Milli Mücadele Muharebeler Dönemi

623 questions

Question 41Question →

Millî Mücadele'nin askerî safhasını başarıyla sonlandıran Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin ardından yaşanan askerî ve siyasi gelişmelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Show answer & explanation

Answer: Fevzi Çakmak Paşa’nın cephedeki üstün hizmetlerinden dolayı 'Mareşallik' rütbesine terfi ettirilmesi

Answer

Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin kazanılması sonucunda Fevzi Çakmak Paşa, Mustafa Kemal Paşa'nın teklifiyle 31 Ağustos 1922'de Mareşallik (Müşirlik) rütbesine terfi ettirilmiştir.
Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin zaferle sonuçlanmasının ardından, cephede gösterdiği olağanüstü yönetim ve başarılar nedeniyle Mustafa Kemal Paşa'nın önerisiyle Fevzi Çakmak Paşa'ya 31 Ağustos 1922'de 'Mareşal' rütbesi verilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Muharebe zaman çizelgesini belirle
Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922'de başlamış, 30 Ağustos'ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile zafer kesinleşmiştir.
Hangi gelişmenin hangi savaşın sonucu olduğunu anlamak için kronoloji kritiktir.
2
Askerî rütbe ve unvanları kontrol et
Mustafa Kemal Paşa Sakarya'dan sonra (1921), Fevzi Çakmak Paşa ise Büyük Taarruz'dan sonra (1922) Mareşal olmuştur.
Sıkça karıştırılan iki önemli tarihsel rütbe değişimini ayırt etmek gerekir.
3
Siyasi sonuçları değerlendir
Büyük Taarruz sonrası Anadolu işgalden temizlenmiş ve Mudanya Ateşkesi imzalanmıştır.
Diplomatik sürecin nasıl başladığını belirlemek için savaşın doğrudan sonucunu tespit et.

Key Concept

Büyük Taarruz'un askerî sonuçları ve rütbe değişiklikleri

Practice More

Sakarya Meydan Muharebesi ile Büyük Taarruz'un sonuçlarını bir tablo üzerinden karşılaştırmak, KPSS'de sıkça sorulan bu ayrımı pekiştirecektir.
Estimated Time:1m 15s
Question 42Question →

II. İnönü Savaşı'nın kazanılmasıyla birlikte İtilaf Devletleri arasındaki birlik sarsılmış, TBMM Hükümeti'nin hem içerde hem de dışarda saygınlığı artmıştır. Bu askeri başarının ardından İtilaf bloğunda yaşanan ilk ciddi görüş ayrılığını ve çözülme sürecinin başladığını kanıtlayan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: İtalya'nın Anadolu'da işgal ettiği yerlerden çekilmeye başlaması

Answer

İtalya'nın Anadolu'da işgal ettiği yerlerden çekilmeye başlaması
II. İnönü Savaşı'nın kazanılması, İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarını derinleştirmiştir. Özellikle İtalya'nın Anadolu'da işgal ettiği Muğla ve Antalya çevresinden çekilmeye başlaması, İtilaf bloğundaki çözülmenin ve Türk ordusunun gücünün kabul edilmesinin ilk somut kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
II. İnönü Savaşı'nın diplomatik sonuçlarını analiz et.
Savaşın kazanılması İtilaf Devletleri'nin Yunanistan'a olan güvenini sarsmış ve kendi aralarındaki birliğin bozulmasına yol açmıştır.
Askeri başarılar her zaman siyasi ve diplomatik sonuçlar doğurur.
2
İtilaf Devletleri'nin (İngiltere, Fransa, İtalya) savaşa tepkilerini değerlendir.
Fransa ateşkes arayışı için Ankara'ya temsilci göndermiş, İtalya ise Anadolu'dan çekilme kararı almıştır.
İtalya, başından beri İzmir'in Yunanistan'a verilmesinden dolayı küskün olduğu için Anadolu'daki varlığını sürdürmenin maliyetli olacağını görmüştür.
3
Diğer şıklardaki olayların zamanlamasını kontrol et.
Afganistan Antlaşması ve Londra Konferansı I. İnönü sonrasıdır; Gümrü Doğu Cephesi'dir; Tekalif-i Milliye ise Kütahya-Eskişehir sonrasıdır.
Kronolojik karıştırmaları önlemek için her savaşın sonucunu doğru dönemle eşleştirmek gerekir.

Key Concept

II. İnönü Savaşı'nın Siyasi Sonuçları ve İtilaf Bloğundaki Çatlak

Hints

1
İtilaf Devletleri arasındaki bloğun bozulması için içlerinden birinin işgalden vazgeçmesi gerekir.
2
İnönü Savaşları'ndan sonra ilk çekilme kararını veren devlet, İzmir'in Yunanlılara verilmesine kızan İtalya'dır.

Practice More

Mustafa Kemal'in II. İnönü zaferi sonrası İsmet Paşa'ya gönderdiği ünlü telgrafın içeriğini ve önemini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 43Question →

Kütahya-Eskişehir Savaşları sonucunda Türk ordusunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi TBMM'de büyük tartışmalara yol açmış, ordunun yönetimine dair güvensizlikler dile getirilmiş ve Meclis'in Kayseri'ye taşınması dahi gündeme gelmiştir. Bu kriz ortamında, karar alma sürecini hızlandırmak ve Meclis'in otoritesini tek elde toplayarak orduyu daha etkin yönetmek amacıyla atılan temel adım aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Mustafa Kemal Paşa'ya üç ay süreyle yasama ve yürütme yetkilerinin devredildiği Başkomutanlık Kanunu'nun kabul edilmesi

Answer

Mustafa Kemal Paşa'ya Meclis yetkilerinin devredildiği Başkomutanlık Kanunu'nun kabul edilmesi, kriz ortamında karar alma sürecini hızlandırmak için atılan adımdır.
Kütahya-Eskişehir Savaşları'ndaki yenilgi sonrası ortaya çıkan olağanüstü durumu yönetmek ve askeri operasyonları hızlandırmak için Meclis, demokratik teamülleri bir kenara bırakarak yasama ve yürütme yetkilerini üç ay süreyle Mustafa Kemal Paşa'ya devretmiştir. Bu durum Başkomutanlık Kanunu ile resmileşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Kütahya-Eskişehir Savaşları'nın sonucunu analiz et.
Türk ordusu yenilerek Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmiştir; bu durum Meclis'te siyasi bir krize yol açmıştır.
Yenilgi, orduya ve yönetime olan güvenin sarsılmasına neden olmuştur.
2
Krizin çözümüne yönelik atılan hukuki adımı belirle.
5 Ağustos 1921'de Başkomutanlık Kanunu kabul edilmiştir.
Savaş koşullarında Meclis'in yavaş işleyen yapısı yerine, Mustafa Kemal Paşa'nın hızlı kararlar alabilmesi hedeflenmiştir.

