Milli Mücadele Muharebeler Dönemi

623 questions

Question 301Question

Kütahya-Eskişehir Savaşları sırasında Türk ordusunun Yunan taarruzu karşısında daha fazla kayıp vermesini engellemek ve Sakarya Nehri’ni doğal bir savunma hattı olarak kullanmak amacıyla Mustafa Kemal Paşa’nın emriyle gerçekleştirilen stratejik hamle aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi

Answer

Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi
Doğru cevap ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesidir. Kütahya-Eskişehir Savaşları, düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki tek yenilgisidir. Mustafa Kemal Paşa, ordunun imhasını önlemek için bu kararı almış; bu hamle Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasına zemin hazırlamıştır. Ayrıca bu savaş devam ederken Ankara'da Maarif Kongresi (Eğitim Kongresi) toplanmış, savaşın ardından ise Mustafa Kemal Paşa'ya üç ay süreyle 'Başkomutanlık' yetkisi verilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Savaşın gidişatını analiz etme
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda Türk ordusunun Yunan ilerleyişi karşısında zor durumda kaldığı ve ağır kayıplar verdiği tespit edilir.
Mevcut konumun korunmasının ordunun tamamen imhasına yol açabileceğini anlamak için gereklidir.
2
Stratejik kararın belirlenmesi
Mustafa Kemal Paşa, ordunun geri çekilerek Sakarya Nehri'nin doğusunda toparlanması emrini verir.
Nehrin doğal bir bariyer olarak kullanılması ve Yunan ordusunun lojistik hatlarından uzaklaştırılması amaçlanır.
3
Sonuçların değerlendirilmesi
Bu geri çekilme sonucunda ordu yok olmaktan kurtulmuş ve Sakarya Meydan Muharebesi için hazırlık süreci başlamıştır.
Savaşın askeri ve siyasi sonuçlarını (Başkomutanlık Yasası gibi) kavramak için önemlidir.

Key Concept

Stratejik Geri Çekilme ve Sakarya Hattı

Hints

1
Bu karar, Batı Cephesi'ndeki tek yenilginin ardından ordunun tamamen yok olmasını engellemek için alınmıştır.
2
Geri çekilme emri bizzat Mustafa Kemal Paşa tarafından verilmiş ve ordu doğal bir su engelinin gerisine çekilmiştir.
3
Bu hamle ile ordu, Ankara'nın hemen batısındaki nehrin doğusuna konuşlanmıştır.

Practice More

Bu geri çekilmenin ardından Mustafa Kemal Paşa'ya verilen 'Başkomutanlık' yetkisinin kapsamını ve Tekalif-i Milliye Emirleri'nin amacını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 302Question

Kurtuluş Savaşı'nın askerî safhasını sona erdiren Mudanya Ateşkes Antlaşması'na göre; Doğu Trakya Yunan kuvvetlerince tahliye edilecek, İstanbul ve Boğazlar çevresinin yönetimi ise barış antlaşması imzalanıncaya kadar TBMM Hükümeti'ne bırakılacaktır.

Antlaşmada yer alan İstanbul ve Boğazlar'ın TBMM'ye bırakılması maddesinin aşağıdakilerden hangisine kanıt oluşturduğu savunulabilir?

Show answer & explanation

Answer: Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğine

Answer

İstanbul ve Boğazlar'ın TBMM'ye bırakılması maddesi, Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğini kanıtlamaktadır.
İstanbul, Osmanlı Devleti'nin başkentidir. Mudanya Ateşkes Antlaşması ile başkentin ve Boğazlar'ın yönetiminin TBMM Hükümeti'ne bırakılması, İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Hükümeti'ni artık siyasi bir varlık olarak tanımadığını belgeler. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin 'hukuken' sona erdiğini kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın maddesini analiz et.
İstanbul (Osmanlı'nın başkenti) ve Boğazlar'ın yönetiminin TBMM'ye bırakılması kararlaştırılmıştır.
Başkentin statüsü, devletin siyasi varlığını belirleyen temel unsurdur.
2
Diplomatik ve hukuki sonucu yorumla.
İtilaf Devletleri, Osmanlı'nın başkentini TBMM'ye devrederek Osmanlı Hükümeti'ni artık muhatap almadıklarını göstermişlerdir.
Bir devletin başkentinin başka bir güce teslim edilmesi, o devletin hukuki otoritesinin bittiği anlamına gelir.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nin Hukuken Sona Ermesi

Hints

1
Bir devletin başkentinin yönetiminin başka bir otoriteye bırakılmasının o devletin varlığına etkisini düşünün.
2
İtilaf Devletleri bu antlaşma ile Osmanlı Hükümeti'ni mi yoksa TBMM'yi mi İstanbul'da yetkili görmüştür?
3
Osmanlı Devleti'nin bitiş sürecindeki 'hukuken sona erme' kavramı doğrudan bu maddeyle ilişkilidir.

Practice More

Mudanya sonrasında Saltanatın kaldırılmasının gerekçeleri ile bu madde arasındaki ilişkiyi inceleyin.

Alternative Method

Sona erme aşamalarını kodlayarak çözebilirsiniz: M (Mondros-Fiilen), M (Mudanya-Hukuken), S (Saltanat-Resmen).
Estimated Time:50s
Question 303Question

Büyük Taarruz'un ardından diplomatik bir zafer olarak nitelendirilen Mudanya Ateşkes Antlaşması, Türk tarafının taleplerinin büyük bir kısmının kabul edildiği ve Millî Mücadele'nin askeri safhasını bitiren belgedir. Bu antlaşmanın içeriği ve diplomatik süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Yunanistan delegasyonu, Mudanya'daki konferans salonunda görüşmelere doğrudan katılarak antlaşma metnini bizzat müzakere etmiştir.

Answer

Yunanistan delegasyonunun konferans salonunda doğrudan müzakerelere katıldığını belirten ifade yanlıştır; çünkü Yunanistan görüşmelere fiilen katılmamış, bir gemide bekleyerek İngiltere aracılığıyla temsil edilmiştir.
Mudanya Ateşkes Antlaşması görüşmelerine TBMM, İngiltere, Fransa ve İtalya katılmıştır. Yunanistan ise görüşmelere doğrudan katılmamış, Mudanya açıklarındaki 'Averoff' gemisinde beklemiş ve Yunanistan'ı konferans masasında İngiltere temsil etmiştir. Bu durum, Yunanistan'ın diplomatik alanda da devre dışı kaldığını ve İngiltere'nin koruması altında olduğunu göstermektedir.

Step-by-Step Solution

1
Mudanya Ateşkes Antlaşması'na katılan tarafları belirle.
TBMM, İngiltere, Fransa ve İtalya doğrudan katılmış; Yunanistan ise doğrudan masaya oturmamıştır.
Yunanistan'ın temsil durumunu netleştirmek için.
2
Antlaşmanın askeri ve hukuki sonuçlarını analiz et.
Milli Mücadele'nin askeri safhası bitti, diplomatik safha (Lozan) başladı. İstanbul'un TBMM'ye devri ile Osmanlı hukuken bitti.
Antlaşmanın önemini kavramak için.
3
Seçeneklerdeki bilgileri karşılaştırarak yanlış olanı tespit et.
Yunanistan'ın doğrudan katılımı bilgisi tarihsel gerçekle uyuşmamaktadır.
Doğru sonuca ulaşmak için.

