Milli Mücadele Muharebeler Dönemi

Milli Mücadele Dönemi’nde Güney Cephesi’nde sergilenen direnişin kronolojik seyri ve siyasi sonuçları tetkik edildiğinde; Maraş, Urfa ve Antep’in işgalden arındırılma süreçlerine dair aşağıdaki çıkarımlardan hangisi, bölgedeki mücadelenin TBMM’nin kurumsallaşma evresi ve askeri stratejisiyle olan ilişkisini doğru bir şekilde yansıtmaktadır?

Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi, Milli Mücadele’nin askeri safhasını zaferle taçlandırırken Türk diplomasisinin elini güçlendirmiş ve bölgedeki siyasi dengeleri kökten değiştirmiştir. $26$ Ağustos $1922$’de başlayıp $9$ Eylül’de İzmir’in kurtuluşuyla sonuçlanan bu askeri harekat ve sonrasındaki gelişmelere dair aşağıdaki bilgilerden hangisi tarihsel olarak yanlıştır?

Milli Mücadele Dönemi’nde, Gediz Taarruzu’nun ardından Batı Cephesi Komutanlığı’nın kuzey ve güney olmak üzere ikiye ayrılması; Kuva-yı Milliye’den düzenli orduya geçiş sürecini hızlandıran kritik bir gelişmedir. Bu süreçte yaşanan kurumsallaşma çabaları, karşılaşılan dirençler ve askeri zaferlerin siyasi sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi düzenli ordunun kuruluş süreci veya bu sürecin sonuçlarıyla ilgili doğru bir bilgi değildir?

Milli Mücadele Dönemi'nde Kazım Karabekir komutasındaki $15.$ Kolordu'nun Doğu Cephesi'nde Ermeni kuvvetlerine karşı kazandığı askeri zafer, TBMM Hükümeti'nin dış politikadaki gücünü artırmıştır. $3$ Aralık $1920$ tarihinde imzalanan Gümrü Antlaşması'nın TBMM açısından taşıdığı öncelikli diplomatik önem aşağıdakilerden hangisidir?

II. İnönü Muharebesi'nin zaferle sonuçlanması üzerine Mustafa Kemal Paşa, Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'ya gönderdiği tebrik telgrafında; "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz." demiştir. Bu zafer, sadece bir askerî başarı değil, aynı zamanda İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarını derinleştiren diplomatik bir dönüm noktası olmuştur.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi, II. İnönü Zaferi'nin ardından İtilaf Devletleri bloğunda yaşanan çözülmeyi doğrudan kanıtlayan bir gelişmedir?

Mudanya Mütarekesi görüşmelerinde İsmet Paşa, Batı Cephesi’ndeki askerî başarıların verdiği diplomatik güçle masaya oturmuştur. Görüşmeler sırasında özellikle Doğu Trakya'nın boşaltılması ve İstanbul'un idaresi konusunda çetin tartışmalar yaşanmıştır. Müzakere sürecinde ilginç bir detay olarak, savaşılan asıl güç olan Yunanistan’ın temsilcileri Mudanya kasabasında bir gemide bekletilmiş ve kararları İngiltere aracılığıyla takip etmişlerdir.

Bu bilgilere dayanarak Mudanya Ateşkes Antlaşması hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Batı Cephesi'nde kazanılan $I.$ İnönü Zaferi'nden sonra meydana gelen bazı siyasi gelişmeler şunlardır:

$I.$ Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun kabul edilmesi
$II.$ Afganistan ile Dostluk Antlaşması’nın imzalanması
$III.$ İstiklal Marşı’nın milli marş olarak kabul edilmesi
$IV.$ Moskova Antlaşması’nın imzalanması

Bu gelişmelerden hangileri, TBMM Hükümeti'nin diplomatik alanda diğer devletler tarafından resmen tanındığına ve uluslararası meşruiyetinin arttığına doğrudan kanıt oluşturur?

Büyük Taarruz'un zaferle sonuçlanmasının ardından Türk ordusunun İzmir'den Boğazlar ve İstanbul üzerine yönelmesi, İngiltere ile Türkiye'yi savaşın eşiğine getirmiştir. Tarihe "Çanakkale Olayı" (Chanak Crisis) olarak geçen bu krizin diplomatik yollarla aşılmasında ve Mudanya Ateşkes Antlaşması'na giden sürecin önünün açılmasında;

$I.$ Kanada ve Avustralya gibi İngiliz dominyonlarının, İngiliz hükümetinin yeni bir savaş çağrısını ve asker gönderme talebini reddetmesi,
$II.$ Fransa ve İtalya'nın tarafsız bölgedeki birliklerini çekerek İngiltere'yi askeri ve siyasi açıdan yalnız bırakması,
$III.$ Sovyet Rusya'nın, Türkiye'nin Boğazlar ve İstanbul üzerindeki haklarını gerekirse askeri yollarla destekleyeceğini deklare etmesi

gelişmelerinden hangileri belirleyici bir rol oynamıştır?

Milli Mücadele'nin askeri safhasında kazanılan ilk büyük başarı olan Doğu Cephesi galibiyeti sonrasında Ermenistan ile $3$ Aralık $1920$ tarihinde Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Ermenistan; Sevr Antlaşması'nı tanımadığını, Türkiye aleyhindeki tüm iddialarından vazgeçtiğini ve Misak-ı Milli'nin bir kısmını kabul ettiğini resmen beyan etmiştir.