Key Concept

Başkomutanlık Kanunu ve Meclis Yetkilerinin Devri

Practice More

Başkomutanlık yetkisinin verilmesinden hemen sonra yayımlanan Tekalif-i Milliye Emirleri'nin ordunun hangi ihtiyaçlarını karşıladığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 44Question →

Mustafa Kemal Paşa'nın "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh, bütün vatandır." emrini verdiği ve "Melhame-i Kübra" (Büyük Kanlı Savaş) olarak nitelendirilen Sakarya Meydan Muharebesi'nin zaferle sonuçlanmasının ardından, 19 Eylül 1921 tarihinde TBMM tarafından Mustafa Kemal Paşa'ya verilen rütbe ve unvan aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Mareşal rütbesi - Gazi unvanı

Answer

Sakarya Meydan Muharebesi sonrasında Mustafa Kemal Paşa'ya Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı verilmiştir.
Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından TBMM, ordunun başkomutanı Mustafa Kemal Paşa'ya minnetini göstermek amacıyla 19 Eylül 1921'de Mareşal rütbesini ve Gazi unvanını vermiştir. Bu, Kurtuluş Savaşı sürecinde verilen en yüksek askeri payedir.

Step-by-Step Solution

1
Savaşın niteliğini ve önemini belirleme
Sakarya Meydan Muharebesi (Melhame-i Kübra), Türk ordusunun II. Viyana Kuşatması'ndan beri süren geri çekilişini durduran kritik bir zaferdir.
Savaşın büyüklüğü ve önemi, verilecek ödüllerin kapsamını belirler.
2
TBMM'nin yasama faaliyetini hatırlama
19 Eylül 1921'de çıkarılan bir kanunla zafer tescillenmiştir.
Resmi unvan ve rütbeler TBMM kararıyla yasallaşır.
3
Verilen rütbe ve unvanı eşleştirme
Mustafa Kemal Paşa'ya askeri başarısından dolayı Mareşallik rütbesi ve Gazilik unvanı verilmiştir.
Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonuçlarını diğer savaş sonuçlarından ayırmak gerekir.

Key Concept

Sakarya Meydan Muharebesi'nin askeri ve siyasi sonuçları

Practice More

Sakarya Savaşı'nın siyasi sonuçları olan Kars ve Ankara Antlaşmalarını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:45s
Question 45Question →

Milli Mücadele yıllarında Güney Cephesi’nde Maraş, Antep ve Urfa şehirlerinde halk; düzenli ordu yardımı almaksızın Fransız işgalcilerine ve Ermeni çetelerine karşı destansı bir direniş sergilemiştir. Gösterilen bu üstün başarılar nedeniyle TBMM tarafından bu illerimize sırasıyla 'Kahraman', 'Gazi' ve 'Şanlı' unvanları verilmiştir. Bu cephedeki askeri mücadeleyi resmen sonlandıran ve Fransa’nın Anadolu’yu tahliye etmesini sağlayan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 1921 Ankara Antlaşması

Answer

1921 Ankara Antlaşması
Güney Cephesi, Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından Fransa ile imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile resmen kapanmıştır. Bu antlaşma ile Fransa, Misak-ı Milli'yi tanıyan ilk İtilaf Devleti olmuş ve Anadolu'daki işgal bölgelerini boşaltmayı kabul etmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Güney Cephesi'nin temel mücadele karakterini analiz edin.
Bu cephede düzenli ordu yerine Sütçü İmam, Şahin Bey gibi isimlerin önderliğindeki halk direnişi (Kuvayı Milliye) etkili olmuştur.
Soruda belirtilen Maraş, Antep ve Urfa direnişlerinin niteliğini anlamak için gereklidir.
2
Cephedeki askeri başarıların diplomatik sonuçla eşleşmesini sağlayın.
Batı Cephesi'ndeki Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılması, Fransa'nın barış masasına oturmasını sağlamıştır.
Askeri başarıların diplomatik zaferlere zemin hazırladığı ilkesinden hareket edilir.
3
Fransa ile imzalanan ve cepheyi kapatan belgeyi belirleyin.
20 Ekim 1921 tarihli Ankara Antlaşması ile Fransa TBMM'yi resmen tanımış, Hatay hariç Güney sınırımız çizilmiştir.
Güney Cephesi'ni resmen kapatan gelişme bu antlaşmadır.

Key Concept

Güney Cephesi'nin kapanması ve 1921 Ankara Antlaşması

Practice More

Güney Cephesi'nde Hatay'ın Misak-ı Milli dışında kalmasının sebeplerini ve Hatay'ın anavatana katılma sürecini inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:50s
Question 46Question →

Türk tarihinde 'kesin sonuçlu' bir askerî darbe olarak nitelendirilen Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi, Millî Mücadele'nin silahlı safhasını Türk ordusunun zaferiyle taçlandırmıştır. Bu zaferin kazanılmasıyla birlikte hem yurt içinde hem de uluslararası alanda yaşanan gelişmeler değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan ile Kars Antlaşması imzalanarak doğu sınırı kesin olarak çizilmiştir.

Answer

Doğu sınırlarımızı kesinleştiren Kars Antlaşması, Büyük Taarruz'un değil, 1921 yılındaki Sakarya Meydan Muharebesi'nin bir sonucudur.
Kars Antlaşması, 13 Ekim 1921 tarihinde, Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasından sonra imzalanmıştır. Büyük Taarruz (1922) sonrasında ise askerî safha tamamlanmış, Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalanmış ve Fevzi Çakmak Mareşallik rütbesini almıştır. Dolayısıyla Kars Antlaşması bu döneme ait bir sonuç değildir.

Step-by-Step Solution

1
Muharebenin tarihini belirleme
Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922'de başlamış ve zafer Eylül 1922'de kesinleşmiştir.
Soruda istenen sonuçların bu tarihten sonra gerçekleşmiş olması gerekir.
2
Antlaşmaların kronolojik kontrolünü yapma
Kars Antlaşması 13 Ekim 1921 tarihinde imzalanmıştır.
1921 yılındaki gelişmeler Sakarya Savaşı'nın sonuçlarıdır, 1922 zaferinin sonucu değildir.