Key Concept

Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın diplomatik özellikleri ve katılımcı yapısı

Hints

1
Mudanya Konferansı'na katılan devletlerin hangisinin masada olmadığını, hangisinin bir gemide bekletildiğini düşünün.
2
Yunanistan'ın diplomatik temsilinin kim tarafından yürütüldüğü, antlaşmanın imzalanma süreci için kritiktir.
3
Yunanistan delegasyonu Mudanya'da kıyıda bekleyen Averoff gemisindeydi ve görüşmelerde İngiltere'nin arabuluculuğuna mecbur kalmıştı.

Practice More

Mudanya Ateşkesi'nden sonra İstanbul'u teslim alan 'Trakya Yüksek Komiseri' unvanlı kişiyi (Refet Bele) araştırabilirsiniz.
Estimated Time:1m 0s
Question 304Question

II.II. İnönü Savaşı'nın kazanılması üzerine Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa'ya gönderdiği tebrik telgrafında; "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz." demiştir. Bu zaferin ardından İtilaf Devletleri arasındaki birlik sarsılmış ve bazı devletler Anadolu'daki politikalarını değiştirmeye başlamıştır. Buna göre, II.II. İnönü Savaşı'ndan sonra Anadolu'da işgal ettiği yerleri boşaltmaya başlayan ilk İtilaf Devleti aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İtalya

Answer

İtalya, II.II. İnönü Savaşı'nın kazanılmasından sonra Anadolu'da işgal ettiği bölgeleri (Muğla ve Antalya çevresi) boşaltmaya başlayan ilk İtilaf Devleti'dir.
II.II. İnönü Zaferi'nden sonra İtalya, Anadolu'da işgal ettiği bölgeleri (Muğla ve Antalya) boşaltmaya başlamıştır. Bu durum İtilaf Devletleri arasındaki birliğin bozulduğunu ve Türk ordusunun gücünün kabul edildiğini kanıtlar.

Step-by-Step Solution

1
II.II. İnönü Savaşı'nın uluslararası sonuçlarını değerlendir.
Savaşın kazanılması İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarını derinleştirmiştir.
Askeri başarılar diplomatik alanda TBMM'nin elini güçlendirir ve düşman bloğunda çözülmelere yol açar.
2
İşgal bölgelerini boşaltma kararı alan devletleri hatırla.
İtalya ve Fransa tutum değişikliğine gitmiştir.
Anadolu'daki direnişin kırılamayacağını anlayan devletler kendi çıkarlarını korumak için çekilme eğilimine girmiştir.
3
İlk çekilme adımını atan devleti tespit et.
İtalya çekilmeye başlayan ilk devlettir.
İtalya, İtilaf Devletleri içinde Anadolu paylaşımından en az memnun olan ve dirençle karşılaştığında ilk vazgeçen devlettir.

Key Concept

II.II. İnönü Savaşı'nın en önemli diplomatik sonuçlarından biri İtalya'nın Anadolu'dan çekilmeye başlamasıdır. Ayrıca Mustafa Kemal Paşa'nın "makus talih" vurgusu, bu zaferin milletin kötü giden kaderini değiştirdiğini simgeler.

Hints

1
İtilaf Devletleri arasında Anadolu'daki paylaşımdan en mutsuz olan ve TBMM ile ilk yumuşama sinyallerini veren devleti düşünün.
2
Muğla ve Antalya çevresini işgal eden ancak bu zaferden sonra askerlerini çekmeye başlayan güneydeki gücü hatırlayın.
3
Bu devlet, Kütahya-Eskişehir Savaşları'ndaki yenilgimiz üzerine çekilmeyi durdurmuş, Sakarya zaferinden sonra ise tamamen gitmiştir.

Practice More

İtalya'nın çekilmeyi durdurmasına neden olan Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın sonuçlarını inceleyerek askeri başarıların diplomasiyi nasıl etkilediğini pekiştirebilirsiniz.

Alternative Method

Savaşların kronolojik sonuçlarını 'MILAT' (I.I. İnönü: Moskova, İstiklal Marşı, Londra, Afganistan, Teşkilat-ı Esasiye) şifresiyle ayırarak, bu şifrede olmayan sonuçların sonraki savaşlara (örneğin II.II. İnönü) ait olduğunu bulabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 305Question

Büyük Taarruz'un en kritik safhası olan Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nde Yunan ordusunun ana kuvvetlerinin Dumlupınar'da kuşatılarak imha edilmesinin ardından, Mustafa Kemal Paşa vakit kaybetmeden 'Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!' emrini vermiştir.

Bu emrin verilmesindeki ve harekatın büyük bir hızla İzmir yönüne kaydırılmasındaki temel askeri gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Dağılan Yunan kuvvetlerinin kıyı şeridinde yeniden organize olarak yeni bir savunma hattı kurmasına fırsat vermemek

Answer

Yunan kuvvetlerinin kıyı şeridinde yeniden organize olarak yeni bir savunma hattı kurmasına fırsat vermemek
Askeri literatürde bir imha muharebesinden sonra düşman tamamen teslim olmamışsa, geri kalan unsurların toparlanıp yeni bir hat kurmasını engellemek için 'takip' (pursuit) zorunludur. Mustafa Kemal Paşa, Yunan ordusunun İzmir limanı üzerinden tahliye edilerek Trakya'ya geçmesini veya Anadolu içinde yeni bir mevzi oluşturmasını engellemek için ordusuna Akdeniz (Ege) hedefini göstermiştir.

Step-by-Step Solution

1
Muharebe sonucunun analiz edilmesi
30 Ağustos'ta Dumlupınar'da Yunan ana kuvvetleri kuşatılmış ve büyük oranda imha edilmiştir.
Düşmanın sevk ve idare kabiliyetinin yok edildiğini anlamak gerekir.
2
Kalan düşman unsurlarının durumunun değerlendirilmesi
İmha edilemeyen küçük birlikler batıya (İzmir ve limanlar yönüne) doğru kaçmaya başlamıştır.
Düşmanın geri çekilme yönü, harekatın sonraki safhasını belirler.
3
Stratejik hedefin belirlenmesi
Mustafa Kemal Paşa, düşmanın toparlanmasına izin vermemek için 'Takip Harekatı'nı başlatmıştır.
Hız, düşmanın yeni bir direniş odağı oluşturmasını engellemek için tek yoldur.

Key Concept

İmha Muharebesi ve Takip Harekatı Stratejisi

Hints

1
Dumlupınar'da düşman ordusunun büyük kısmı yok edildi ancak tamamen teslim olmadılar.
2
Bir ordunun en zayıf olduğu an, bozgun halinde geri çekildiği andır.
3
Mustafa Kemal Paşa, düşmana 'soluk aldırmadan' kıyıya ulaşarak direnişin tamamen bitirilmesini hedeflemiştir.

Practice More

Büyük Taarruz sonrasında Batı Trakya ve Boğazlar sorununun nasıl çözüldüğünü anlamak için Mudanya Ateşkesi kararlarını inceleyiniz.

