimliliği artırmaktadır. Ancak yer şekillerinin engebeli, dağlık ve eğimli olduğu alanlarda makine kullanımı oldukça zordur. Buna göre, aşağıdaki yerlerin hangisinde yer şekillerine bağlı olarak tarımda makine kullanımının diğerlerine göre daha kısıtlı olması beklenir?

Türkiye'de şeker pancarı tarımının yapıldığı alanlar ile şeker fabrikalarının coğrafi dağılışı incelendiğinde, bu iki unsurun birbirine oldukça yakın ve paralel bir dağılım sergilediği görülmektedir. Bu durumun ortaya çıkmasındaki temel neden aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de tarımsal üretimde verimliliği etkileyen en temel faktör su imkanları olsa da, yağışın yıl içindeki dağılımı bazı ürünlerin kalitesi ve ekonomik değeri üzerinde 'sınırlandırıcı' bir rol oynayabilmektedir. Özellikle yetişme döneminde nem, olgunlaşma ve hasat döneminde ise tam kuraklık isteyen ürünler için bu dönemde meydana gelebilecek yaz yağışları bir risk faktörü olarak kabul edilir.

Buna göre, aşağıdaki yörelerin hangisinde yaz yağışlarının görülme olasılığının artması, o yörenin en önemli ticari tarım ürününde verim kaybından ziyade 'kalite ve ihracat değeri' açısından daha büyük bir risk oluşturur?

Türkiye'de mısır tarımı, geleneksel olarak doğal yağış isteği nedeniyle Karadeniz kıyı kuşağında yoğunlaşmışken; son yıllarda Akdeniz ve İç Anadolu bölgelerinde üretim miktarının hızla arttığı ve Karadeniz'i geride bıraktığı görülmektedir.

Tablodaki veriler ve Türkiye'nin tarımsal yapısı dikkate alındığında, mısır üretimindeki bu coğrafi kaymanın ve üretim artışının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de çeltik (pirinç) tarımı, üretim aşamasında tarlaların uzun süre su altında kalması nedeniyle diğer tarım ürünlerinden farklı bir yasal denetim sürecine tabidir. $\text{3038}$ sayılı Çeltik Ekimi Kanunu uyarınca, bu ürünün ekim alanlarının yerleşim merkezlerine olan mesafesi ve ekim izinleri her yıl mülki amirliklerce (Valilik veya Kaymakamlık) kontrol edilmektedir.

Buna göre, çeltik ekim alanlarının yerleşim yerlerinden uzak tutulmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türkiye'de bazı tarım ürünlerinin ekim alanları, çeşitli nedenlerle devlet tarafından sınırlandırılarak kontrol altında tutulmaktadır. Tütün de bu ürünlerden biri olmasına rağmen; ekim alanlarının sınırlandırılma gerekçesi haşhaş, kenevir veya pirinç gibi ürünlerden farklılık göstermektedir. Buna göre, tütün üretiminin devlet denetiminde yapılmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?