Key Concept

Büyük Taarruz'un Siyasi ve Diplomatik Sonuçları

Practice More

Büyük Taarruz sonrasında yaşanan Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın maddelerini ve diplomatik önemini gözden geçirebilirsin.
Estimated Time:1m 0s
Question 47Question →

Batı Cephesi'nde kazanılan II. İnönü Savaşı'nın ardından Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa'ya çektiği tebrik telgrafında; "Siz orada sadece düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz." demiştir. Bu zaferin ardından yaşanan diplomatik gelişmeler, İtilaf Devletleri arasındaki görüş birliğinin bozulmaya başladığını ve Anadolu'daki Türk varlığının askeri yollarla yok edilemeyeceğinin anlaşıldığını kanıtlar niteliktedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi II. İnönü Savaşı’nın kazanılmasından sonra İtilaf Devletleri bloğunda çatlaklar oluşmaya başladığının doğrudan bir kanıtı olarak gösterilebilir?

Show answer & explanation

Answer: İtalya'nın Anadolu'da işgal ettiği topraklardan çekilmeye başlaması

Answer

İtalya'nın Anadolu'da işgal ettiği topraklardan çekilmeye başlaması
Doğru cevap olan ifade, II. İnönü Savaşı'nın kazanılmasıyla İtilaf Devletleri'nin (İngiltere, Fransa, İtalya) Türk ordusunun gücünü kabul etmeye başladığını gösterir. İtalya'nın Anadolu'dan çekilme kararı alması ve Fransa'nın TBMM ile görüşmek üzere Ankara'ya temsilci göndermesi, bu blokta çatlaklar oluştuğunun en net diplomatik kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
II. İnönü Savaşı'nın kronolojik yerini ve temel sonuçlarını belirle.
II. İnönü Savaşı, I. İnönü ile Kütahya-Eskişehir Savaşları arasındadır.
Savaşların sırasını bilmek, sonuçların birbiriyle karışmasını engeller.
2
Zaferin uluslararası (diplomatik) etkilerini analiz et.
İtalya çekilmeye başlamış, Fransa barış için temsilci (Franklin Bouillon) göndermiş, İngiltere Malta'daki bazı esirleri serbest bırakmıştır.
Soruda İtilaf bloğundaki çatlakların kanıtı istendiği için dış politikaya odaklanmak gerekir.
3
Seçeneklerdeki olayların hangi savaşa ait olduğunu karşılaştır.
İtalya'nın çekilme kararı II. İnönü'ye, diğerleri I. İnönü veya Sakarya'ya aittir.
Doğru sonucu yanlış olanlardan ayırt ederek cevaba ulaşılır.

Key Concept

II. İnönü Savaşı'nın Diplomatik Sonuçları

Hints

1
Mustafa Kemal'in 'Makus talihi yendiniz' dediği savaşı ve o savaştan sonra dış politikada yaşanan 'kopuşları' düşünün.
2
İtilaf Devletleri'nden hangisi Anadolu'dan ilk kez çekilme kararı alarak birliğini bozmuştur?
3
I. İnönü sonuçlarını 'TALİM' koduyla (Teşkilat-ı Esasiye, Afganistan Dostluk, Londra Konferansı, İstiklal Marşı, Moskova Antlaşması) hatırlayarak bu seçenekleri eleyebilirsiniz.

Practice More

I. İnönü ve II. İnönü savaşlarının ortak sonuçlarını (Halkın orduya güveni, TBMM'nin otoritesi vb.) gözden geçirmek konuyu pekiştirmenize yardımcı olur.
Estimated Time:1m 15s
Question 48Question →

Lozan Barış Konferansı görüşmelerinde Türk heyeti, kapitülasyonların kayıtsız şartsız kaldırılması konusunda tavizsiz bir tutum sergilemiştir. Ancak Batılı devletlerin yeni Türk adalet sisteminin işleyişine duyduğu tereddütleri gidermek adına, beş yıl süreyle sadece gözlemci ve danışman sıfatıyla görev yapacak yabancı hukuk müşavirlerinin istihdam edilmesini içeren bir adli beyannameyi kabul etmiştir.

Türk hükümetinin tam bağımsızlık ilkesinden ödün vermeden bu düzenlemeye onay vermesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: Ulusal egemenliğe zarar vermeyecek sembolik bir tavizle, kapitülasyonların kaldırılması sürecindeki diplomatik direnci kırmak

Answer

Türk hükümeti, kapitülasyonların kaldırılması konusundaki kesin kararlılığını korurken, süreci hızlandırmak ve Batılı devletlerin adli kaygılarını diplomatik bir manevrayla gidermek amacıyla sembolik bir taviz vermeyi tercih etmiştir.
Lozan görüşmelerinde Türk tarafı kapitülasyonların kaldırılmasından asla vazgeçmemiştir. Ancak Batı kamuoyundaki 'Türk yargısı taraflı davranabilir' algısını kırmak ve barış sürecini tıkayan bu argümanı çürütmek için, yetkisi olmayan yabancı müşavirlerin geçici istihdamına onay verilmiştir. Bu, bağımsızlıktan ödün vermek değil, büyük kazanımı (adli kapitülasyonların feshini) güvence altına almak için yapılmış taktiksel bir hamledir.

Step-by-Step Solution

1
Konferansın temel anlaşmazlık noktalarından biri olan kapitülasyonlar meselesini analiz etme.
Kapitülasyonların kaldırılması bağımsızlık için hayati, ancak Batılılar için bir direnç noktasıdır.
Türk heyetinin önceliklerini belirlemek için gereklidir.
2
Kabul edilen 'Adli Beyanname'nin içeriğini değerlendirme.
Müşavirlerin sadece danışman ve gözlemci olması, karar verme yetkilerinin bulunmaması.
Tavizin egemenlik haklarını doğrudan tehdit edip etmediğini anlamak için kritiktir.
3
Tavizin verilme gerekçesi ile genel strateji arasındaki bağı kurma.
Büyük hedefe (kapitülasyonların feshi) ulaşmak için küçük bir diplomatik esneklik gösterilmesi.
Politik kararın arkasındaki rasyonel nedeni ortaya koyar.