Alternative Method

Süreci 'Stratejik Baskın -> İmha -> Takip' zinciri olarak düşünmek sorunun çözümünü kolaylaştırır.
Estimated Time:1m 30s
Question 306Question

Lozan Barış Antlaşması'na göre Osmanlı Devleti'nin dış borçları; Osmanlı İmparatorluğu'ndan 19121912 yılından itibaren ayrılan ve yeni kurulan veya toprak ilhak eden devletler (Yunanistan, Bulgaristan, Arnavutluk, Hicaz vb.) arasında paylaştırılmıştır. Türkiye, bu borçların yaklaşık %65\%65 gibi büyük bir kısmını üstlenmiş, geri kalan miktar ise diğer devletlere hisseleri oranında dağıtılmıştır.

Borçların tasfiyesinde 19121912 yılının bir başlangıç kriteri (milat) olarak kabul edilmesinin temel tarihsel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Balkan Savaşları ve Uşi Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nin geniş çaplı toprak kayıpları yaşaması ve bu toprakların mülkiyetinin el değiştirmesi

Answer

Borçların paylaştırılmasında 1912 yılının esas alınması, Osmanlı Devleti'nin Balkan Savaşları ve Uşi Antlaşması ile geniş çaplı toprak kaybettiği döneme işaret eder.
Lozan Antlaşması'na göre Osmanlı borçları, imparatorluktan ayrılan devletler arasında paylaştırılırken Balkan Savaşları ve Uşi Antlaşması ile toprak kayıplarının kesinleştiği 19121912 yılı milat kabul edilmiştir. Bu durum, borcun o topraklardaki gelir kaynaklarını devralan devletlere yüklenmesi ilkesine dayanır.

Step-by-Step Solution

1
Lozan'daki borç paylaşım mantığını kavra.
Borçlar sadece Türkiye'ye değil, Osmanlı'dan toprak alan tüm devletlere (halefiyet ilkesi) paylaştırılmıştır.
Uluslararası hukukta bir devletin borçları, o devletten ayrılan parçalara yüzölçümü veya gelir oranında dağıtılır.
2
1912 tarihinin önemini analiz et.
1912, Trablusgarp Savaşı'nı bitiren Uşi Antlaşması ve Balkan Savaşları'nın başlangıç yılıdır.
Osmanlı İmparatorluğu'nun Avrupa ve Kuzey Afrika'daki son büyük toprak parçalarını kaybetmeye başladığı kronolojik eşiktir.
3
Paylaşım kriteri ile tarihi eşleştir.
Bu tarihten sonra ayrılan her toprak parçası, kendi borç yükünü de beraberinde götürmüştür.
Lozan'daki hesaplama, imparatorluğun siyasi çözülmesinin hızlandığı bu dönemi baz almıştır.

Key Concept

Osmanlı Borçlarında Halefiyet İlkesi

Hints

1
Osmanlı Devleti'nin 19121912 yılında hangi büyük savaşları yaşadığını ve hangi toprakları kaybettiğini düşünün.
2
Uşi Antlaşması ve Balkan Savaşları, imparatorluğun geniş çaplı toprak kayıplarının başlangıcıdır.
3
Borçlar toprağa bağlıdır; toprak kimin elindeyse borcun o kısmı ona kalır. 19121912, bu el değiştirmenin hızlandığı yıldır.

Practice More

Borçların ödenme biçimi (Altın vs. Kağıt Para) ve 19281928 ile 19541954 tarihlerindeki borç tasfiye süreçlerini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 307Question

Mudanya Ateşkes Antlaşması sürecinde TBMM Hükümeti'ni İsmet Paşa temsil etmiş; müzakereler sonucunda Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar'ın savaşılmadan TBMM'ye bırakılması kararlaştırılmıştır. Yunanistan'ın müzakere masasında bizzat yer almayıp İngiltere tarafından temsil edildiği bu süreç, Milli Mücadele'nin askeri safhasını resmen sona erdirmiştir.

Buna göre, Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın diplomatik süreci ve hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Antlaşma hükümleri, kapitülasyonların kaldırılması ve kesin sınırların belirlenmesi gibi nihai barış metninin tüm teknik detaylarını önceden kesinleştirerek tartışmaya kapatmıştır.

Answer

Antlaşma hükümlerinin tüm nihai barış detaylarını kesinleştirdiği yargısı yanlıştır.
Yanlış olan yargı, antlaşmanın barış metninin tüm detaylarını önceden kesinleştirdiğidir. Mudanya bir ateşkes antlaşmasıdır ve asıl amacı Türk-Yunan savaşını durdurarak işgal altındaki bölgelerin (Doğu Trakya ve İstanbul) tahliyesini sağlamaktır. Kapitülasyonların kaldırılması, dış borçlar, azınlık hakları ve Türkiye'nin kesinleşmiş uluslararası sınırları gibi karmaşık meseleler ancak Lozan Barış Antlaşması ile çözüme kavuşturulmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Antlaşmanın hukuki niteliğini analiz etmek
Mudanya'nın bir 'ateşkes' (armistice) protokolü olduğu belirlenir.
Ateşkesler, kalıcı barış şartlarını belirlemekten ziyade askeri operasyonları durdurmak ve barış görüşmelerine zemin hazırlamak amacıyla imzalanır.
2
Hükümleri konu bazlı değerlendirmek
Kapitülasyonlar ve kesin sınırlar gibi konuların Lozan'a bırakıldığı saptanır.
Mudanya'da sadece işgal altındaki bazı toprakların tahliyesi ve yönetimi düzenlenmiş; devletin geleceğini ilgilendiren ekonomik ve siyasi haklar Lozan Barış Antlaşması'na saklanmıştır.
3
Diplomatik temsil ve hukuki sonlanma ilişkisini kurmak
İstanbul'un devrinin Osmanlı'nın hukuken bitişi olduğu teyit edilir.
Başkentin (İstanbul) TBMM yönetimine bırakılması, Osmanlı Hükümeti'nin artık İtilaf Devletleri nezdinde de meşru bir yönetici vasfı taşımadığını gösterir.

Key Concept

Mudanya Ateşkesi'nin Hukuki ve Siyasi Sonuçları

Hints

1
Bir 'ateşkes' (Mudanya) ile 'barış antlaşması' (Lozan) arasındaki farkı düşünün; hangisi devletin bağımsızlık şartlarını kalıcı olarak belirler?
2
Mudanya'da Osmanlı Devleti'nin merkezi olan İstanbul'un kime bırakıldığını ve bunun 'hukuki varlık' üzerindeki etkisini hatırlayın.
3
Lozan görüşmelerinin yaklaşık sekiz ay sürmesi, Mudanya'da her konunun (ekonomi, sınırlar, haklar) çözülmemiş olduğunu göstermez mi?

Practice More

Mudanya sonrası Saltanatın kaldırılması sürecini ve Osmanlı'nın 'resmen' sona ermesini inceleyerek hukuki/resmi ayrımını pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 308Question

Büyük Taarruz'un askeri bir zaferle sonuçlanmasının ardından İtilaf Devletleri ile TBMM arasında imzalanan ve Milli Mücadele'nin askeri safhasını sona erdiren Mudanya Ateşkes Antlaşması ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: TBMM Hükümeti'ni İsmet Paşa temsil etmiş; İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya savaşılmadan diplomatik yolla kurtarılmıştır.