Gümrü Antlaşması'nın Milli Mücadele tarihindeki yeri ve sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Milli Mücadele yıllarında Doğu Cephesi'nde Ermenilere karşı kazanılan askeri zafer, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) varlığını uluslararası alanda resmen kabul ettiren ilk siyasi başarının kapısını aralamıştır. Bu askeri harekatı gerçekleştiren komutan ve sonucunda imzalanan antlaşma aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Mustafa Kemal Paşa'nın "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır." emriyle dünya askerlik literatürüne yeni bir strateji kazandırdığı ve tarihimizde çok sayıda subay kaybı yaşandığı için "Melhame-i Kübra" (Büyük Kıyım) olarak adlandırdığı Sakarya Meydan Muharebesi'nin diplomatik sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Birinci İnönü Muharebesi'nin kazanılmasının ardından yaşanan siyasi gelişmeler, yeni Türk Devleti'nin hem iç yapılanmasını (ulusal) hem de dış dünyadaki konumunu (uluslararası) etkilemiştir. Bu gelişmelerin niteliğine göre yapılan sınıflandırmalar öğrencinin konuyu kavramasında önemli bir yer tutar.

Buna göre, aşağıdakilerin hangisinde Birinci İnönü Zaferi sonrası yaşanan olay ve bu olayın niteliğiyle ilgili yapılan eşleştirme yanlıştır?

II. İnönü Savaşı’nın kazanılmasının ardından Mustafa Kemal Paşa, Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa’ya gönderdiği tebrik telgrafında; "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz." demiştir. Bu askeri başarının ardından İtilaf Devletleri bloğunda yaşanan diplomatik çözülme ve tutum değişiklikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu sürecin doğrudan bir göstergesi olarak kabul edilemez?

Batı Cephesi'nde Kuva-yı Milliye birliklerinin disiplin sorunları yaşaması, halktan zorla yardım toplaması ve Yunan ilerleyişini kesin olarak durduramaması gibi nedenlerle TBMM tarafından düzenli ordunun kurulması kararlaştırılmıştır. Bu ordunun ilk büyük başarısı olan I. İnönü Muharebesi'nin ardından yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi, bu zaferin "uluslararası" (dış politika) sonuçları arasında gösterilemez?

Millî Mücadele’nin Batı Cephesi'nde kazanılan II. İnönü Zaferi’nin ardından Mustafa Kemal Paşa’nın İsmet Paşa'ya gönderdiği telgrafta yer alan "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz." ifadesi, kazanılan başarının hem psikolojik hem de siyasi önemini vurgulamıştır. Bu askeri zafer, uluslararası alanda İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının belirginleşmesine de zemin hazırlamıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi II. İnönü Savaşı’nın ardından İtilaf Devletleri bloğundaki bu çözülmeyi kanıtlayan diplomatik gelişmelerden biridir?

Sakarya Meydan Muharebesi, Mustafa Kemal Paşa'nın "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır." emriyle Türk ordusunun $1683$ II. Viyana Kuşatması'ndan beri süregelen savunma psikolojisini kırdığı ve stratejik dengeleri değiştirdiği bir dönüm noktasıdır. Bu zaferin ardından yaşanan askeri, siyasi ve diplomatik gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde; Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonuçlarına dair yapılabilecek aşağıdaki yorumlardan hangisi gerçeği yansıtmamaktadır?

Büyük Taarruz'un ardından Batı Anadolu'nun Yunan işgalinden kurtarılmasıyla İtilaf Devletleri'nin çağrısı üzerine toplanan Mudanya Konferansı, Millî Mücadele'nin askerî başarısını diplomatik bir zaferle taçlandırmıştır. 11 Ekim 1922'de imzalanan bu antlaşmanın içeriği, katılımcıları ve sonuçları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Mudanya Ateşkes Antlaşması için söylenemez?

$3$ Aralık $1920$ tarihinde TBMM Hükümeti ile Ermenistan arasında imzalanan Gümrü Antlaşması'nda yer alan "Ermenistan Hükümeti, Türkiye tarafından kabul edilmeyen hiçbir antlaşmayı tanımayacaktır." hükmü, Milli Mücadele'nin diplomatik seyri açısından stratejik bir dönüm noktasıdır. Bu maddenin içeriği ve TBMM'nin o dönemdeki uluslararası konumu birlikte değerlendirildiğinde, ulaşılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda alınan yenilginin ardından ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi, TBMM'de 'ordu nereye gidiyor, millet nereye götürülüyor?' şeklinde sert tartışmalara ve moral bozukluğuna yol açmıştır. Bu bunalımlı süreçte Mustafa Kemal Paşa, sorumluluğu üzerine alarak Meclis'in yetkilerini şahsında toplama şartıyla Başkomutanlık görevini kabul etmiştir. Meclis, 'demokratik teamüllere ve güçler ayrılığı ilkesine' aykırı olmasına rağmen yasama ve yürütme yetkilerini üç ay süreyle Mustafa Kemal Paşa'ya devreden Başkomutanlık Kanunu'nu onaylamıştır.

TBMM'nin kendi yetkilerini bu şekilde devretmesini zorunlu kılan temel gerekçe aşağıdakilerden hangisidir?

Mustafa Kemal Paşa, II. İnönü Muharebesi'nin kazanılmasının ardından Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'ya gönderdiği tebrik telgrafında; "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz." diyerek elde edilen başarının Türk milletinin üzerindeki karamsarlığı dağıttığını vurgulamıştır. Askerî bir başarı olan bu zafer, aynı zamanda İtilaf Devletleri bloğunda ilk ciddi sarsıntıların yaşanmasına da ortam hazırlamıştır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi II. İnönü Savaşı’nın kazanılmasının ardından İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının derinleştiğini gösteren en somut diplomatik gelişmedir?