Key Concept

Lozan'da Adli Bağımsızlık ve Kapitülasyonların Kaldırılması Stratejisi
Estimated Time:1m 30s
Question 49Question →

Milli Mücadele Dönemi’nde Batı Cephesi'nde Yunan ilerleyişini durdurmak amacıyla görev yapan Kuva-yı Milliye birliklerinin kaldırılarak düzenli ordunun kurulmasına karar verilmesinde aşağıdakilerden hangisi bir gerekçe olarak gösterilemez?

Show answer & explanation

Answer: Güney Cephesi’nde Fransız birliklerine karşı yürütülen direnişin kesin zafere ulaşmış olması

Answer

Güney Cephesi’nde Fransız birliklerine karşı yürütülen direnişin kesin zafere ulaşmış olması, düzenli ordunun kurulma gerekçeleri arasında yer almaz.
Düzenli orduya geçiş kararı 19201920 yılının sonlarında, özellikle Gediz Taarruzu'ndaki başarısızlıktan sonra alınmıştır. Güney Cephesi'ndeki mücadele ise büyük oranda yerel halk direnişi (Kuva-yı Milliye) ile sürdürülmüş ve bu cephe Sakarya Meydan Muharebesi'nden sonra imzalanan Ankara Antlaşması (2020 Ekim 19211921) ile resmen kapanmıştır. Dolayısıyla, henüz sonuçlanmamış olan Güney Cephesi'ndeki bir başarı, düzenli ordunun kuruluş gerekçesi olarak kullanılamaz.

Step-by-Step Solution

1
Kuva-yı Milliye'nin askeri ve idari yetersizliklerini analiz etmek
Birliklerin disiplinsizliği, merkezi otoriteye dirençleri ve taarruz gücü eksikliği (Gediz Taarruzu örneği) belirlenir.
Düzenli orduya geçişin nedenlerini saptamak için bu eksikliklerin bilinmesi gerekir.
2
Gerekçelerin zaman çizelgesini ve coğrafi bağlamını kontrol etmek
Batı Cephesi'ndeki düzenli ordu kararı 19201920 sonu iken, Güney Cephesi'nin kesin zaferle kapanması 19211921 sonudur.
Kronolojik uyumsuzluk ve farklı cephe dinamikleri arasındaki farkı ayırt etmek gerekçeyi eler.

Key Concept

Kuva-yı Milliye'den Düzenli Orduya Geçiş Gerekçeleri

Practice More

Batı Cephesi'ndeki bu dönüşüm sonrası kazanılan ilk askeri zaferin siyasi sonuçlarını (Londra Konferansı, Afgan Dostluk Antlaşması vb.) inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 50Question →

Millî Mücadele Dönemi'nde Kazım Karabekir komutasındaki 1515. Kolordu'nun askerî başarıları neticesinde 33 Aralık 19201920 tarihinde Ermenistan ile Gümrü Antlaşması imzalanmıştır. Bu antlaşma, Ermenistan'ın Sevr Antlaşması'ndaki taleplerinden vazgeçmesini ve TBMM hükümetini tanımasını sağlamıştır.

Buna göre, Gümrü Antlaşması'nın TBMM açısından taşıdığı en temel diplomatik ve siyasi önem aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: TBMM hükümetinin ve Misak-ı Millî'nin varlığının uluslararası alanda ilk kez bir devlet tarafından resmen tanınması

Answer

TBMM hükümetinin ve Misak-ı Millî'nin varlığının uluslararası alanda ilk kez bir devlet tarafından resmen tanınması
Gümrü Antlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetinin uluslararası alanda imzaladığı ilk askerî ve siyasi başarıyı simgeleyen belgedir. Ermenistan hükümeti bu antlaşmayı imzalayarak TBMM'yi ve dolayısıyla Misak-ı Millî'yi resmen tanıyan ilk devlet olma unvanını kazanmıştır. Bu durum, Millî Mücadele'nin diplomatik alandaki ilk büyük zaferidir.

Step-by-Step Solution

1
Antlaşmanın niteliğini belirle
Gümrü Antlaşması, TBMM'nin imzaladığı ilk resmî ve uluslararası antlaşmadır.
Antlaşmanın diplomatik tarihteki konumunu saptamak için.
2
Tanıma kavramını değerlendir
Bir devlet başka bir devletle resmî antlaşma imzaladığında, onu hukuken ve siyaseten tanımış olur.
Uluslararası hukuk kurallarını olaya uygulamak için.
3
Siyasi kazanımı analiz et
Ermenistan TBMM'yi tanıyan ilk devlet olmuştur ve Sevr'deki iddialarından vazgeçmiştir.
Antlaşmanın en temel diplomatik başarısını ortaya koymak için.

Key Concept

Gümrü Antlaşması'nın ilk siyasi ve diplomatik başarı olma özelliği

Practice More

Gümrü Antlaşması'nın askerî sonuçlarının Batı Cephesi'ndeki I. İnönü Savaşı'na nasıl katkı sağladığını inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 51Question →

Milli Mücadele Dönemi'nde, Gediz Taarruzu'nun başarısızlıkla sonuçlanması ve Kuva-yı Milliye liderlerinin merkezi otorite ile yaşadığı disiplin sorunları üzerine TBMM tarafından düzenli ordunun kurulmasına karar verilmiştir.

Aşağıdakilerden hangisi, bu kararın alınmasında etkili olan gerekçeler arasında gösterilemez?

Show answer & explanation

Answer: Güney Cephesi'nde Fransız işgaline karşı yürütülen direnişin başarıyla tamamlanarak bu cephenin kapanmış olması

Answer

Güney Cephesi'ndeki direnişin tamamlanarak cephenin kapanmış olması, düzenli ordunun kuruluş gerekçelerinden biri değildir.
Düzenli ordu, 19201920 yılının sonlarında kurulmuştur. Oysa Güney Cephesi, Fransızlarla imzalanan Ankara Antlaşması ile 2020 Ekim 19211921 tarihinde kapanmıştır. Dolayısıyla bir cephenin henüz gerçekleşmemiş olan kapanışı, daha önce kurulmuş olan düzenli ordunun gerekçesi olamaz.

Step-by-Step Solution

1
Kronolojik analizi yapın.
Düzenli ordu Kasım 19201920'de kurulmuştur. Güney Cephesi ise Ekim 19211921'de Ankara Antlaşması ile kapanmıştır.
Olayların neden-sonuç ilişkisi kurulabilmesi için kronolojik olarak uygun olmaları gerekir.
2
Askeri ve siyasi gerekçeleri sınıflandırın.
Disiplinsizlik, hukuk dışı yargılamalar ve askeri yetersizlik gerçek gerekçelerdir.
Düzenli orduya geçiş hem askeri (Gediz yenilgisi) hem de siyasi (otorite sağlama) bir zorunluluktur.