Answer

TBMM Hükümeti'ni İsmet Paşa'nın temsil ettiği ve İstanbul, Boğazlar ile Doğu Trakya'nın savaşılmadan kurtarıldığı seçenek doğrudur.
Mudanya Ateşkes Antlaşması, askeri başarının masadaki zaferidir. İsmet Paşa'nın başkanlığındaki Türk heyeti; İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya'yı (Meriç Nehri'ne kadar olan bölge) tek bir mermi atmadan diplomatik yolla geri almayı başarmıştır. Bu durum antlaşmanın en temel ve karakteristik özelliğidir.

Step-by-Step Solution

1
Askeri durumun değerlendirilmesi
Büyük Taarruz zaferi sonrası Yunan ordusu Anadolu'yu terk etmiş, sıra diplomatik çözüme gelmiştir.
Askeri başarılar diplomatik zaferlerin zeminini hazırlar.
2
Temsilci ve katılımcıların belirlenmesi
TBMM adına İsmet Paşa (İnönü) katılmıştır. Yunanistan ise görüşmelerde bizzat masada yer almamış, İngiltere tarafından temsil edilmiştir.
Diplomatik protokollerin ve güç dengelerinin anlaşılması için gereklidir.
3
Antlaşma hükümlerinin analizi
İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya'nın (Edirne, Kırklareli, Tekirdağ) savaş yapılmadan TBMM'ye devredilmesi kararlaştırılmıştır.
Antlaşmanın Türk diplomasisi açısından en büyük kazanımını belirlemek için.

Key Concept

Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın Diplomatik Kazanımları

Hints

1
Bu antlaşma ile Kurtuluş Savaşı'nın silahlı mücadele dönemi bitmiştir.
2
Antlaşma görüşmelerinde masada yer almayan devlet Yunanistan'dır.
3
İsmet Paşa'nın bu antlaşmadaki başarısı, onun ileride Lozan görüşmelerine de gitmesinin önünü açmıştır.

Practice More

Mudanya Ateşkesi'nde İstanbul'un TBMM'ye bırakılmasının Osmanlı Devleti'nin 'hukuki' durumu üzerindeki etkisini araştırabilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 309Question

Batı Cephesi'nde düzenli ordunun Yunan kuvvetleri karşısında aldığı Kütahya-Eskişehir mağlubiyeti, Millî Mücadele’nin en kritik safhalarından biridir. Bu süreçte ordunun tamamen imha olmasını engellemek amacıyla radikal kararlar alınmış, hem askerî hem de toplumsal alanda önemli adımlar atılmıştır.

Buna göre, Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın sonuçları ve bu süreçte yaşanan gelişmelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Fransa ve İtalya, Türk ordusunun bu mağlubiyeti üzerine Anadolu'yu tahliye etme işlemlerini hızlandırmıştır.

Answer

Fransa ve İtalya'nın Anadolu'yu tahliye işlemlerini hızlandırdığı ifadesi yanlıştır; bu devletler mağlubiyet sonrası çekilmeyi durdurup süreci izlemeye başlamışlardır.
Kütahya-Eskişehir Savaşları, düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki tek yenilgisidir. Bu yenilgi dış politikada olumsuz bir hava yaratmış; II. İnönü zaferi sonrası Anadolu'yu tahliye etmeye başlayan İtalya ve Fransa, Türk ordusunun yenilmesi üzerine çekilme işlemlerini durdurarak gelişmeleri beklemeye başlamıştır. Dolayısıyla bu süreçte tahliyenin hızlandığı bilgisi tarihsel gerçeklerle bağdaşmamaktadır.

Step-by-Step Solution

1
Askerî durumun analizi
Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi askerî bir zorunluluk olarak gerçekleşmiştir.
Yunan ordusunun kuşatma manevrasından kurtulmak ve savunma hattını güçlendirmek için stratejik geri çekilme yapılmıştır.
2
Siyasi ve hukuki gelişmelerin değerlendirilmesi
Mustafa Kemal Paşa'ya Başkomutanlık yetkisi verilmiş ve Kayseri'ye taşınma tartışmaları yaşanmıştır.
Yenilginin yarattığı otorite boşluğunu doldurmak ve hızlı kararlar alarak orduyu yeniden organize etmek amaçlanmıştır.
3
Toplumsal ve eğitsel boyutu kontrol etme
Maarif Kongresi'nin toplanması bu savaş dönemindeki özgün bir gelişmedir.
Millî Mücadele'nin sadece askerî değil, aynı zamanda kültürel ve eğitimsel bir kalkınma hamlesi olduğunu kanıtlar.
4
Uluslararası etkileri inceleme
İtilaf devletlerinden İtalya ve Fransa'nın geri çekilme planlarını askıya aldığı tespit edilir.
Türk ordusunun yenilmesi, İtilaf devletlerinde Sevr'in uygulanabileceği umudunu tekrar doğurmuş ve diplomatik süreci yavaşlatmıştır.

Key Concept

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın Millî Mücadele üzerindeki çok yönlü kriz ve yapılandırma etkileri.

Hints

1
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın dış politikadaki yansımasını, özellikle İtalya ve Fransa'nın 'bekle-gör' politikasına geçişini düşünün.
2
Bir devlet ordusu yenildiğinde, o ülkeden çekilmekte olan diğer devletler çekilmeyi hızlandırır mı yoksa fırsat mı kollar?
3
İtalya ve Fransa'nın Anadolu'dan tamamen çekilme kararını hızlandıran gelişme Kütahya-Eskişehir mağlubiyeti değil, Sakarya Meydan Muharebesi zaferidir.

Practice More

Başkomutanlık yetkisinin Mustafa Kemal Paşa'ya sağladığı güçlerin (Tekalif-i Milliye emirleri gibi) sonuçlarını inceleyen bir soruyla devam edebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 310Question

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda düzenli ordunun aldığı mağlubiyet üzerine Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi, TBMM’de ve kamuoyunda büyük bir sarsıntıya yol açmıştır. Bu kritik süreçte yaşanan krizin aşılması ve ordunun yeniden yapılandırılması amacıyla gerçekleştirilen faaliyetler arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

Show answer & explanation

Answer: İtilaf Devletleri tarafından düzenlenen Londra Konferansı'na temsilci gönderilerek diplomatik çözüm aranması

Answer

İtilaf Devletleri tarafından düzenlenen Londra Konferansı'na temsilci gönderilerek diplomatik çözüm aranması
Doğru cevap olan 'İtilaf Devletleri tarafından düzenlenen Londra Konferansı' seçeneği yanlıştır çünkü bu konferans, Kütahya-Eskişehir mağlubiyetinden aylar önce, I. İnönü Zaferi'nin bir sonucu olarak Şubat-Mart 1921'de toplanmıştır. Kütahya-Eskişehir mağlubiyeti ise Temmuz 1921'de gerçekleşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın sonuçlarını belirle.
Ordu Sakarya'nın doğusuna çekildi, Meclis'in Kayseri'ye taşınması tartışıldı, Başkomutanlık Yasası çıkarıldı ve Maarif Kongresi toplandı.
Savaşın askeri ve siyasi etkilerini doğru analiz etmek için gereklidir.
2
Seçeneklerdeki olayların kronolojik sırasını kontrol et.
Londra Konferansı'nın I. İnönü Savaşı'ndan (Ocak 1921) sonra toplandığı tespit edildi.
Zamanlama hatalarını ve olay-sonuç ilişkisini ayırt etmek için kritik bir adımdır.
3
Uyuşmayan seçeneği işaretle.
Londra Konferansı diplomatik bir başarı olup Kütahya-Eskişehir yenilgisiyle değil, I. İnönü zaferiyle ilişkilidir.
Yanlış olanı bulma sorusunda kronolojik uyumsuzluk anahtardır.

