Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi

$1975$ yılında imzalanan Helsinki Nihai Senedi, Yumuşama (Detant) Dönemi'nin zirve noktası kabul edilir. Bu belgede Sovyetler Birliği (SSCB), Avrupa'daki İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan sınırların sarsılmazlığını ve mevcut siyasi statükoyu Batılı devletlere resmen onaylatma hedefine ulaşmıştır. Buna karşılık Batı Bloku'nun, belgenin "Üçüncü Sepet" olarak adlandırılan bölümüyle elde ettiği ve uzun vadede Doğu Bloku ülkelerindeki muhalif hareketlerin güçlenmesine zemin hazırlayan temel kazanımı aşağıdakilerden hangisidir?

$1996$ yılında Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan'ın katılımıyla "Şanghay Beşlisi" adıyla temelleri atılan; $2001$ yılında Özbekistan'ın katılımıyla kapsamlı bir uluslararası örgüte dönüşen yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama Dönemi Türk dış politikasında Yunanistan ile yaşanan en önemli gerginliklerden biri "Kıta Sahanlığı Sorunu"dur. $1976$ yılında Türkiye’nin Ege Denizi'nde petrol arama faaliyetlerine başlaması üzerine iki ülke savaşın eşiğine gelmiş, sorun BM Güvenlik Konseyi ve Uluslararası Adalet Divanı'na taşınmıştır.

Bu krizin yaşanmasına neden olan ve Ege Denizi’nde sismik araştırmalar yapmak üzere görevlendirilen Türk gemisi aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama Dönemi'nde Türk-Amerikan ilişkilerini sarsan en önemli olaylardan biri de "haşhaş krizi"dir. $1971$ yılında askeri muhtıranın ardından kurulan Nihat Erim hükümeti döneminde ABD'nin baskısıyla yasaklanan haşhaş ekimi, $1974$ yılında kurulan Cumhuriyet Halk Partisi - Millî Selamet Partisi ($CHP$-$MSP$) koalisyon hükümeti tarafından yeniden serbest bırakılmıştır.

Türkiye'nin $1974$ yılında haşhaş ekimini yeniden serbest bırakma kararı almasının temel gerekçesi ve bu kararın Türk dış politikası üzerindeki en önemli stratejik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

$1953$ yılında Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya arasında imzalanan "Dostluk ve İş Birliği Antlaşması" (Balkan Paktı), bölgedeki Sovyet yayılmacılığına karşı ortak bir savunma hattı oluşturmayı amaçlamıştır. Ancak bu pakt, kurulduktan kısa bir süre sonra etkinliğini yitirmiş ve dağılma sürecine girmiştir. Buna göre, Balkan Paktı'nın zayıflayarak işlevini yitirmesinde aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu savunulamaz?

$II.$ Dünya Savaşı boyunca Türkiye'nin izlediği, büyük güçler arasındaki dengeden yararlanarak savaşın dışında kalmayı ve toprak bütünlüğünü korumayı amaçlayan temel strateji aşağıdakilerden hangisidir?

$\text{I.}$ Dünya Savaşı'ndan sonra İtalya'da yaşanan ekonomik ve toplumsal huzursuzluktan yararlanarak "Kara Gömlekliler" adı verilen askeri birlikleriyle Roma'ya yürüyen ve ülkede Faşist yönetimi kuran lider aşağıdakilerden hangisidir?

Yumuşama (Detant) Dönemi'nde, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında ABD Kongresi'nin Türkiye'ye uyguladığı silah ambargosu, Türk dış politikasında ve savunma stratejilerinde köklü değişikliklere yol açmıştır. Bu ambargoya tepki olarak "kendi silahını kendin yap" sloganıyla milli savunma sanayisini güçlendirme çalışmaları hız kazanmıştır. Bu süreçte, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin haberleşme cihazı ve elektronik ihtiyacını karşılamak amacıyla 1975 yılında kurulan stratejik kurum aşağıdakilerden hangisidir?

II. Dünya Savaşı'nın ardından Sovyetler Birliği'nin yayılmacı politikalarına karşı Batı dünyasıyla bütünleşmeyi stratejik bir zorunluluk olarak gören Türkiye; bu süreçte askeri, ekonomik ve siyasi alanda çeşitli kurumsallaşma adımları atmıştır. Bu kapsamda Türkiye'nin, henüz NATO'ya üye olmadan önce, $1949$ yılında kurucu üye sıfatıyla dahil olduğu ve temel amacı "insan hakları, hukukun üstünlüğü ve çoğulcu demokrasi" ilkelerini korumak olan uluslararası kuruluş aşağıdakilerden hangisidir?

$1948$ yılında İngiltere, Fransa ve Benelüks ülkeleri tarafından imzalanan Brüksel Antlaşması (Batı Birliği), başlangıçta Avrupa içi bir savunma girişimi olarak tasarlanmış olsa da, kısa bir süre sonra yerel bir ittifakın Sovyet yayılmacılığını durdurmakta yetersiz kalacağı anlaşılmıştır. Aşağıdaki gelişmelerden hangisi, Batı Bloku'nun güvenlik stratejisinin bölgesel bir yapıdan çıkarak Amerika Birleşik Devletleri'ni de kapsayan transatlantik bir ittifaka (NATO) evrilmesini tetikleyen en temel gelişme olarak kabul edilir?