Key Concept

Düzenli Orduya Geçiş Gerekçeleri ve Kronoloji

Practice More

Batı Cephesi'nin kuzey ve güney olarak ikiye ayrılması ve komutanlarının kimler olduğunu inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 52Question →

Milli Mücadele Dönemi’nde Batı Cephesi'nde Kuva-yı Milliye birlikleri tarafından gerçekleştirilen Gediz Taarruzu'nun başarısız olması ve Yunan ilerleyişinin durdurulamaması üzerine TBMM, askeri yapılanmada önemli bir değişikliğe gitmiştir. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesine doğrudan ortam hazırladığı savunulabilir?

Show answer & explanation

Answer: Düzenli orduya geçiş sürecinin hızlanması ve Ali Fuat Paşa'nın görevden alınması

Answer

Düzenli orduya geçiş sürecinin hızlanması ve Ali Fuat Paşa'nın görevden alınması
Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Paşa'nın Kuva-yı Milliye birlikleriyle yaptığı Gediz Taarruzu başarısız olmuş, bu durum düzensiz birliklerin modern Yunan ordusu karşısında yetersiz olduğunu göstermiştir. Bu gelişme üzerine Batı Cephesi ikiye bölünmüş (İsmet ve Refet Beyler), Ali Fuat Paşa Moskova'ya gönderilmiş ve düzenli ordunun kurulması süreci hızlanmıştır.

Step-by-Step Solution

1
Gediz Taarruzu'nun niteliğini analiz etme
Taarruzun başarısız olduğu ve Kuva-yı Milliye'nin disiplinsizliği görüldü.
Olayın askeri sonuçlarını anlamak için gereklidir.
2
TBMM'nin tepkisini değerlendirme
Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Paşa görevden alınarak Moskova Büyükelçiliği'ne gönderildi.
Başarısızlığın siyasi ve idari sorumluluğunun belirlenmesi için gereklidir.
3
Askeri strateji değişikliğini saptama
Kuva-yı Milliye birliklerinin yerine merkezi otoriteye bağlı düzenli ordunun kurulmasına karar verildi.
Gediz Taarruzu'nun en önemli kalıcı sonucunu belirlemek için gereklidir.

Key Concept

Gediz Taarruzu'nun Düzenli Orduya Etkisi

Hints

1
Gediz Taarruzu, Kuva-yı Milliye birliklerinin askeri kapasitesini test eden bir olaydır.
2
Bu yenilgiden sonra Batı Cephesi komuta kademesinde değişiklik yapılmış ve İsmet Paşa bu bölgeye atanmıştır.

Practice More

Düzenli ordunun kurulmasından sonra Batı Cephesi'nde kazanılan ilk askeri başarı olan I. İnönü Savaşı'nı inceleyiniz.
Estimated Time:1m 15s
Question 53Question →

19221922 yılında imzalanan ve TBMM’yi İsmet Paşa’nın temsil ettiği Mudanya Ateşkes Antlaşması ile İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya savaş yapılmadan TBMM Hükümeti’ne bırakılmıştır.

Bu durumun sonuçları ile ilgili;
I. Osmanlı Devleti'nin hukuken sona erdiği,
II. Milli Mücadele'nin askeri safhasının diplomatik bir başarıyla taçlandığı,
III. İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının kesin olarak giderildiği

yargılarından hangilerine doğrudan ulaşılabilir?

Show answer & explanation

Answer: I ve II

Answer

Birinci ve ikinci yargıları içeren seçenek doğrudur.
Mudanya Ateşkes Antlaşması ile İstanbul ve Boğazlar'ın yönetimi TBMM'ye bırakılmıştır. Bir imparatorluğun başkentinin başka bir hükümete devredilmesi, o imparatorluğun hukuki varlığının (Osmanlı Devleti) sona erdiğini gösterir. Ayrıca Doğu Trakya gibi stratejik bölgelerin savaşılmadan geri alınması, askeri safhanın (Büyük Taarruz sonrası) başarıyla tamamlandığının kanıtıdır.

Step-by-Step Solution

1
Başkent statüsünü analiz etme
İstanbul'un idaresinin Osmanlı yerine TBMM'ye verilmesi, Osmanlı Devleti'nin hukuki varlığının İtilaf Devletleri tarafından dahi tanınmadığını kanıtlar.
Bir devletin başkentinin başka bir otoriteye devredilmesi, o devletin egemenliğinin hukuken sona erdiğinin en somut göstergesidir.
2
Kazanım yöntemini değerlendirme
Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar'ın savaş yapılmadan kurtarılması, Büyük Taarruz ile elde edilen askeri gücün masada diplomatik bir zafere dönüştüğünü gösterir.
Askeri başarılar, diplomatik masada tavizsiz sonuçlar alınmasını sağlayarak silahlı mücadele dönemini kapatmıştır.
3
Uluslararası ilişkiler analizi
İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının sadece bu antlaşma ile tamamen bittiğini söylemek mümkün değildir.
İngiltere'nin Mudanya sürecindeki isteksiz tutumu ve daha sonra Lozan'daki zorlayıcı tavrı, ayrılıkların devam ettiğini gösterir.

Key Concept

Mudanya Ateşkesi'nin Siyasi ve Hukuki Sonuçları

Alternative Method

Mantıksal eleme yöntemiyle; 'kesin olarak' veya 'tüm' gibi keskin ifadeler içeren öncüller (III. öncül gibi) tarih sorularında genellikle yanlıştır. İstanbul'un devri ise KPSS'nin klasik bir 'hukuken sona erme' sorusudur.
Estimated Time:1m 30s
Question 54Question →

Batı Cephesi'nde Yunan ordusuna karşı kazanılan II.II. İnönü Savaşı’nın ardından İtilaf Devletleri’nin Anadolu politikalarında ciddi sarsılmalar yaşanmaya başlanmış ve TBMM'nin diplomatik saygınlığı artmıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi II.II. İnönü Zaferi’nin ardından yaşanan diplomatik ve siyasi gelişmelerden biri değildir?