Key Concept

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın Siyasi ve Sosyal Sonuçları

Hints

1
Seçeneklerdeki olayların hangi zafer veya yenilgi sonrası gerçekleştiğini hatırlayın.

Practice More

Başkomutanlık Kanunu'nun çıkarılma nedenleri ve Tekalif-i Milliye Emirleri ile ilişkisine tekrar göz atabilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 311Question

Büyük Taarruz’un ardından diplomatik bir zafer niteliği taşıyan Mudanya Ateşkes Antlaşması görüşmelerinde TBMM Hükümeti’ni İsmet Paşa temsil etmiştir. Görüşmelere İngiltere, Fransa ve İtalya doğrudan katılırken; Yunan delegasyonu bir gemide bekleyerek müzakereleri İngiltere aracılığıyla yürütmüştür. Antlaşma sonucunda Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar savaşılmadan kurtarılmış; ancak Doğu Trakya’ya gönderilecek Türk jandarma birliği sayısı 8.0008.000 kişi ile sınırlandırılmıştır.

Bu bilgilere ve antlaşmanın genel hükümlerine dayanarak, Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın Türk siyasi tarihi açısından doğurduğu en önemli hukuki sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğinin İtilaf Devletlerince kabul edilmesi

Answer

Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiğinin İtilaf Devletlerince kabul edilmesi
Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın en kritik maddesi, İstanbul ve Boğazlar'ın idaresinin TBMM Hükümeti'ne bırakılmasıdır. İtilaf Devletleri'nin, Osmanlı Devleti'nin başkentini başka bir hükümete teslim etmeyi kabul etmesi, Osmanlı Devleti'nin hukuki varlığını artık tanımadıkları ve onu yok saydıkları anlamına gelir. Bu durum uluslararası hukukta 'hukuken sona erme' olarak tanımlanır.

Step-by-Step Solution

1
Askeri ve diplomatik sürecin analizi
Büyük Taarruz askeri safhayı bitirmiş, Mudanya ile diplomatik süreç başlamıştır.
Askeri zaferin siyasi bir kazanıma dönüştüğünü saptamak için.
2
İstanbul ve Boğazlar'ın statüsünün incelenmesi
İtilaf Devletleri, Osmanlı'nın başkentini TBMM Hükümeti'ne bırakmayı kabul etmiştir.
Egemenlik devrinin hangi otoriteye yapıldığını belirlemek için.
3
Hukuki terimlerin karşılaştırılması
Başkentin rakip otoriteye verilmesi 'Hukuken Sona Erme' kavramını karşılar.
Fiilen, hukuken ve resmen sona erme arasındaki farkı ayırt etmek için.

Key Concept

Osmanlı Devleti'nin Hukuken Sona Ermesi

Hints

1
İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u kime teslim ettiğine ve bu durumun eski otoriteyi (Osmanlı) nasıl etkilediğine odaklanın.
2
Bir devletin başkentinin başka bir yönetime devredilmesi, o devletin uluslararası hukuk önündeki geçerliliğini ortadan kaldırır.
3
Osmanlı Devleti'nin 'Fiilen', 'Hukuken' ve 'Resmen' sona erme aşamalarını hatırlayın. Mudanya bu aşamalardan hangisini temsil eder?

Practice More

Osmanlı Devleti'nin fiilen ve resmen sona ermesi ile Mudanya arasındaki farkları karşılaştıran bir tablo hazırlayabilirsiniz.

Alternative Method

Antlaşmanın taraflarına bakın: İtilaf Devletleri masada kimi muhatap aldı? Başkenti kime verdi? Bu durum, o masada olmayan Osmanlı Hükümeti'nin artık 'hukuken' yok sayıldığının en net kanıtıdır.
Estimated Time:2m 0s
Question 312Question

Kütahya-Eskişehir Savaşları, Milli Mücadele döneminde Batı Cephesi'nde düzenli ordunun aldığı en ağır yenilgi olarak kayıtlara geçmiştir. Bu mağlubiyetin ardından Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi kararlaştırılmış; bu stratejik karar hem meclis içerisinde sert tartışmalara yol açmış hem de topyekûn seferberlik halini başlatan olağanüstü adımların atılmasına zemin hazırlamıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın ardından yaşanan bu kriz sürecine ait gelişmelerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Fransa ile Ankara Antlaşması imzalanarak Güney Cephesi'ndeki çatışmaların resmen sona ermesi

Answer

Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanması, Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın değil, Sakarya Meydan Muharebesi zaferinin bir sonucudur.
Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması, Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasından sonra gerçekleşen diplomatik bir başarıdır. Kütahya-Eskişehir Savaşları ise bir mağlubiyettir ve bu yenilginin ardından ordu Sakarya'nın doğusuna çekilmiş, henüz diplomatik bir antlaşma zemini oluşmamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın zaman dilimini ve sonucunu belirle.
19211921 Temmuz ayında gerçekleşen bu savaş, düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki tek yenilgisidir.
Gelişmelerin hangi savaşa ait olduğunu kronolojik olarak ayırmak için gereklidir.
2
Yenilgi sonrası alınan askeri ve hukuki tedbirleri analiz et.
Ordu Sakarya'nın doğusuna çekilmiş, Mustafa Kemal Paşa'ya Başkomutanlık yetkisi verilmiş ve Tekâlif-i Milliye Emirleri çıkarılmıştır.
Kriz döneminde alınan olağanüstü önlemleri doğrulamak için.
3
Süreçteki sosyal ve diplomatik yansımaları değerlendir.
Maarif Kongresi toplanmış ve İtalyanlar çekilme işlemlerini durdurmuştur.
Savaşın sadece askeri değil, çok boyutlu sonuçlarını anlamak için.
4
Ankara Antlaşması'nın bağlamını kontrol et.
Ankara Antlaşması, Sakarya Zaferi sonrasında 2020 Ekim 19211921'de imzalanmıştır.
Hangi gelişmenin bir zafer sonucu olduğunu tespit etmek için.

Key Concept

Milli Mücadele'de Askeri Yenilgilerin Siyasi ve Sosyal Yansımaları

Hints

1
Bu savaşta Türk ordusu geri çekilmek zorunda kalmıştır; dolayısıyla seçeneklerde bir 'diplomatik zafer' veya 'cephe kapatan antlaşma' aramamalısınız.
2
Maarif Kongresi ve Başkomutanlık yetkisi bu savaşın en meşhur sonuçlarıdır. İtalyanların tavrı ise daha detay bir bilgidir.
3
Ankara Antlaşması, Güney Cephesi'ni kapatan antlaşmadır ve Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından imzalanmıştır.

Practice More

Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonuçlarını (Kars Antlaşması, Ankara Antlaşması) inceleyerek Kütahya-Eskişehir süreciyle kıyaslayınız.
Estimated Time:1m 15s
Question 313Question

Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasında Doğu Anadolu'daki Ermeni faaliyetleri, 15.15. Kolordu'nun kararlı müdahalesiyle durdurulmuş ve bunun sonucunda 33 Aralık 19201920'de Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma, Ankara hükümetinin siyasi varlığını pekiştiren ve dış politikada elini güçlendiren bir dönüm noktası olarak kabul edilir.