Yumuşama (Detant) Dönemi’nde Türkiye, $1960$’lı yılların ortasından itibaren müttefiki ABD ile çeşitli sorunlar yaşamaya başlamıştır. Bu gerginliklerin zirve noktası, $1974$ Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında ABD Kongresi’nin Türkiye’ye karşı aldığı tutum olmuştur.

**Bu dönemde ABD’nin Türkiye’ye yönelik başlattığı uygulama ve Türkiye’nin buna karşılık olarak $1975$ yılında ülkedeki tüm ABD tesis ve üslerine (İncirlik hariç) el koyması süreci aşağıdakilerden hangisiyle tanımlanmaktadır?**

Türkiye'nin $1950$ yılında başlayan Kore Savaşı'na asker gönderme kararının temel dış politika gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

İkinci Dünya Savaşı sonrası SSCB liderliğindeki Doğu Bloku ile ABD liderliğindeki Batı Bloku arasında tırmanan gerilim, karşılıklı askeri ve siyasi ittifakların kurulmasına neden olmuştur. Batı Bloku'nda $1949$ yılında NATO'nun kurulmasından birkaç yıl sonra, Doğu Bloku ülkeleri de kendi askeri ittifakları olan Varşova Paktı'nı hayata geçirmiştir.

Aşağıdakilerden hangisi, $1955$ yılında Varşova Paktı'nın kurulmasına doğrudan zemin hazırlayan ve Doğu Bloku'nun askeri bir örgütlenme içine girmesini hızlandıran temel gelişmedir?

II. Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte Türkiye'de demokratikleşme süreci hız kazanmış ve tek parti yönetiminden çok partili hayata geçiş için somut adımlar atılmıştır. Bu doğrultuda, 1945 yılında Nuri Demirağ ve arkadaşları tarafından kurulan, Cumhuriyet döneminin "kesintisiz çok partili siyasi hayatındaki ilk muhalefet partisi" kabul edilen siyasi oluşum aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı'nın devam ettiği $1943$ yılı sonunda; Birleşik Krallık Başbakanı Winston Churchill ve ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt'in, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile bir araya gelerek Türkiye'den müttefik uçakları için hava üslerini açmasını ve savaşa fiilen katılmasını talep ettikleri, ancak Türkiye'nin askeri teçhizat eksikliğini gerekçe göstererek savaşa girişi ertelediği diplomatik gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

1963 yılı Aralık ayında Kıbrıs'ta Rumların, Türk köylerine yönelik saldırılarıyla başlayan ve tarihe 'Kanlı Noel' olarak geçen olaylar, Lefkoşa'da güvenliği sağlamak amacıyla taraflar arasında bir sınırın belirlenmesini zorunlu kılmıştır. Bu süreçte İngiliz General Peter Young tarafından Lefkoşa haritası üzerinde yeşil renkli bir kalemle çizilen ve adayı iki bölgeye ayıran bu sınır çizgisi aşağıdakilerden hangisidir?

Amerika Birleşik Devletleri'nin, Avrupa'daki siyasi ve askeri çatışmalardan uzak kalarak kendi kıtasına yönelmesini öngören ve $\text{I.}$ Dünya Savaşı sonrasında da bir süre devam ettirdiği "Yalnızlık Politikası"nın temel dayanağı olan doktrin aşağıdakilerden hangisidir?

$1961$ Anayasası ile Türk parlamenter sisteminde 'çift meclis' yapısı benimsenmiş; Millet Meclisi’nin yanı sıra Cumhuriyet Senatosu kurulmuştur. Bu sistemde Senato üyelerinin büyük çoğunluğu halk tarafından seçilirken, bir kısmı Cumhurbaşkanı tarafından atanmış, bir grubu ise 'kayd-ı hayat' (ömür boyu) şartıyla görev yapmıştır. $27$ Mayıs $1960$ askeri müdahalesini gerçekleştiren Milli Birlik Komitesi üyeleri ile eski cumhurbaşkanlarının yer aldığı bu ömür boyu görev yapan gruba verilen resmi isim aşağıdakilerden hangisidir?

$II.$ Dünya Savaşı yıllarında Türkiye'de enflasyonun yükselmesini önlemek, iaşe sorununu çözmek ve tarımsal stokçuluğun önüne geçmek amacıyla bir dizi ekonomik tedbir alınmıştır. Bu doğrultuda $1944$ yılında yürürlüğe giren, çiftçilerin ürettiği ürünün bir kısmını ayni veya nakdi olarak devlete vermesini zorunlu kılan ve tarımsal kazançları hedef alan vergi düzenlemesi aşağıdakilerden hangisidir?

1971 Askeri Muhtırası sonrasında 1961 Anayasası'nda yapılan 1971 ve 1973 değişiklikleri, yürütme erkinin güçlendirilmesini ve toplumsal hareketliliğin kontrol altına alınmasını hedeflemiştir. Bu dönemde yapılan düzenlemelerin temel amacı, devlet otoritesini tesis etmek ve 1960'lı yıllardaki özgürlükçü ortamı daraltmaktır.

Aşağıdakilerden hangisi 1971-1973 dönemi anayasa değişiklikleri ile Türk hukuk sistemine giren veya sistemde değişikliğe uğrayan unsurlardan biri değildir?