Show answer & explanation

Answer: Sovyet Rusya ile TBMM arasında Moskova Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması'nın imzalanması

Answer

Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması
Sovyet Rusya ile imzalanan Moskova Antlaşması, I.I. İnönü Savaşı'ndan sonra (16 Mart 1921) gerçekleşmiş bir diplomatik başarıdır. II.II. İnönü Savaşı ise bu antlaşmadan yaklaşık bir hafta sonra başlamıştır. Dolayısıyla bu antlaşma II.II. İnönü'nün bir sonucu olamaz.

Step-by-Step Solution

1
II.II. İnönü Savaşı'nın uluslararası sonuçlarını analiz et.
İtalya ve Fransa'nın işgal politikalarında yumuşama, İngiltere'nin esir değişimi konusunda adım atması gibi sonuçlar görüldü.
Zaferin dış politikadaki etkilerini netleştirmek.
2
Seçeneklerdeki antlaşmaların ve olayların kronolojik tarihlerini karşılaştır.
Moskova Antlaşması'nın 16 Mart 1921'de, II.II. İnönü Savaşı'nın ise 23-31 Mart 1921 tarihleri arasında gerçekleştiği belirlendi.
Olayların hangi muharebenin sonucu olduğunu tespit etmek.
3
Sonuçları eşleştir.
Moskova Antlaşması'nın I.I. İnönü Savaşı'nın diplomatik bir sonucu olduğu kesinleşti.
Yanlış olan seçeneği işaretlemek.

Key Concept

II.II. İnönü Savaşı'nın dış politika sonuçları ve kronolojisi

Practice More

I. ve II. İnönü Savaşlarının diplomatik sonuçlarını bir tablo halinde karşılaştırarak çalışmak, benzer soruları çözmenizi kolaylaştıracaktır.
Estimated Time:50s
Question 55Question →

Büyük Taarruz’un hazırlık sürecinde Türk ordusu; askeri, siyasi ve diplomatik alanlarda çok yönlü bir strateji izlemiştir. Özellikle taarruzun "baskın" etkisini korumak ve düşmanı hazırlıksız yakalamak için yoğun çaba sarf edilmiştir.

Bu hazırlık süreci ve harekatın gelişimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Mustafa Kemal Paşa’nın "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri!" emri, 2626 Ağustos sabahı Kocatepe’den taarruzun başlamasıyla birlikte verilmiştir.

Answer

Mustafa Kemal Paşa'nın 'Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!' emrinin taarruzun başladığı gün verildiği bilgisi yanlıştır; bu emir zafer sonrası takip safhasında, 1 Eylül tarihinde verilmiştir.
Büyük Taarruz 2626 Ağustos 19221922 sabahı Afyon Kocatepe'den başlamıştır. Ancak Mustafa Kemal Paşa'nın meşhur "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!" emri, taarruzun başlangıcında değil, 3030 Ağustos'taki Başkomutanlık Meydan Muharebesi zaferinden sonra, kaçan düşman kuvvetlerini takip etmek ve Batı Anadolu'yu kurtarmak amacıyla 11 Eylül 19221922 tarihinde verilmiştir. Dolayısıyla emrin harekatın ilk günü verildiği bilgisi yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Büyük Taarruz'un hazırlık ve uygulama safhalarını incelemek
Hazırlıkların yaklaşık 11 yıl sürdüğü, birliklerin güneye kaydırıldığı ve diplomatik yolların denendiği doğrulanır.
Seçeneklerdeki askeri ve diplomatik hazırlıkların doğruluğunu teyit etmek için gereklidir.
2
Mustafa Kemal Paşa'nın tarihi emirlerinin zamanlamasını kontrol etmek
"Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!" emrinin 3030 Ağustos zaferi sonrası, 11 Eylül 19221922 tarihinde verildiği saptanır.
Harekatın başlangıcı (2626 Ağustos) ile takip safhası (11 Eylül) arasındaki kronolojik farkı belirlemek gerekir.
3
Yanlış olan seçeneği belirlemek
Emrin taarruzun ilk günü verildiğini iddia eden seçeneğin tarihsel gerçeklerle uyuşmadığı sonucuna varılır.
KPSS formatında kronolojik doğruluk, analiz düzeyindeki sorularda belirleyici bir unsurdur.

Key Concept

Büyük Taarruz Hazırlık Süreci ve Harekat Kronolojisi

Hints

1
Harekatın başlangıç tarihi (2626 Ağustos) ile zaferden sonraki takip safhası arasındaki zaman farkına odaklanın.
2
"Akdeniz" hedefi, Yunan ordusunun ana gücü Dumlupınar'da imha edildikten sonra belirlenmiştir.
3
3030 Ağustos zaferinden sonra, birliklerin İzmir'e doğru harekete geçmesi için verilen emrin gününü hatırlayın.

Practice More

Büyük Taarruz'un ardından diplomatik safhaya geçişi temsil eden Mudanya Ateşkes Antlaşması'nın maddelerini gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:2m 0s
Question 56Question →

Lozan Barış Konferansı görüşmeleri sırasında İtilaf Devletleri, kapitülasyonların tamamen kaldırılması yerine 'adli ve mali müşavirlik' gibi çeşitli denetim mekanizmalarının kurulmasını teklif etmiştir. Türk heyeti, bu teklifi yeni Türk Devleti'nin egemenlik haklarını kısıtlayacağı gerekçesiyle kesin bir dille reddetmiş ve bu konuda yaşanacak herhangi bir tavizin görüşmelerin kesilmesi anlamına geleceğini belirtmiştir.

Türk heyetinin bu tutumu, aşağıdakilerden hangisinin bir gereği olarak ortaya çıkmıştır?

Show answer & explanation

Answer: Tam bağımsızlık ilkesinden hiçbir şekilde ödün verilmemesinin

Answer

Türk heyetinin kapitülasyonlar konusundaki tavizsiz tutumu, tam bağımsızlık ilkesinin bir gereğidir.
Lozan Barış Konferansı'nda Türk tarafının en net tavrı kapitülasyonlar üzerinde olmuştur. Kapitülasyonların her türlü sonucuyla birlikte kaldırılması, yeni Türk Devleti'nin hem ekonomik hem de adli alanda kendi kararlarını verebilmesini sağlamıştır. İtilaf Devletleri'nin denetim önerilerini reddetmek, hiçbir yabancı gücün Türk yargısı ve maliyesi üzerinde söz sahibi olamayacağını ilan eden tam bağımsızlık anlayışının doğrudan bir yansımasıdır.