Gümrü Antlaşması'nın Milli Mücadele tarihindeki yeri ve etkileri düşünüldüğünde, antlaşmanın sonuçlarına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Türkiye'nin doğu sınırının bu antlaşma metni ile çizilerek günümüzdeki son ve kesin halini alması

Answer

Türkiye'nin doğu sınırının bu antlaşma ile son halini aldığına dair ifade yanlıştır çünkü doğu sınırımız Kars Antlaşması ile kesinleşmiştir.
Gümrü Antlaşması ile doğu sınırımız ana hatlarıyla belirlenmiş ve Ermenistan işgalden çekilmiştir. Ancak Türkiye'nin doğu sınırının bugünkü kesin ve değişmez halini alması, Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra Sovyet Cumhuriyetleri ile imzalanan 1313 Ekim 19211921 tarihli Kars Antlaşması ile gerçekleşmiştir. Gümrü bu sürecin ilk adımıdır, son adımı değildir.

Step-by-Step Solution

1
Gümrü Antlaşması'nın kapsamını belirle.
Antlaşma ile Doğu Cephesi büyük oranda kapanmış ve Ermenistan işgal ettiği yerlerden çekilmiştir.
Antlaşmanın ilk aşamadaki askeri ve siyasi kazanımlarını tespit etmek için gereklidir.
2
Sınırların kesinleşme sürecini analiz et.
Doğu sınırı sırasıyla Gümrü (19201920), Moskova (19211921) ve Kars (19211921) antlaşmalarıyla şekillenmiştir.
Kronolojik olarak hangi antlaşmanın 'kesin' hüküm taşıdığını ayırt etmek gerekir.
3
Yanlış olan çıkarımı belirle.
Gümrü Antlaşması bir başlangıçtır, sınırın günümüzdeki 'nihai' hali Sakarya Meydan Muharebesi sonrası imzalanan Kars Antlaşması ile oluşmuştur.
Soru kökündeki 'yanlıştır' ifadesine ulaşmak için bilgi kontrolü sağlanır.

Key Concept

Milli Mücadele'de Doğu Cephesi'nin Kapanış Süreci

Hints

1
Doğu sınırımızın kesinleşme sürecinde Gümrü, Moskova ve Kars antlaşmalarının kronolojik sırasına dikkat edin.

Practice More

Doğu Cephesi'nin kesinleşme sürecindeki diğer aşamaları pekiştirmek için Moskova ve Kars antlaşmalarının farklarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 314Question

Milli Mücadele Dönemi’nde, Kuva-yı Milliye birliklerinin sevk ve idaresinde yaşanan aksaklıklar ve Gediz Taarruzu’nun başarısızlıkla sonuçlanması, düzenli ordunun kurulması sürecini hızlandırmıştır. Bu gelişmenin hemen ardından, Batı Cephesi’nde askeri disiplini sağlamak ve koordinasyonu artırmak amacıyla TBMM tarafından alınan organizasyonel karar aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Cephenin kuzey ve güney bölümleri şeklinde ikiye ayrılarak komutasının İsmet Bey ve Refet Bey’e verilmesi

Answer

Batı Cephesi'nin kuzey ve güney olarak ikiye ayrılması ve İsmet Bey ile Refet Bey'in atanması
Doğru cevap olan ifade, Gediz Taarruzu sonrası Ali Fuat Cebesoy'un görevden alınarak yerine İsmet ve Refet beylerin atanmasını ve cephenin ikiye bölünmesini doğrudan ifade etmektedir. Bu hamle, TBMM'nin askeri otoritesini tesis etme ve düzenli bir ordu yapısı kurma yolundaki en kritik adımlardan biridir.

Step-by-Step Solution

1
Gediz Taarruzu sonuçlarını değerlendir
Düzensiz birliklerin (Kuva-yı Milliye) Yunan ilerleyişini durdurmada yetersiz olduğu anlaşıldı.
Askeri bir kararın gerekçesini anlamak için önceki askeri başarısızlığı analiz etmek gerekir.
2
TBMM'nin aldığı idari kararı belirle
Batı Cephesi iki ayrı komutanlığa (Kuzey ve Güney) bölünerek merkezi disiplin altına alındı.
Cephenin genişliği ve yönetim zorluğu nedeniyle böyle bir organizasyonel değişikliğe gidilmiştir.
3
Görevlendirilen kişileri eşleştir
Kuzey Cephesi'ne İsmet Bey (İnönü), Güney Cephesi'ne Refet Bey (Bele) atandı.
Komuta birliği ve düzenli orduya geçiş bu atamalarla somutlaşmıştır.

Key Concept

Düzenli Orduya Geçiş Süreci ve Komuta Yapılanması

Hints

1
Gediz yenilgisinden sonra cephe komutanı Ali Fuat Paşa görevinden alınarak Moskova Büyükelçiliği'ne gönderilmiştir.
2
Ali Fuat Paşa'nın yerine tek bir kişi değil, cephe ikiye bölünerek iki farklı komutan atanmıştır.
3
Atanan isimlerden biri daha sonra I. ve II. İnönü zaferlerini kazanacak olan İsmet Bey'dir.

Practice More

İsmet ve Refet beylerin komutasındaki bu iki bölümün daha sonra ne zaman ve hangi gelişme üzerine tek bir çatı altında birleştirildiğini inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Question 315Question

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda Türk ordusunun yenilgi alarak Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi üzerine TBMM'de sert tartışmalar yaşanmış ve meclisin Kayseri'ye taşınması gündeme gelmiştir. Bu bunalımı aşmak ve ordunun ihtiyaçlarını hızlıca karşılamak amacıyla, meclisin yasama ve yürütme yetkilerini üç ay süreyle Mustafa Kemal Paşa'ya devreden yasal düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Başkomutanlık Kanunu

Answer

Başkomutanlık Kanunu
Kütahya-Eskişehir Savaşları'ndaki mağlubiyet sonrası ordunun ihtiyaçlarını hızla gidermek ve komuta birliğini sağlamak amacıyla Başkomutanlık Kanunu çıkarılmıştır. Bu kanunla Mustafa Kemal Paşa'ya TBMM'nin yasama ve yürütme yetkileri üç ay süreyle devredilmiştir. Ayrıca savaşın devam ettiği zorlu günlerde eğitimden ödün verilmemiş ve Ankara'da Maarif Kongresi de toplanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Kütahya-Eskişehir Savaşları sonrası mecliste oluşan siyasi durumu analiz etmek.
Ordunun Sakarya'nın doğusuna çekilmesiyle mecliste ciddi bir güven bunalımı ve Kayseri'ye taşınma tartışmaları başladığı görülür.
Yenilgi sonrası hızlı karar alma ihtiyacı doğmuştur.
2
Mustafa Kemal Paşa'nın ordunun başına geçme şartını değerlendirmek.
Mustafa Kemal Paşa, yetkileri hızlı kullanabilmek için meclisin yetkilerinin kendisine devredilmesini talep etmiştir.
Demokratik süreçlerin savaş sırasında karar almayı yavaşlatması engellenmek istenmiştir.
3
5 Ağustos 1921 tarihinde kabul edilen kanunu belirlemek.
Bu yetki devrini sağlayan düzenleme Başkomutanlık Kanunu'dur.
Mustafa Kemal bu kanunla üç ay süreyle yasama ve yürütme yetkilerini TBMM adına kullanma hakkı kazanmıştır.

Key Concept

Başkomutanlık Kanunu ve Meclis Yetkilerinin Devri

Hints

1
Bu düzenleme, meclisin yetkilerini tek bir kişiye devrederek savaş sırasında hızlı karar almayı amaçlamıştır.

Practice More

Başkomutanlık Kanunu ile Tekalif-i Milliye Emirleri arasındaki hiyerarşik farkı inceleyerek pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 316Question

Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde Avrupalı devletler, azınlık haklarını bahane ederek sık sık devletin iç işlerine müdahale etmiş ve bu durum egemenlik haklarını zedelemiştir.

Lozan Barış Antlaşması’nda bu müdahalelerin önünü kesmek ve tam bağımsızlığı sağlamak amacıyla azınlıklar konusunda alınan temel karar aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Azınlıkların tümünün Türk vatandaşı sayılarak Türk kanunlarına tabi olması

Answer

Azınlıkların tümünün Türk vatandaşı sayılarak Türk kanunlarına tabi olması kararı ile azınlık sorunu bir iç mesele haline getirilmiş ve dış müdahale zemini yok edilmiştir.
Doğru cevap olan ifade, Lozan Antlaşması'nın en temel başarılarından biridir. Azınlıkların 'ayrıcalıklı tebaa' statüsünden 'eşit vatandaş' statüsüne geçirilmesi, Avrupalı devletlerin 19. yüzyıl boyunca kullandığı 'koruyuculuk' (himaye) hakkını tamamen geçersiz kılmıştır. Bu sayede Türkiye, kendi sınırları içindeki tüm bireyler üzerinde tam egemenlik kurmuş ve hukuk birliğini sağlamıştır.

Step-by-Step Solution

1
Sorunun kökünde belirtilen Osmanlı dönemindeki temel problemi analiz et.
Avrupalı devletlerin azınlıkları bahane ederek iç işlerine karışması egemenliği zayıflatmıştır.
Müdahalelerin hukuki dayanağını ortadan kaldıracak bir çözüm gerekmektedir.
2
Lozan'ın temel prensibi olan 'Tam Bağımsızlık' ve 'Eşitlik' ilkelerini hatırla.
Tüm azınlıkların yabancı birer unsur değil, Türk vatandaşı kabul edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılır.
Vatandaşlık statüsü, dış devletlerin müdahale yetkisini hukuken sona erdirir.
3
Seçenekler arasından hukuk birliğini ve vatandaşlık eşitliğini sağlayan maddeyi bul.
Tüm azınlıkların Türk vatandaşı sayılarak Türk hukukuna bağlanması maddesi doğru çözümdür.
Bu madde ile azınlıklar, Avrupa hukukunun değil Türk hukukunun koruması altına girmiştir.

Key Concept

Milli Egemenlik ve Vatandaşlık Eşitliği

Hints

1
Avrupa devletlerinin müdahalesini engellemek için azınlıkları dışarıya bağlı olmaktan kurtarmak gerekir.
2
Eğer herkes aynı kanunlara tabi ve aynı devletin vatandaşı olursa, dış güçlerin 'bizim soydaşımızı koruyoruz' deme şansı kalmaz.
3
Lozan'da 'Eşit Vatandaşlık' ilkesi benimsenerek hukuk birliği sağlanmıştır.

Practice More

Lozan'da yabancı okulların Türk kanunlarına tabi tutulması kararının bu soruyla benzerliklerini inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 317Question

I. İnönü Muharebesi’nin kazanılması, TBMM Hükümeti’nin hem halk nezdindeki otoritesini güçlendirmiş hem de uluslararası alanda diplomatik başarılar kazanmasını sağlamıştır. Bu süreçte yaşanan gelişmeler öğrenci dostu bir yaklaşımla 'TALİM' koduyla sembolize edilmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi I. İnönü Savaşı’nın sonuçları arasında yer alan ulusal (iç siyasi) bir gelişmedir?

Show answer & explanation

Answer: İstiklal Marşı'nın milli marş olarak kabul edilmesi

Answer

İstiklal Marşı'nın milli marş olarak kabul edilmesi, I. İnönü Savaşı'nın ulusal (iç) sonuçlarından biridir.
İstiklal Marşı'nın kabulü, 12 Mart 1921'de TBMM tarafından gerçekleştirilen, Türk milletinin bağımsızlık azmini yansıtan ve tamamen iç egemenlik/kültür alanıyla ilgili ulusal bir gelişmedir.

Step-by-Step Solution

1
I. İnönü Savaşı sonuçlarını 'TALİM' şifresiyle listeleyin.
T: Teşkilat-ı Esasiye, A: Afgan Dostluk, L: Londra Konferansı, İ: İstiklal Marşı, M: Moskova Antlaşması.
Konuyu hatırlamak için en etkili bellek destekleyici yöntemdir.
2
Sonuçları 'Ulusal' (meclis içi/ülke içi) ve 'Uluslararası' (başka devletlerle) olarak sınıflandırın.
Ulusal: Teşkilat-ı Esasiye ve İstiklal Marşı. Uluslararası: Afgan Dostluk, Londra Konferansı ve Moskova Antlaşması.
Soru kökündeki 'ulusal' kriterine odaklanmak için gereklidir.

Key Concept

TALİM Mnemoniği ve Sonuçların Sınıflandırılması

Hints

1
Bir gelişmenin ulusal olması için sadece kendi ülkemizi ve meclisimizi ilgilendirmesi gerekir.
2
TALİM şifresindeki 'T' ve 'İ' harfleri iç (ulusal) gelişmeleri, 'A', 'L' ve 'M' harfleri ise dış (uluslararası) gelişmeleri temsil eder.
3
12 Mart 1921 tarihinde meclis kürsüsünde okunan bağımsızlık sembolümüzü hatırlayın.

Practice More

Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun (1921 Anayasası) hangi maddelerinin egemenlikle ilgili olduğunu inceleyerek ulusal niteliğini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 318Question

Doğu Cephesi'nde Kazım Karabekir komutasındaki 15.15. Kolordu'nun Ermeni güçlerine karşı kazandığı askeri başarının ardından imzalanan Gümrü Antlaşması'nın; Ermenistan'ın Misak-ı Milli'yi tanıması ve TBMM'nin geçersiz saydığı antlaşmaları (Sevr gibi) kendisinin de tanımayacağını kabul etmesi gibi hükümleri bulunmaktadır.