Step-by-Step Solution

1
İtilaf Devletleri'nin teklifini analiz etme
'Adli ve mali müşavirlik' gibi önerilerin, kapitülasyonların isim değiştirerek devam etmesi anlamına geldiği görülür.
Bu tür denetimler, devletin kendi hukuku ve maliyesi üzerindeki otoritesini başka devletlerle paylaşması demektir.
2
Türk tarafının hassasiyetini değerlendirme
Kapitülasyonların ve Ermeni yurdu meselesinin, Türk heyetine verilen 'taviz verilmeyecek konular' (kırmızı çizgiler) arasında olduğu hatırlanır.
Bu konular doğrudan devletin varlığı ve egemenliği ile ilgilidir.
3
Temel ilkeyi belirleme
Bağımsızlığın sadece askeri değil, aynı zamanda ekonomik ve hukuki olması gerektiği (tam bağımsızlık) sonucuna varılır.
Bir devletin başka bir gücün mali ve adli denetimine girmesi, o devletin tam bağımsız olmadığını kanıtlar.

Key Concept

Tam Bağımsızlık ve Egemenlik
Estimated Time:1m 15s
Question 57Question →

Milli Mücadele Dönemi’nde vatanın bağımsızlığını sağlamak adına oluşturulan yerel direniş unsurlarının başlangıçta önemli yararlılıklar göstermiş olsa da zamanla yerini profesyonel bir askeri yapıya bırakması gerekmiştir. TBMM’nin Batı Cephesi’nde düzenli bir ordu kurma kararını almasında etkili olan faktörler arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

Show answer & explanation

Answer: Güney Cephesi’nde kazanılan kesin zafer sonrası Ankara Antlaşması’nın imzalanmasıyla bölgedeki tüm direniş birimlerinin merkeze bağlanması

Answer

Güney Cephesi’nde Fransızlara karşı kazanılan zafer sonucunda imzalanan Ankara Antlaşması, düzenli ordunun kurulmasından yaklaşık bir yıl sonra gerçekleştiği için bu sürecin bir nedeni olamaz.
Düzenli orduya geçiş kararı 19201920 yılı sonlarında, özellikle Gediz Taarruzu’nun başarısızlıkla sonuçlanması üzerine alınmıştır. Güney Cephesi'ndeki mücadelelerin sona ermesi ve Ankara Antlaşması’nın imzalanması ise Sakarya Meydan Muharebesi’nden sonra, yani Ekim 19211921’de gerçekleşmiştir. Bu nedenle kronolojik olarak Ankara Antlaşması'nın düzenli ordunun kurulmasında bir etken olması mümkün değildir.

Step-by-Step Solution

1
Kuva-yi Milliye'nin askeri ve siyasi yetersizliklerini analiz etme
Disiplinsizlik, bölgesel kurtuluşu hedefleme ve halka baskı uygulama gibi unsurlar tespit edildi.
Düzenli orduya geçişin içsel gerekçelerini anlamak için.
2
Askeri tetikleyiciyi belirleme
Gediz Taarruzu'ndaki (19201920) başarısızlığın düzenli ordu kararını kesinleştirdiği görüldü.
Kararın hangi olaydan sonra alındığını kronolojik olarak netleştirmek için.
3
Güney Cephesi olaylarını kronolojik olarak karşılaştırma
Ankara Antlaşması'nın 2020 Ekim 19211921'de imzalandığı, düzenli ordu kararının ise 88 Kasım 19201920'de alındığı belirlendi.
Neden-sonuç ilişkisinin zamansal olarak mümkün olup olmadığını kontrol etmek için.

Key Concept

Düzenli orduya geçiş süreci, Kuva-yi Milliye'nin yetersizlikleri ve kronolojik tutarlılık.

Practice More

Düzenli ordunun ilk askeri başarısı olan I. İnönü Savaşı'nın siyasi sonuçlarını (Londra Konferansı, Moskova Antlaşması) çalışarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Estimated Time:1m 5s
Question 58Question →

Milli Mücadele Dönemi’nde Güney Cephesi’nde Fransız işgaline karşı yürütülen direniş, sadece askeri bir başarı değil, aynı zamanda İtilaf Devletleri arasındaki görüş birliğini temelinden sarsan diplomatik bir sürece de zemin hazırlamıştır. Sakarya Meydan Muharebesi’nin ardından imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile bu cephe resmen kapanmış ve Fransızlar Anadolu’dan çekilmeye başlamıştır.

Buna göre, Fransa’nın Anadolu’daki işgal faaliyetlerinden vazgeçerek TBMM ile anlaşma masasına oturmasında aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu söylenemez?

Show answer & explanation

Answer: Sovyet Rusya’nın TBMM ile yaptığı askeri ittifak gereği Güney illerine ordu göndererek Fransızlarla fiilen savaşması

Answer

Sovyet Rusya’nın TBMM ile yaptığı askeri ittifak gereği Güney illerine ordu göndererek Fransızlarla fiilen savaşması
Fransa'nın Anadolu'dan çekilmesinde Türk halkının destansı direnişi, Batı Cephesi'ndeki başarıların yarattığı askeri inisiyatif ve İtilaf Devletleri arasındaki derin siyasi ayrılıklar temel rol oynamıştır. Ancak Sovyet Rusya, Güney Cephesi'nde Fransızlara karşı herhangi bir askeri harekat düzenlememiş veya bölgeye birlik sevk etmemiştir. Dolayısıyla Sovyet askeri müdahalesinden bahsedilen ifade tarihsel bir gerçeklik değildir.

Step-by-Step Solution

1
Güney Cephesi'nin kapanış sürecini ve temel nedenlerini analiz etme.
Cephenin, yerel direnişin başarısı ve Sakarya Meydan Muharebesi sonrası imzalanan 20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması ile kapandığı görülür.
Diplomatik sonucun hangi askeri başarıya dayandığını belirlemek gerekir.
2
Fransa'nın çekilme kararını etkileyen iç ve dış faktörleri değerlendirme.
Yerel direniş, Batı Cephesi'ndeki başarılar, İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıkları ve Fransız kamuoyu baskısının etkili olduğu saptanır.
Olayın çok boyutlu neden-sonuç ilişkisini kurmak için gereklidir.
3
Sovyet Rusya'nın Milli Mücadele'deki rolü ile Güney Cephesi arasındaki ilişkiyi sorgulama.
Sovyetlerin destek sağladığı ancak Güney'de Fransızlarla bizzat savaşmadığı sonucuna varılır.
Dış desteklerin mahiyetini ve sınırlarını doğru tanımlamak için gereklidir.

Key Concept

Güney Cephesi Diplomatik Süreçleri ve Ankara Antlaşması

Hints

1
Fransa'nın geri çekilme kararını sadece cephedeki yerel direnişle değil, Batı Cephesi'ndeki büyük zaferlerin yarattığı diplomatik etkiyle birlikte düşünün.
2
Milli Mücadele'de Sovyet Rusya ile yapılan iş birliğinin niteliğine odaklanın; Sovyetlerin doğrudan askeri birlik gönderip göndermediğini hatırlayın.
3
İtilaf Devletleri arasındaki görüş ayrılıklarının, Fransa'nın İngiltere'yi Anadolu'da yalnız bırakmasına nasıl zemin hazırladığını sorgulayın.

Practice More

1921 Ankara Antlaşması'nın Misak-ı Milli'den verilen bir ödün niteliği taşıyan Hatay meselesini ve bunun sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Question 59Question →

Mustafa Kemal Paşa’nın “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır.” emriyle yönettiği ve Türk ordusunun 1683 Viyana bozgunundan beri devam eden geri çekilişini durduran Sakarya Meydan Muharebesi (Melhame-i Kübra), hem askerî hem de diplomatik alanda önemli sonuçlar doğurmuştur.

Sakarya Meydan Muharebesi’nin sonuçları ve bu süreçte yaşanan gelişmelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Show answer & explanation

Answer: Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalanmış, Batum’un Gürcistan’a bırakılmasıyla Misak-ı Millî’den ilk taviz verilmiştir.

Answer

Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması'nın imzalanması ve Batum'un taviz verilmesi ifadesi yanlıştır; çünkü bu gelişme I. İnönü Savaşı'ndan sonra yaşanmıştır.
Doğru yanıt olan seçenek, Moskova Antlaşması'nın Sakarya Savaşı sonucu olduğunu iddia etmektedir. Oysa Moskova Antlaşması, 16 Mart 1921'de I. İnönü Savaşı'nın kazanılmasından sonra imzalanmış bir belgedir. Sakarya Savaşı ise Ağustos-Eylül 1921'de gerçekleşmiştir.

Step-by-Step Solution

1
Sakarya Meydan Muharebesi'nin (1921) kronolojik sonuçlarını belirle.
Gazi ve Mareşallik (19 Eylül), Kars Antlaşması (13 Ekim), Ankara Antlaşması (20 Ekim) ve Ukrayna Dostluk Antlaşması (2 Ocak 1922).
Savaşın hemen ardından gerçekleşen iç ve dış siyasi olayları ayırt etmek gerekir.
2
Verilen seçenekleri Millî Mücadele'deki diğer savaşların sonuçlarıyla karşılaştır.
Moskova Antlaşması'nın (16 Mart 1921) Sakarya'dan (Eylül 1921) aylar önce, I. İnönü Zaferi sonrası imzalandığı tespit edilir.
Kronolojik karışıklıkları ve savaş-sonuç eşleştirmelerindeki hataları elemek için bu adım kritiktir.

Key Concept

Sakarya Meydan Muharebesi'nin diplomatik ve askerî sonuçlarının diğer muharebelerden (özellikle I. İnönü) ayırt edilmesi.
Estimated Time:1m 30s
Question 60Question →

Lozan Barış Konferansı’nda siyasi bağımsızlığın yanı sıra tam ekonomik bağımsızlığın sağlanması için kapitülasyonların kaldırılması Türk heyeti tarafından taviz verilmeyecek bir konu olarak sunulmuştur. Ancak imzalanan antlaşmaya ekli Ticaret Sözleşmesi ile Türkiye’nin gümrük rejimini serbestçe düzenlemesi belirli bir süre kısıtlanmıştır.

Bu kısıtlamanın temel içeriğini oluşturan ve Türkiye'nin 1929 yılına kadar korumacı bir gümrük politikası izlemesini engelleyen düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

Show answer & explanation

Answer: 1916 tarihli Osmanlı Gümrük Tarifesi’nin beş yıl süreyle değiştirilmeden uygulanmasının kabul edilmesi

Answer

1916 tarihli Osmanlı Gümrük Tarifesi’nin beş yıl süreyle değiştirilmeden uygulanmasının kabul edilmesi
Lozan Barış Antlaşması ile kapitülasyonlar kaldırılmasına rağmen, antlaşmaya ekli Ticaret Sözleşmesi gereğince Türkiye, Osmanlı Devleti'nin 1916'da belirlediği gümrük tarifelerini 1929 yılına kadar korumayı kabul etmiştir. Bu durum, 1923-1929 yılları arasında Türkiye'de daha liberal bir ekonomi izlenmesine ve yerli sanayinin yabancı rekabetine karşı yeterince korunamamasına neden olmuştur.

Step-by-Step Solution

1
Lozan Antlaşması'nın ekonomik hükümlerini ve ek sözleşmelerini incelemek
Antlaşma ile kapitülasyonların kaldırıldığı ancak bir 'Ticaret Sözleşmesi'nin imzalandığı görülür.
Siyasi bağımsızlık ile ekonomik uygulama arasındaki farkı anlamak için gereklidir.
2
Ticaret Sözleşmesi'nin süresini ve gümrükle ilgili maddesini analiz etmek
Türkiye'nin 1916 yılında yürürlüğe giren gümrük tarifelerini 1924'ten itibaren 5 yıl boyunca değiştiremeyeceği belirlenmiştir.
Bu madde, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin yerli sanayiyi korumak için gümrük duvarlarını yükseltmesini engellemiştir.
3
Kısıtlamanın sona erme tarihini ve sonrasındaki gelişmeleri değerlendirmek
Kısıtlama 1929'da sona ermiş ve hemen ardından 'Gümrük Koruma Kanunu' çıkarılarak korumacı-devletçi ekonomiye geçilmiştir.
Kısıtlamanın tarihsel etkisini ve neden Hard seviye bir bilgi olduğunu teyit eder.

Key Concept

Lozan Ticaret Sözleşmesi ve Ekonomik Kısıtlamalar
PreviousPage 3 / 32Next
Milli Mücadele Muharebeler Dönemi Practice Questions — KPSS Genel Yetenek - Genel Kültür — Page 3 | Examkin