Buna göre Gümrü Antlaşması'nın TBMM Hükümeti açısından en önemli diplomatik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: TBMM'nin uluslararası alanda kazandığı ilk siyasi başarı olması

Answer

Gümrü Antlaşması, TBMM'nin uluslararası alanda kazandığı ilk siyasi başarıdır.
Doğu Cephesi'ndeki askeri galibiyetin ardından 33 Aralık 19201920'de imzalanan Gümrü Antlaşması, TBMM'nin hukuksal varlığını ve Misak-ı Milli'yi tanıyan ilk uluslararası belgedir. Bu durum, TBMM'nin dış dünyada kazandığı ilk siyasi başarı olarak tarihe geçmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Doğu Cephesi'ndeki askeri durumu analiz etme.
Kazım Karabekir komutasındaki 15.15. Kolordu, Ermenileri yenilgiye uğratmıştır.
Askeri zaferler, diplomatik başarıların ön koşuludur.
2
Antlaşmanın maddelerini değerlendirme.
Ermenistan'ın Sevr'i reddetmesi ve TBMM'yi tanıması.
Bir devletin TBMM'yi hukuken tanıması, uluslararası meşruiyet sağlar.
3
Kronolojik ve siyasi önemini belirleme.
Bu olay, TBMM'nin dış politikadaki ilk başarısıdır.
Daha önceki diplomatik girişimler (Londra gibi) henüz sonuçlanmamışken Gümrü ile ilk somut başarı elde edilmiştir.

Key Concept

Gümrü Antlaşması'nın TBMM'nin İlk Siyasi Zaferi Olması

Hints

1
Bu antlaşmanın TBMM tarihi açısından bir 'ilk' olduğunu düşünün.
2
Ermenistan'ın TBMM'yi tanıyan ilk devlet olması, uluslararası alandaki önceliği belirler.
3
Askeri bir başarının (Doğu Cephesi) sonucunda imzalanan bu ilk diplomatik belgeye 'ilk siyasi zafer' denir.

Practice More

Gümrü Antlaşması ile Batı Cephesi arasındaki askeri kaynak aktarımı ilişkisini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 319Question

Milli Mücadele Dönemi’nde Güney Cephesi’nde Sütçü İmam (Maraş), Şahin Bey (Antep) ve Ali Saip Bey (Urfa) gibi yerel kahramanların öncülüğünde yürütülen halk direnişinin askeri ve diplomatik süreci dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu sürece dair yanlış bir bilgidir?

Show answer & explanation

Answer: Doğu Cephesi’ndeki Ermeni tehdidini kesin olarak sonlandıran Gümrü Antlaşması, aynı zamanda Güney Cephesi'nin de hukuken kapanmasını ve Fransızların bölgeden çekilmesini sağlayan temel belgedir.

Answer

Doğu Cephesi'ni kapatan Gümrü Antlaşması'nın Güney Cephesi'nin kapanmasında temel hukuki dayanak olduğu bilgisi yanlıştır; bu cephe Sakarya Savaşı sonrası imzalanan Ankara Antlaşması ile kapanmıştır.
Doğu Cephesi’ni kapatan Gümrü Antlaşması (19201920), sadece Ermenistan ile olan savaşı bitirmiştir. Güney Cephesi ise Sakarya Meydan Muharebesi’nden sonra Fransızlarla imzalanan 19211921 Ankara Antlaşması ile resmen kapanmıştır. Bu nedenle Gümrü Antlaşması'nın Güney Cephesi'ni kapattığı bilgisi tarihsel olarak yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Güney Cephesi'ndeki direnişin aktörlerini belirle.
Sütçü İmam, Şahin Bey ve Ali Saip Bey liderliğinde Kuva-yi Milliye (milis) güçleri Fransız ve Ermeni lejyonerlerine karşı savaşmıştır.
Cephenin askeri yapısını ve düşman unsurlarını doğrulamak için.
2
Cephenin askeri karakteristiğini incele.
Bu cephede düzenli ordu yoktu, savunma tamamen yerel halk direnişiyle yapıldı.
Batı ve Doğu cepheleri ile olan farkı anlamak için.
3
Cepheyi kapatan diplomatik gelişmeyi teyit et.
Güney Cephesi, Sakarya zaferinden sonra imzalanan 19211921 Ankara Antlaşması ile kapanmıştır.
Antlaşmaların ve cephelerin kronolojik eşleşmesini kontrol etmek için.
4
Gümrü Antlaşması'nın kapsamını değerlendir.
Gümrü Antlaşması (19201920), Ermenistan ile imzalanmış ve sadece Doğu Cephesi'ni kapatmıştır.
Hatalı olan 'Gümrü Antlaşması Güney Cephesi'ni kapattı' bilgisini elemek için.

Key Concept

Milli Mücadele Cepheleri ve Kapanış Antlaşmaları Arasındaki Farklar

Hints

1
Güney Cephesi'nde hangi İtilaf devleti ile savaşıldığını ve o devletle hangi antlaşmanın yapıldığını hatırlayın.
2
Ermenilerle imzalanan Gümrü Antlaşması'nın hangi coğrafi bölgeyi kapsadığını düşünün.
3
Gümrü Doğu sınırını belirlerken; Maraş, Antep ve Urfa'nın kaderi Sakarya Meydan Muharebesi sonrası belirlenmiştir.

Practice More

Maraş, Antep ve Urfa şehirlerine verilen unvanların (Gazi, Kahraman, Şanlı) kronolojik sırasını inceleyerek direnişin toplum üzerindeki etkisini pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 320Question

Milli Mücadele Dönemi'nde Batı Cephesi'nde görev yapan Kuva-yı Milliye birliklerinin kaldırılarak yerine TBMM tarafından düzenli ordunun kurulmasına karar verilmesinde etkili olan en temel askerî gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Kuva-yı Milliye birliklerinin Yunan ilerleyişini kesin olarak durdurmada yetersiz kalması

Answer

Kuva-yı Milliye birliklerinin Yunan ilerleyişini kesin olarak durdurmada yetersiz kalması düzenli ordunun kurulmasının temel gerekçesidir.
Doğru cevap olan ifade, düzenli ordunun kurulmasındaki askeri zorunluluğu açıklar. Kuva-yı Milliye birlikleri bölgesel direniş ve zaman kazanma açısından faydalı olsalar da, ağır silahlardan yoksun olmaları ve disiplinsiz hareket etmeleri nedeniyle tam teşekküllü Yunan ordusuna karşı kesin bir zafer kazanamamışlardır.

Step-by-Step Solution

1
Kuva-yı Milliye'nin yapısını değerlendir.
Gönüllü halk güçlerinden oluşan, disiplinden yoksun ve bölgesel amaçlı birlikler oldukları tespit edilir.
Birliklerin neden yetersiz kaldığını anlamak için yapısal özelliklerini bilmek gerekir.
2
Askeri gelişmeleri ve Gediz Taarruzu'nu hatırla.
Ekim 19201920'deki Gediz Taarruzu'nda Kuva-yı Milliye birliklerinin başarısız olması, Yunan ordusunu durduramayacaklarını kanıtlamıştır.
Teorik kararın eyleme dökülmesine neden olan somut askeri başarısızlığı belirlemek gerekir.
3
TBMM'nin merkezi otorite amacını göz önünde bulundur.
Merkezi bir komuta zinciri ve profesyonel bir ordu olmadan nihai zaferin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılır.
Kararın en temel askeri gerekçesini netleştirmek için.

Key Concept

Kuva-yı Milliye'den Düzenli Orduya Geçiş Nedenleri

Hints

1
Kuva-yı Milliye'nin disiplinli bir düşman ordusu karşısındaki başarısını veya başarısızlığını düşünün.

Practice More

Düzenli ordunun kurulmasından sonra kazanılan ilk askeri başarıyı araştırabilirsiniz.
Estimated Time:45s
PreviousPage 16 / 32Next
Milli Mücadele Muharebeler Dönemi — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 16 | Examkin